kerstverhaalGastcolumnist Vamba Sherif

Gastcolumn Vamba Sherif: Een chocoladereepje of een cacaovrucht met Kerst

Een chocoladereep verbindt de levens van Max in Nederland en Bouba in Ivoorkust. Maar dat weten ze niet. Een kerstverhaal van de Liberiaans-Nederlandse schrijver Vamba Sherif.

De 11-jarige Ibra uit Ivoorkust hakt met zijn kapmes cacaovruchten van de boom. Beeld Daniel Rosenthal/LAIF

Het geval wil dat op Eerste Kerstdag, terwijl Max thuis in Amsterdam zijn favoriete chocoladereepje bij het ontbijt zit te eten, zijn leeftijdgenoot Bouba naar een cacaovrucht in de boom staat te staren.

Bouba is 10. Hij woont met zijn ouders en zus in een dorp in het zuiden van Ivoorkust. Zijn leven en dat van zijn familie is afhankelijk van de cacaoteelt en van hoe gunstig de oogst is. De cacaovruchten, net als de koffiebonen, hebben veel vijanden: droogte, insecten, wormpjes en andere dieren die van de sappige bonen kunnen genieten. Dus een goede oogst is niet altijd vanzelfsprekend.

Bouba blijft staren naar die ene cacaovrucht, alsof het een grote uitdaging is om hem van de boom te hakken. Ooit, toen zijn vader hem voor het eerst naar hun boerderij buiten het dorp had gebracht, kreeg hij een cacaovrucht in zijn handen: de ruwe vorm, in het begin geelgroen als de bladeren van de bomen, dan weer bruin als zijn huid, voelde lekker in zijn handen. 

Met een snelle maar behendige beweging van zijn machete, hakte zijn vader de huls rondom de vrucht door. Hij haalde de boon eruit die in een witte, sappige vloeistof lag en gaf die aan zijn kind. Bouba proefde ervan. Het smaakte lekker. Dat was zijn ontbijt. 

Armzalig bedrag

Die dag hielp hij zijn ouders en zus om de hulzen van de bonen te verwijderen. De bonen werden daarna verspreid op een handgeweven mat of op een stuk plastic om ze in de zon te laten drogen. Later zou zijn vader de bonen verkopen voor een armzalig bedrag, net genoeg om het gezin van eten te voorzien maar te weinig om Bouba naar school te kunnen sturen.

Nu is Bouba oud genoeg om de vruchten zelf te hakken. De jongen grijpt de lange, slanke paal met de scherpe kromme haak aan het eind vast en hij probeert die ene vrucht van de boom te hakken. Tevergeefs. Het zweet blinkt als parels op zijn lijf. Mieren trekken naar hem toe vanwege de geur van zijn zweet, mieren van wie de beten levensgevaarlijk kunnen zijn.

Maar zijn vader was duidelijk geweest. Het werk moest af. Er is geen kerstfeest voor Bouba.

Bij Max thuis, in een herenhuis langs de grachten, verspreiden de kachels inmiddels een aangename warmte. Bouba zal waarschijnlijk nooit weten dat de vruchten die hij hakt, zijn veranderd in een lekkernij die met smaak door Max wordt gegeten. En Max zal nooit iets weten van het bestaan van Bouba.

Grote ongelijkheid

Dit is een voorbeeld van de discrepantie tussen een leven in Afrika en een leven in het Westen, van de grote ongelijkheid tussen hen die de grondstoffen leveren en zij die verdienen aan het product dat wordt verhandeld. Het zware werk wordt door de boeren gedaan en de vrucht van hun inspanningen wordt in het Westen geconsumeerd, zonder stil te staan bij de oorsprong van de geconsumeerde goederen. Ondanks meerdere pogingen van vele landen in Afrika, is er tot op de dag vandaag geen duidelijk en zeker geen eerlijk handelsverdrag gesloten tussen Afrika en het Westen. Een verdrag waardoor boeren, zoals de vader van Bouba, eindelijk op een manier kunnen meeprofiteren die hun inspanningen recht doet. 

Op enkele uitzonderingen na, is de huidige situatie zo schrijnend oneerlijk dat zonder snelle maatregelen om de scheve verhoudingen recht te trekken, de situatie op een dag onhoudbaar wordt. Op een dag zullen boeren, zoals de vader van Bouba, de lage opbrengsten voor hun producten niet meer accepteren. De spanning en de terechte onvrede kan een revolutie ontketenen met ongekende consequenties voor de hele wereld.

De alarmklok luidt al geruime tijd. Luister ernaar. Het is nog niet te laat. Niet voor Bouba en zijn vader in Ivoorkust en niet voor Max en zijn familie in Amsterdam. Niet voor u en mij.

Vamba Sherif is schrijver (o.a van De zwarte Napoleon) en in december gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden