Gastcolumn Florence van de Haar

Gastcolumn: Kunstopleidingen maken laffe keuzes

Hoezeer het erfgoed van Nederland ook verandert, de cultuur- en kunstopleidingen worden bepaald niet diverser in hun studieaanbod, betoogt gastcolumnist Florence van de Haar.

Florence Van de Haar. Beeld Eva Faché

Drie jaar geleden begon ik aan de studie Cultureel Erfgoed aan de Reinwardt Academie in Amsterdam. Die richt zich op het opleiden van professionals in de culturele sector. Afgestudeerden werken bij cultuurfondsen, maken tentoonstellingen of worden cultureel ondernemer. Je zou zeggen: ieder jaar een frisse, verse lichting die het culturele werkveld bestormt. De visie van de academie is dan ook dat Nederlands erfgoed veranderlijk is, want onderhevig aan ‘maatschappelijke en politieke omstandigheden’.

Geen verandering

Maar hoezeer het erfgoed van Nederland ook verandert, de studenten die afstuderen en gaan werken in de culturele sector veranderen niet mee. Op de eerste schooldag was het me al duidelijk: nauwelijks studenten met een migratieachtergrond.

Afgelopen zomer stond in NRC een artikel van Clayde Menso en Melle Daamen (‘Stop met opdringen witte cultuur’, 23 augustus) over het diversiteitsbeleid in de culturele sector, naar aanleiding van de in juli gepubliceerde nota ‘Cultuur voor iedereen’ van minister Van Engelshoven. Volgens hen is het opmerkelijk dat woorden als ‘diversiteit’ en ‘inclusiviteit’ na twintig jaar nog steeds bovenaan de agenda staan. Ze bestrijden in hun artikel onder andere het idee dat jongeren en mensen met een migratieachtergrond in contact gebracht moeten worden met de westerse cultuur: dat proeven ze namelijk in de nieuwe cultuurnota, en volgens hen is al lang gebleken dat dit niet leidt tot een grotere participatie van die doelgroepen bij musea en culturele instellingen. Het volgens Menso en Daamen tot nu toe mislukte beleid, kan pas slagen wanneer de bestuurders van musea en culturele instellingen plaatsmaken voor een diversere generatie.

Voor het gemak

Maar volgens mij ligt de kern van het probleem niet bij de bestuurders van nu, maar bij de kunstopleidingen van Nederland. Want behalve dat ik op die eerste dag een weinig gevarieerd studentengezelschap aantrof, bleek ook wát studenten leren meer van hetzelfde. Bij het inleidend college cultuurgeschiedenis werd tussen neus en lippen gemeld dat het verhaal voor het gemak en omwille van de tijd vanuit een westers perspectief verteld werd. Best een klap voor de optimistische en enthousiaste eerstejaarsstudent die ik toen was. Tel daarbij de jaren op waarin amper aandacht werd besteed aan het ontdekken van niet-westerse culturen en hun geschiedenis; laat staan de kunst die daaruit is voortgevloeid. Musea moeten een weerspiegeling van de maatschappij zijn, zeggen ze. Wat een grap. Wij leren alles over de Nederlandse, Vlaamse, Franse, Duitse, Britse en Amerikaanse kunst, alsof die iets te maken heeft met die van de grootste migrantengroepen alhier.

Eeuwige gezever

Dat eeuwige gezever over de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Misschien wel interessant om een keer meer te leren over Polen dan alleen dat daar een groot concentratiekamp was? En als je dan toch hele vitrines wilt vullen met Chinees porselein, leg studenten dan uit waarom ze in China ruim vier eeuwen voor liepen met het maken ervan. Leer ze de geschiedenis van de islamitische wereld als je zo graag wil dat ‘mensen met een migratieachtergrond’ naar musea komen. Het zijn dit soort, vooral witte, kunstopleidingen die bijdragen aan het falende diversiteitsbeleid.

De islam speelt al tientallen jaren een rol in de Nederlandse cultuur. Op mijn opleiding heb ik er niet één keer iets over gehoord. Zelf koos ik ervoor elders een minor islamstudie te gaan volgen. Als je ergens niets van weet, kun je toch niet meepraten? Denk maar niet dat onder mijn medestudenten iemand notie heeft van dit onderwerp. We zijn het er allemaal over eens dat er meer diversiteit moet komen in de culturele sector, maar bij een scriptiebijeenkomst kon ik nauwelijks ademen: het ene voorgestelde idee was nog afgezaagder dan het andere. Het verdwijnen van het Limburgs accent, de invloed van de ‘white cube’ op depressieve mensen, hoe performance art in een tentoonstelling te verwerken. Het zijn dezelfde onderwerpen die de revue passeren. Maar er is ze ook niets anders aangeboden, dus zo raar is het niet. Het curriculum is niet motiverend voor de student die hoopt verandering te brengen.

Laffe keuzes

Kortom: het zijn de laffe keuzes van opleidingen, die pretenderen de culturele professionals van de toekomst te leveren, die maken dat diversiteitsbeleid faalt. Als je studenten steeds hetzelfde leert, moet je niet raar opkijken dat er niets verandert.

Florence van de Haar is actrice, student en deze maand gast­columnist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden