Gastcolumn

Gastcolumn: 'Waarom ik als werkgever in het onderwijs ook ging staken'

Op 21 maart 2018 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Waarom zouden wij nog op politieke partijen stemmen die het nalaten om via leraren te investeren in de toekomst van ons land, vraagt gastcolumnist Dave Ensberg-Kleijkers zich af.

Lerarenstaking, donderdag 5 oktober. Foto Arie Kievit

Wie er langer over nadenkt, vindt het waarschijnlijk vrij opmerkelijk. Het idee van werkgevers die staken uit onvrede over de arbeidsvoorwaarden van hun eigen werknemers. Ik ben zo'n werkgever en ik reisde donderdag 5 oktober samen met veel collega's van Stichting Biezonderwijs af naar het Haagse Zuiderpark.

Ontevreden werknemers en wij als werkgevers staakten om twee redenen: meer salaris en minder werkdruk. 'Maar mij gaat het vooral om minder werkdruk', hoorde ik verschillende onderwijscollega's zeggen. Hoe lief ze ook tegen mij doen, impliciet zeggen ze: 'Dave, je geeft me maandelijks onvoldoende salaris en je voert de werkdruk veel te hoog op!' En toch, toch was staken die donderdag dé manier om mijn verantwoordelijkheid als werkgever te nemen.

Werkgever zijn in het onderwijs is een dankbare taak. Het mogen faciliteren van mensen die zich elke dag met hart en ziel inzetten voor kinderen - de toekomst van ons land - is geen opdracht, maar een gunst. Ik voel me een gezegend man dat ik 500 onderwijsprofessionals mag dienen als hun werkgever en bestuursvoorzitter. Ik gun onze leraren hetzelfde als ik onze leerlingen gun: de kans om zich binnen en buiten school maximaal te ontplooien als mens met een missie.

Uitgebalanceerd

Een effectieve leraar is een leraar die als mens en als professional in balans is. Iemand die zijn vak verstaat en zich continu (door)ontwikkelt op zowel pedagogisch, vakinhoudelijk als didactisch gebied. Dat kan een leraar nooit alleen, want onderwijs is teamwerk. Een goed uitgebalanceerd schoolteam met een positieve en professionele cultuur is cruciaal in ons werkgebied.

Tot zover de mooie theorie. De pijnlijke realiteit is dat ik als werkgever individuele leraren en collectieve schoolteams niet kan bieden wat ze nodig hebben om elke dag te excelleren met en voor leerlingen. Door teruglopende inkomsten, bij ons vooral door passend onderwijs, zijn onze klassen steeds groter geworden. Ik heb noodgedwongen moeten snijden in uren van logopedisten, schoolmaatschappelijk werkers en andere onderwijsprofessionals die samen met de leraar het schoolteam vormen.

Het gevolg? Het ziekteverzuim neemt toe tot in sommige van onze scholen meer dan 10 procent. Burn-outs verspreiden zich sneller dan de pest in de Middeleeuwen. Collega's willen wel, maar kunnen niet meer. Zijn mentaal en fysiek opgebrand. Jonge, nieuwe leerkrachten dienen zich maar mondjesmaat aan, want wie wil nog in zo'n risicovol en bovendien matig betalende sector werken?

Machteloos

Ik sta als werkgever machteloos. Heb te maken met een cao waar in minutieus beschreven bepalingen van opgeteld 420 goed gevulde pagina's elke gewenste ruimte voor creatief maatwerk vervliegt als sneeuw voor de zon. Kan door een onmogelijke wet zieke leraren nauwelijks vervangen. Zie me geconfronteerd met een politiek die steeds meer van mijn werknemers vraagt - denk aan persoonlijke aandacht voor ieder kind, voorkomen van radicalisering, innovatief en hip onderwijs met dure ict-apparatuur, bevorderen van burgerschap in aandachtswijken enzovoort.

En dan heb ik nog niet eens over verplichte reisjes naar het Rijksmuseum en het zingen van het Wilhelmus bij het krieken van de dag. Met beperkte inkomsten vanuit Den Haag, de onophoudelijke stroom aan wensen en verwachtingen vanuit de politiek en de nodeloos betuttelende cao lijkt het zijn van werkgever helaas toch meer een opdracht dan een gunst.

Ik ben geen geboren staker en ik merkte donderdag dat ik lang niet de enige was. Zo was het in de aanloop naar de stakingsdag geen moment in mijn bestuurlijke brein opgekomen om een spandoek te maken. Stakers die wél de moeite hadden genomen, hadden de meest brave teksten op het katoen vereeuwigd: 'Juf = boos', 'Basisonderwijs verdient meer' en 'Passend onderwijs. Mag daar ook een passend loon bij?' zullen bij de formerende politieke partijen bepaald geen knikkende knieën hebben veroorzaakt.

Ziel

Het enige dat écht indruk maakte, was de massaliteit in de vorm van maar liefst zestigduizend actievoerende leraren, hun onderlinge saamhorigheid en het maatschappelijk draagvlak. Maar ik betwijfel of dit voldoende is. Als het regeerakkoord onvoldoende tegemoet komt aan de eisen van werkgevers en werknemers, moeten we onze strijd intensiveren. Niet in de vorm van nieuwe stakingen, maar door de politiek in haar ziel te raken.

Op 21 maart 2018 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Waarom zouden wij in het onderwijs en allen die het onderwijs liefhebben nog op politieke partijen stemmen die het nalaten om via leraren te investeren in de toekomst van ons land? Dreigen met het 'stemmen met de voeten' is één van de ergste nachtmerries voor politici. Maar soms is er een nachtmerrie nodig om de droom van kinderen waar te kunnen maken.

Dave Ensberg-Kleijkers is auteur van 'Bezielde Beschaving' (Uitgeverij Aspekt, verschijnt oktober 2017) en deze maand gastcolumnist.