Gastcolumn Ilias Mahtab

Gastcolumn: ‘We hoeven de samenleving niet om te bouwen tot een politiestaat voor het recht zegeviert’

Een rechtsstaat kan zichzelf niet beschermen voor aanvallen van buiten. Er is een cultuuromslag nodig om de cocaïnehandel en terreur in Nederland de kop in te drukken, betoogt gastcolumnist Ilias Mahtab.

Mensen leggen bloemen op de plek waar strafrechtadvocaat Derk Wiersum is doodgeschoten, 19 september 2019. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

We leven niet in een gemoedelijk gedoogland, maar in een distributieland voor grootschalige cocaïnesmokkel waarin een drugsoorlog op straat wordt uitgevochten. Met Ridouan T. heeft Nederland een nieuwe nietsontziende en gewetenloze drugsbaron als staatsvijand nummer 1.

De moord op advocaat Derk Wiersum is een daad van terreur die op een pijnlijke wijze de politieke kortzichtigheid en het gebrek aan aandacht en middelen blootlegt als het gaat om het aanpakken van georganiseerde cocaïnecriminaliteit. 

De schok die de dood van Wiersum veroorzaakte in het land was groot. De eerste reactie is meestal de terechte: waarom was de advocaat van Nabil B. niet beveiligd?

Wiersum was een vader die zich zorgen maakte om zijn veiligheid. En een advocaat die geen beveiliging kreeg. Ondanks de moord op de broer van zijn cliënt en kroongetuige Nabil B. en de herhaaldelijke waarschuwingen vanuit de familie van de kroongetuige.

Niet de eerste keer

Bestuurders en politici veroordeelden de moord op Wiersum als een niet eerder vertoonde aanval op de rechtsstaat. Met deze moordaanslagen zou een grens overschreden zijn. De onheilspellende mediaberichten over de Nederlandse onmacht werden afgewisseld met reacties van ontkenning: ‘Wij zijn een gemoedelijke rechtsstaat, dit soort dingen gebeuren niet in Nederland.’

Maar het is niet de eerste keer dat de rechtstaat en onschuldige burgers worden aangevallen door de narcoterreur. Ook de liquidatie van de broer van de kroongetuige en de vergismoorden op onschuldige burgers waren een aanslag op onze rechtsstaat.

Pas na de terreurdaad op Wiersum kondigden het OM en minister Grappenhaus aan  de betrokkenen in de zaak rond Ridouan T. te beveiligen en een speciale drugseenheid op te richten die zich gaat richten op georganiseerde drugscriminaliteit.

Het is nu al duidelijk dat aan die eerste oproep niet voldaan kan worden wegens personeelstekort bij de politie. En het feit dat we in Nederland – een gedoogland voor drugs en prostitutie met de Rotterdamse haven als doorvoersluis voor mondiale cocaïnehandel – een dergelijke drugseenheid nog niet hebben, is niet alleen ‘kwalijk’ (minister Grappenhaus) maar vooral verwijtbaar.

Naïef navelstaren

Als we in Nederland naïef blijven navelstaren en georganiseerde narcoterreur met miljarden euro’s in omloop hip framen als ‘Mocro-maffia’, van ons af schuiven als ‘Marokkanen-problematiek’ en onszelf wijsmaken dat we geen grip hebben op zware criminelen, komt onze rechtsstaat verder in gevaar.

Een rechtsstaat kan zichzelf niet beschermen voor aanvallen van buiten. Er is een cultuuromslag nodig om de cocaïnehandel en terreur in Nederland de kop in te drukken. Optreden, niet uit angst maar uit bescherming en zorg, is de enige remedie om om te gaan met dreiging van onze rechtsstaat. Ook al drijft dat deels tot inperking van de bewegingsvrijheid van bijvoorbeeld advocaten.

Daar is een directe link met de bezuinigingen op de rechtsstaat. Bij zowel de politie, het OM als de rechtsprekende macht is er sprake van capaciteitsverlies en daardoor kwaliteitsverlies.

Het heersende paradigma ‘de rechtsstaat niet om zeep helpen om de rechtsstaat te beschermen’ is voor de huidige staat van de rechtsstaat volkomen achterhaald en kost uiteindelijk mensenlevens. We hoeven de samenleving niet om te bouwen tot een politiestaat om ervoor te zorgen dat het recht zegeviert. En dat een advocaat, rechter of familie van de getuige veilig van huis naar werk kan gaan.

Ilias Mahtab is adviseur sociaal domein en publicist en deze maand gastcolumnist op Volkskrant.nl.

VERDER LEZEN

Strafrechtadvocaten, het Openbaar Ministerie en de politie reageren geschokt op de liquidatie van strafpleiter Derk Wiersum. ‘De wereld van de advocatuur is vanaf vandaag niet meer hetzelfde. Dramatisch.’

Derk Wiersum trad op als advocaat van Nabil B., kroongetuige voor justitie in het Marengo-proces tegen Ridouan T. Lees hier zijn postuum.

De vermoedelijke dader die woensdagochtend in de wijk Buitenveldert een einde maakte aan het leven van Derk Wierum, zou volgens ooggetuigen 16 en 20 jaar oud zijn. Piepjonge hitters, het komt steeds vaker voor.

Wat betekent de liquidatie van Wiersum voor het proces rond kroongetuige Nabil B.? ‘Zonder advocaat is dit niet te doen’

Een jaar geleden was Bart Stapert nog advocaat van kroongetuige Nabil B. Eind vorig jaar sprak hij met de Volkskrant over zijn overstap naar de rechterlijke macht én over de moord op de broer van Nabil B. Die moord was een wake-upcall, zei Stapert. Lees hier het interview terug.

De liquidatie van advocaat Derk Wiersum heeft de rechtsorde diep geschokt. Niet eerder werd een raadsman gedood om zijn functie als verdediger van een kroongetuige. Advocaten, aanklagers en rechters zijn bezorgd om hun veiligheid. Iedereen vraagt zich af: wie is nog bereid een kroongetuige te verdedigen?

Liquidaties van juristen – in Italië zijn ze er goed bekend mee. Lees hier hoe de Italianen hun nek uitstaken tegen de georganiseerde misdaad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden