Gastcolumn: Europa moet één lijn trekken in de strijd tegen corona

‘Hoe gaan we in Europa om met een crisis?’, bevraagt gastcolumnist en communicatiedeskundige Donatello Piras met verbazing over wat hij aanschouwt. ‘Het uitwisselen van gegevens is niet genoeg. Het coronavirus trekt zich niks aan van landsgrenzen.’

De laatste noodsituatie was de vluchtelingencrisis in 2015. In een paar weken tijd verdronken honderden bootvluchtelingen in de Middellandse Zee. De oplossing toen was zwaarbevochten en niet fraai. Nu alle Europese landen hard worden geraakt door het coronavirus is er een nieuwe kans voor een Europese aanpak.

CDA-Europarlementariër Esther de Lange zei afgelopen week in talkshow OP1: ‘Er moet een eenduidig Europees beleid worden gevoerd’. Ik ben het volledig met haar eens. Volksgezondheid is een terrein waar Europese landen minder goed samenwerken: lidstaten gaan daar zelf over. Al wordt er momenteel op bijna dagelijkse basis gecommuniceerd tussen de verschillende lidstaten. Experts delen richtlijnen met de lidstaten waaronder reisadviezen, de voorraden medicijnen en medische hulpmiddelen worden bijgehouden in de EU en er komt extra geld voor onderzoek naar de bestrijding van het coronavirus. Op economisch vlak wordt er gesproken over een investeringsfonds en extra investeringen. Dat klinkt mooi, maar de resultaten van het nationale beleid liggen vervolgens erg ver uit elkaar.

Lappendeken aan maatregelen

In Italië zijn de scholen vanaf het begin gesloten en zijn ze direct begonnen met hygiënemaatregelen. Inmiddels zit, na de dramatische stijgingen in vooral Lombardije, het land op slot. Iedereen zit binnen. Ierland sluit scholen, kinderdagverblijven en universiteiten en daarnaast zijn indoorbijeenkomsten boven de honderd mensen er verboden. Frankrijk volgt ook na een indringende toespraak van president Emmanuel Macron en gooit alle scholen dicht. In Denemarken lijken de maatregelen nog het meest op die van ons momenteel, met uitzondering van de scholen. Want ook in Denemarken gaan de scholen dicht.

Juist die diversiteit wekt verbazing. In een periode waarin we elkaar zo hard nodig hebben, waar we data en ervaringen uitwisselen, is het moeilijk te verklaren dat landen zulke afwijkende maatregelen nemen. 

Dagelijks circuleren er op sociale media grafieken van de besmettingen wereldwijd. De Europese landen volgen  de lijn van China, Zuid-Korea en Italië. Aangezien we heel goed weten wat er in Italië is gebeurd nadat premier Conte eind februari de eerste gemeenten tot code rood verklaarde, is het vreemd dat de maatregelen van de landen zo enorm divers zijn. 

Als premier Rutte zegt dat kinderen het virus minder verspreiden en dat we door het sluiten van de scholen het broodnodige zorgpersoneel thuis moeten laten blijven, wil ik hem best geloven. Maar als een paar uur later buurland België wél de deuren van scholen sluit en daarna president Macron stelt dat juist kinderen het virus verspreiden, snap ik er niets meer van. We baseren ons toch op dezelfde gegevens van dezelfde WHO?

De afgelopen jaren is de werking van de EU herhaaldelijk in twijfel getrokken. Voor een ras-Europeaan als ik voelde dat telkens vervelend. Omdat ik heilig geloof dat we in de huidige wereldorde elkaar in Europa hard nodig hebben. Economisch, financieel maar vooral ook tijdens grote crises. 

Gemeenschappelijke vijand

Terwijl de vluchtelingencrisis een splijtzwam was tussen noord en zuid en oost en west, zou je denken dat wanneer we gezamenlijk strijden tegenover een gemeenschappelijke vijand de samenwerking makkelijker zou zijn. Maar er wordt achter de schermen gepraat. Ministers houden elkaar goed op de hoogte, maar maken vervolgens in hun eigen soevereiniteit een totaal andere afweging. 

Aangezien een virus geen onderscheid maakt tussen mensen en landsgrenzen is dit naast vreemd ook schadelijk voor de inwoners van Europa. Die zien namelijk welke maatregelen andere landen treffen. 

Toen de skigebieden de afgelopen dagen een voor een sloten, werden in Whatsapp-berichten de nieuwsberichten uit Oostenrijk gretig gedeeld onder mijn vrienden. En mijn Italiaanse vrienden mailen juist weer vol verbazing als ze horen dat Rutte de scholen open laat. We zijn allemaal met elkaar verbonden. 

Hoewel we in Europa nog mijlenver zijn verwijderd van een federale staat zoals de Verenigde Staten moeten we nu juist vol inzetten op Europese samenwerking die verder gaat dan het uitwisselen van gegevens. Want het virus gaat verder van mens tot mens en kent geen grens of nationaliteit. 

De leus in Europa is altijd geweest ‘United in diversity’. Ik hoop dat we bij het bestrijden van deze vreselijke pandemie een gezamenlijke lijn kunnen trekken. We zijn nu nog op tijd. Over twee weken kijken veel landen tegen een andere werkelijkheid aan.

Donatello Piras is dagvoorzitter en communicatiedeskundige. In maart is hij gastcolumnist van volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden