Opinie Smartphonegebruik

Gebruik smartphone juist wel op school

Doe smartphones op school niet in de ban, maar gebruik ze juist om jongeren iets te leren over de wereld waarin ze opgroeien, stelt mediawetenschapper Rob Leurs voor.

Middelbare schoolleerlingen in de pauze met hun mobieltjes. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Vaak wordt gedacht dat een verbod op smartphones op scholen jongeren helpt hun aandacht niet weg te laten sijpelen naar een gemedialiseerde wereld. In een onderzoek van DUO Onderwijsonderzoek & Advies worden smartphones geplaatst tegenover het kunnen concentreren en spellen, en genoeg bewegen. Dit is echter een verkeerde want te algemene benadering. Smartphones maken slimme mensen slimmer en domme mensen dommer. Een verbod zou een buiging zijn naar het laagste echelon onder de schooljeugd. En dat terwijl de vrijwillige overgave door jongeren aan smartphones een uitgelezen kans is hun iets te leren over de wereld waarin ze opgroeien.

Mediatraining

Zo heeft mediawetenschapper Henry Jenkins al jaren geleden projecten opgezet waarin jongeren informatie op Wikipedia over hun interessegebied (een sport, tv-serie, muziek, artiesten) beoordelen: haalt het ar­tikel de juiste bronnen aan? Is de informatie leesbaar voor leken? Komt de informatie overeen met die op andere websites over hetzelfde onderwerp? Jongeren moesten kleine verbeteringen aanbrengen in het door hen beoordeelde artikel en leerden informatie op internet beoordelen.

Dichter bij huis zien we ook mooie projecten. Zo laat Mediawijs door ­Media Maken (MMM) jongeren hun smartphone gebruiken om verhalen over hun eigen leven te vertellen. Hierbij worden ze getraind informatie te verwerken en media te gebruiken, wat ze kritischer tegenover media maakt en vaardigheden bijbrengt die ze ook in een professionele omgeving kunnen gebruiken – weinig beroepen zijn immers nog vrij van digitale communicatie en presentaties.

Conservatieve reflex

Dit zijn slechts twee voorbeelden. Er zijn volop andere ideeën te bedenken. Media gebruiken in het onderwijs is immers ook leren hoe ‘filter bubbles’ werken, hoe je strategieën ontwikkelt voor het zoeken van informatie, hoe je cyberpesten en sexting kunt bespreken en hoe je feit en fictie onderscheidt. Waarom zou je, zoals in het DUO-onderzoek, de teloorgang van de hantering van spellingregels voor geschreven teksten benadrukken zonder de ‘spellingregels’ van beeldtaal en online-informatie minstens evenveel waarde te geven?

Scholing in mediagebruik speelt mee bij de vorming van digitale identiteiten en het bewaken van de eigen privacy. Deze vaardigheden zijn ­nodig in een wereld die steeds minder op schrift en meer op beeld gericht raakt, waar communicatie plaatsvindt via sociale media en informatie zelf op waarde moet worden geschat. Het helpt niet om jongeren alleen maar te leren dat je ‘fake news’ kunt roepen als iets je niet zint.

Zo bezien is een verbod op smartphones eerder een conservatieve reflex dan dat het jongeren helpt goed te functioneren in hun wereld. Wat we nodig hebben, zijn initiatieven die inspelen op de gemedialiseerde ­wereld waarin jongeren leven; het probleem is dat veel ouderen slechter thuis zijn in die nieuwe wereld. Maar je eigen positie veilig stellen door het verbieden van iets waar anderen meer in thuis zijn, is geen oplossing.

Rob Leurs is mediawetenschapper aan de Universiteit Utrecht.

Meer columns & opinie over jongeren en smartphones:

Het verbannen van smartphones op Franse staatsscholen is een leeg gebaar, schreef columniste Kelli van der Waals eerder deze maandWie smartphonegebruik wil veranderen, moet zich richten op de cultuur die hem tegenstaat, en niet simpelweg de technologie waarmee die wordt geuit aan banden leggen.’

Aleid Truijens was vorige maand positiever in haar column: ‘Scholen die er al mee experimenteerden, melden dat kinderen geconcentreerder werken en zich beter ontspannen. In de pauze praten ze weer met elkaar. Er wordt zelfs weer gevoetbald op het schoolplein.’

Olaf Tempelman bracht in zijn De bewust digibete burger-rubriek een ode aan de ouderwetse mobiele telefoon: ‘Wie een Nokia bezit, heeft meer geluk in handen dan een student met een smartphone.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden