Gastcolumn Reza Kartosen-Wong

Gastcolumn: Ouders, luister wat beter naar jullie kinderen

Zowel ouders met een migratieachtergrond als witte Nederlandse ouders hebben moeite met het loslaten van ‘hun’ cultuur. Daarin kunnen ze veel leren van hun kinderen, stelt gastcolumnist Reza Kartosen-Wong.

Veel ouders met een migratieachtergrond proberen ‘de’ cultuur uit hun land van herkomst door te geven aan hun in Nederland geboren en getogen kinderen. Zij willen voorkomen dat die ‘hun cultuur’ vergeten, hun etnisch-culturele ‘eigenheid’ verliezen.

Neem bijvoorbeeld oudere Aziatische Nederlanders. Zij vrezen dat hun kinderen teveel ‘vernederlandsen’ en ‘bananen’ of ‘kokosnoten’ worden: geel of bruin van buiten en wit van binnen. In de opvoeding blijven zij hardnekkig vasthouden aan een traditionele interpretatie van ‘Aziatische’ waarden en normen. Dat is ondoordacht en kan leiden tot vervreemding van hun kinderen. Zij moeten juist beter naar hun kinderen luisteren en van ze leren.

Minder streng, meer vrijheid

Voor mijn promotieonderzoek sprak ik met Aziatisch-Nederlandse jongvolwassenen over hun gebruik van media en populaire cultuur. Veel gesprekken gingen uiteindelijk over hun ‘Aziatische’ opvoeding. Dat bleek een hot issue te zijn. Hun ‘Aziatische’ opvoeding was streng en vaak hardhandig. Ze moesten zich volledig storten op studie en werk. Voor speelafspraakjes met klasgenoten, feestjes, uitgaan en liefdesrelaties was geen plek. Ook was er sprake van emotionele afstand tussen hen en hun ouders. Zo spraken zij nauwelijks over hun gevoelens en waren er zelden openlijke uitingen van affectie. Hun jeugd had fijner kunnen zijn wanneer hun opvoeding minder streng was geweest, minder traditioneel ‘Aziatisch’.

De Aziatisch-Nederlandse jongvolwassenen willen hun toekomstige kinderen anders opvoeden. Minder streng, meer vrijheid, meer dialoog – precies wat zij hadden gemist in hun opvoeding. Oudere Aziatische Nederlanders die dat zien als onwenselijke ‘vernederlandsing’ staren zich blind op een traditionele interpretatie van ‘Aziatische’ waarden en normen. Zij zien niet dat hun kinderen en kleinkinderen ‘Aziatische’ waarden als ‘respect voor ouders’, ‘het belang van familie’ en ‘harmonie’ nog steeds respecteren maar met andere normen proberen in te vullen.

Pietendebat

Er is dus naast verandering juist ook sprake van continuïteit: de jongere Aziatische Nederlanders zorgen er voor dat de ‘Aziatische’ cultuur beter aansluit op de Nederlandse context en toekomstbestendig wordt. Ze creëren in feite een hybride ‘Aziatisch-Nederlandse’ cultuur die doorgegeven kan worden. Hun ouders zouden dat niet moeten bekritiseren maar bewonderen.

Dat oudere Aziatische Nederlanders daar moeite mee kunnen hebben is echter niet verwonderlijk. Wanneer het om vastgeroeste tradities en opvattingen gaat, is het moeilijk om veranderingen met open vizier te beschouwen en te waarderen.

Dat geldt natuurlijk niet alleen voor ouders met een migratieachtergrond, maar ook voor witte Nederlandse ouders. Denk aan het aanpassen van de pieten. (Ja, de Sint is vertrokken dus volgens Mark Rutte kunnen we weer over pieten discussiëren.) Vooral oudere witte Nederlanders willen een traditionele Zwarte Piet behouden terwijl daar onder jongvolwassenen nog slechts een minderheid voor is. De kinderen zelf beleven plezier aan Roetveegpieten. Hun ouders zien dat echter niet altijd omdat ze krampachtig vasthouden aan traditionele concepties van Pieten – net als ouders met een migratieachtergrond. Ook zij zouden beter naar hun kinderen moeten kijken en luisteren en vastgeroeste noties van ‘Nederlandse’ cultuur moeten loslaten.

Nieuwe manieren van samenleven

Er zijn gelukkig ook steeds meer ouders die in het belang van hun kinderen culturele tradities en opvattingen aanpassen of loslaten. Ouders van verschillende afkomst kunnen ook samen een nieuwe invulling geven aan bestaande tradities. Zo spraken betrokken ouders op de cultureel diverse Joop Westerweelschool in Amsterdam-West deze week over ‘speelafspraakjes na schooltijd’. De Nederlandse traditie om je kind bij een klasgenootje thuis te laten spelen, is waardevol voor het ontwikkelen van sociale relaties tussen kinderen. Maar veel ouders met een migratieachtergrond zijn daar terughoudend in. Ze vinden het moeilijk om hun kinderen los te laten en ‘mee te geven’ met andere ouders, ze willen weten waar hun kinderen naartoe gaan, wie er op hen let. Een van de besproken oplossingen: nodig de ouders ook uit voor het eerste speelafspraakje. Zo’n simpele aanpassing kan er voor zorgen dat deze traditie door meer ouders wordt omarmd. Dat is positief voor de kinderen die zo meer, en meer cultureel diverse, vriendschapsrelaties kunnen ontwikkelen.

Uiteindelijk moet het welzijn van de kinderen voorop staan. Wanneer zij een nieuwe invulling willen geven aan culturele tradities, waarden en normen, dan moeten hun ouders daarvoor open staan en hun de ruimte geven. Die kinderen bedenken nieuwe manieren om een goed leven te kunnen leiden, nieuwe manieren van samenleven. Zij proberen daarbij rekening te houden met hun ouders én de dagelijkse realiteit van de veranderende multiculturele samenleving. En ze zijn daar gelukkig mee. Laat hen, leer van hen.

Reza Kartosen-Wong is publicist en docent media en cultuur (UvA), promoveerde op onderzoek naar de culturele identificaties van jonge Aziatische Nederlanders. Deze maand is hij gastcolumnist van Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.