Gastcolumn Pieter Barnhoorn

Gastcolumn: Stop met de misplaatste strijd voor de beste zorg altijd en voor iedereen

Ook in welvarend Nederland is de koek een keer op, schrijft huisarts en gastcolumnist Pieter Barnhoorn. Ruil daarom de misplaatste strijdlust om altijd, alles voor iedereen vergoed te krijgen in voor een eerlijk gesprek over moeilijke zorgkeuzes.

Een medicijnenkast in een apotheek in Amsterdam. Beeld Joost van den Broek

‘Goede zorg kost geld, meer goede zorg kost nog meer geld en op een gegeven moment is het geld op, dus dan moet je kiezen’, schreef Wouter Bos onlangs in deze krant. De zaak zo simpel als een knikker. Hij rondde zijn betoog deemoedig af. Hij constateerde dat het hem in al die jaren in en buiten de zorg niet is gelukt, de gevolgen van ons niet willen kiezen te voorkomen of te keren. Hij ziet namelijk een rechte lijn van wegduiken voor pijnlijke keuzes, via almaar efficiënter werken naar werkdrukstijging, burn-out en chagrijn.

Zijn falen in deze moeten we hem dan maar vergeven. Maar briefschrijver Van Rooy uit Den Haag heeft er wel verdriet van. Is hij nu dan eindelijk tot dit inzicht gekomen, gaat hij weg als ziekenhuisbestuurder. Briefschrijver Donk uit Tilburg is echter nog helemaal niet toe aan kiezen. Volgens haar zijn pijnlijke keuzes in de zorg dodelijke keuzes, die bestuurders terecht niet maken. ‘Goede bestuurders zoeken oplossingen die niet fataal zijn voor patiënten en kijken naar andere mogelijkheden om de kosten te drukken’, volgens haar.

Onvermijdelijke keuzes

En hier zit het abuis. Er zijn mensen die nog geloven in andere oplossingen dan kiezen. En dat sommige keuzes niet bespreekbaar zouden zijn. Ik zie parallellen met onze omgang met de opwarming van de aarde. Je keert dat tij niet met een bakfiets en stemmen op GroenLinks. Je keert dat tij alleen met pijnlijke keuzes. Stop met weekendjes Barcelona. Stop met vliegtuig-forenzen. Stop met kerosineknallers.

Van mijn vrouw mag ik niet meer tegen de televisie schreeuwen. Maar ik heb soms impulsdoorbraken. Ik breek wanneer in een talkshow de zin valt: ‘Het kan toch niet zo zijn, dat we in een welvarend land als Nederland, geen geld hebben voor …’. En hier volgt de naam van bijvoorbeeld een duur medicijn. Ja, lieve mensen, dat kan dus wel. Want ook in een welvarend land als Nederland is de koek een keer op.

De beste zorg voor iedereen, altijd! Het klinkt heel strijdlustig. Maar de barricaden op om onverantwoordelijk dure medicijnen uit de schatkist betaald te krijgen, is net zo dapper als op de barricade voor Lili en Howick. Het is een liefde die niets kost.

Wouter Bos besluit zijn betoog met de vraag: ‘Wie durft?’ Hij verwacht namelijk weinig van farmaceuten, artsen, zorgverzekeraars, zorgbestuurders en politici. Allemaal hebben ze hun eigen redenen om de pijnlijke keuzes voor zich uit te schuiven.

Zo kan het ook

Wijzelf moeten durven. Tijdens mijn studie geneeskunde schreef ik mijn scriptie over kiezen en delen. Die heeft de weg naar Den Haag nooit gevonden, helaas. Ik was toen erg onder de indruk van het Oregon Health Plan. En eigenlijk nog. In intensief overleg met de bevolking werd daar een rangorde in de medische zorg opgesteld. Veel levensreddende behandelingen en preventie bovenaan. Cosmetische chirurgie, de meeste infertiliteitsbehandelingen en aandoeningen die vanzelf over gaan, onderaan. En ergens in deze lijst staat een dikke streep. Alles erboven wordt vergoed. Alles eronder niet. Een kouwe en kille lijst. En ja, de behandeling van je kind zal maar onder de streep komen. Maar, omdat de lijst door de bevolking zelf gemaakt is, groeide het besef dat die streep inderdaad bestaat.

We leven niet meer in het paradijs. Onze middelen zijn eindig. We moeten nu de verantwoordelijkheid nemen voor de verdeling van onze schaarse middelen. Dat gaat ons wat kosten. Stop met misplaatste strijdlust om altijd, alles voor iedereen vergoed te krijgen. Das war einmal. We bereiken meer door samen eerlijk over deze niet te vermijden, moeilijke keuzen in gesprek te gaan. Wie weet volgen die farmaceuten, artsen, zorgverzekeraars, zorgbestuurders en politici dan vanzelf. Moedig Voorwaarts!

Pieter Barnhoorn is huisarts in Leiden. Deze maand is hij gastcolumnist voor Volkskrant.nl.

Meer columns & opinie over pijnlijke zorgkeuzes:

Als het om de zorg gaat, is er al jaren sprake van collectief duikgedrag, meent Wouter Bos. Het is tijd om te stoppen met wegduiken voor onvermijdelijke keuzes.

Er is een brede maatschappelijke discussie nodig over de samenstelling van het zorgpakket. Maak pijnlijke keuzes in de zorg samen met burgers, stelt hoogleraar gezondheidseconomie Rob Baltussen.

Bij lastige zorgkeuzes is betrouwbare informatie bittere noodzaak, betogen drie oncologisch specialisten. En durf de patiënt te vertellen: niet alles wat kan, dat moet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden