GastcolumnAmara van der Elst

Gastcolumn: Trots zijn op jezelf kent meer dan zes kleuren

null Beeld

Het is Pride Month. Altijd dat moment van ‘jammer dat het nodig is, maar blij dat we nu wel eindelijk welkom zijn op het feestje’. Omdat we, oja, dit keer het feestje zelf hebben georganiseerd. Omdat wij de vlaggen hebben opgehangen. Het is ondertussen alleen zo’n feestje geworden waarbij er meer gasten komen dan je van tevoren hebt uitgenodigd en die mensen eigenlijk ook niet echt weten waar ze in terecht zijn gekomen. Mensen kleuren alles in regenboog zonder te beseffen wat het belang van deze dagen is. Er zijn namelijk nog steeds landen waar het houden van een pride-festival ondenkbaar is, zoals het land waar mijn roots liggen: Indonesië.

In de meeste delen van Indonesië mag je homoseksueel zijn, maar privé. Wil je trouwen? Dat is een misdaad, dus hoop ook maar niet op voordelen van geregistreerd partnerschap. Wil je een kind adopteren? Natuurlijk mag dat, maar oei, je partner is van hetzelfde geslacht, dan kan het niet. Je wordt enigszins beschouwd als mens, maar je krijgt niet de rechten die daarbij horen. De wet beschermt de lhbtiq+-community niet tegen discriminatie en hate crimes. Je staat er alleen voor.

In Aceh en Palembang is homoseksualiteit volledig illegaal volgens de islamitische sharia wetten. In januari kreeg een stel in Aceh ieder 77 stokslagen, publiekelijk, alleen omdat naar buiten kwam dat ze seks met elkaar hadden gehad. Alleen omdat ze zijn wie ze zijn.

Er worden in Indonesië dus geen grootse pride marsen georganiseerd. lhbtiq+-activisten sluiten noodgedwongen aan bij protesten tegen ander sociaal onrecht. Daar kunnen ze hun ruimte opeisen, hun stem laten horen. Op enchanteholidays.com staat: ‘Gay Pride march Bali is the only gay pride of Indonesia. Bali is a gay friendly dream destination!’

Het verhaal van Kristen Gray en Saundra Alexander bewijst het tegendeel. Toen het koppel in een caption op Instagram Bali ‘queer friendly’ noemde, werden ze door de Indonesische overheid gedeporteerd, op grond van het verspreiden van informatie die ‘publieke onrust’ zou veroorzaken.

Kanten kiezen

Het is gek om te beseffen dat ik in Indonesië niet volledig mezelf zou kunnen zijn. Als biseksuele biraciale alien is het in Nederland al moeilijk genoeg om vaste grond te vinden. Seksualiteit is politiek in deze maatschappij. Het blijft moeilijk om er vrij over te spreken. In elk gesprek gaat het over kanten kiezen, een standpunt innemen. Onze kortzichtigheid is in dit geval ook direct in de taal aan te wijzen, bijvoorbeeld in het woord ‘bi’, Latijn voor ‘twee’. Alsof het in de complexiteit van alles wat een mens kan zijn en voelen mogelijk is om een tweedeling te maken.

Ik heb het geluk dat ik hier in Nederland kan zijn wie ik ben, of dit dan ‘bi’ is of ‘queer’ of gewoon een persoon die beweegt vanuit liefde. Toch kan ik niet vergeten dat er ook hier vooroordelen leven. Ook hier is er nog haat en agressie. Dus hoe kan ik me veilig genoeg voelen om trots te zijn? Waar vind ik mijn pride?

De gemeenschap heeft steun nodig. Iedereen kan een steentje bijdragen. En dit doe je niet door de aanschaf van een Pride Apple Watch (Apple laat trouwens meer dan 150 landen lhbtiq+ content censureren in de App Store, nog zo’n verhaal), maar door je eigen expertise en netwerk in te zetten. Een rolmodel hierin is Yasmin Purba, een mensenrechtenadvocaat. Ze is een vooraanstaand lid van de Arus Pelangi, een maatschappelijke organisatie die zich richt op de belangenbehartiging van de mensenrechten van lhbtiq+ gemeenschappen in Indonesië. Ze werkt hierin ook samen met de Human Rights Working Group van de Verenigde Naties.

Verhalen vertellen

Niet iedereen heeft deze mogelijkheden, maar je kunt beginnen door te kijken bij wie je aan de keukentafel zit, met wie je naast je op de bank het EK-voetbal kijkt. En wat kan je doen binnen je eigen werkveld? Ik zelf doe wat ik als schrijver het beste kan: de verhalen vertellen die met mij resoneren. Er valt zo veel te ontdekken, zo veel te bespreken, dus laten we dat deze maand en erna vooral blijven doen.

Je kan ook een regenboog T-shirt kopen en het voor gezien houden, maar doe dat dan alsjeblieft niet in mijn buurt. Want ik blijf op zoek naar de juiste woorden om mezelf te bevrijden van de van buitenaf opgelegde definities en beperkingen, zodat ik trots kan zijn. Zodat ik trots kan zijn.

Amara van der Elst is spoken word-artiest en deed de voordracht bij de Nationale Dodenherdenking op de Dam. Ze is in juni gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden