gastcolumnYarin Eski

Gastcolumn: Doe mee op sociale media in de politieke cosplay

Terrasje in Gent, de fijnste stad van de wereld. Beeld NurPhoto via Getty Images

Deze week was ik eventjes in ’s werelds fijnste stad, Gent. (Geen zorgen lieve zuiderburen, ik kom uit een code oranje gebied.) In een gezellig tentje, met rustige pianomuziek, dat fijne Vlaamse accentje overal, genietend van een lekkere koffie en voornemens m’n wekelijkse grote inbox-schoonmaak te starten, luisterde ik wat gesprekken af in het café. Mag niet, deed het toch. 

Er werd gepraat over corona natuurlijk. Over het onmogelijk te volgen online onderwijs (de Universiteit Gent zit er om de hoek). Over een te plannen Halloween-feest. En over een protestrit naar Brussel, georganiseerd door het Vlaams Belang (VB). Dat is een PVV-zusterpartij, maar dan nóg bozer.

#nietmijnregering

De VB-protestrit werd aangekondigd met de hashtag #nietmijnregering en met een vet heftige trailer, zoals die voor een B-film. ‘We hebben jullie nodig om van deze manifestatie een succes te maken’ blèrt VB voorman Tom Van Grieken, om samen ‘een oorverdovend signaal aan de elite in Brussel’ af te geven. Want ook in België vindt het populistisch rechts de overheid elitair en een gevaar voor Vlaanderen. 

Wilders zou graag Vlaanderen weer bij Nederland hebben, trouwens. Dat is kennelijk niet zo gevaarlijk. Dus, Van Grieken, blijf lekker brullen kerel. Volledige onafhankelijkheid zit er hoe dan ook niet in.

Bon. Gent is van oorsprong een arbeidersstad, een links nest, omgeven door prachtige middeleeuwse architectuur, wat de stad tot een champagne-socialistisch podium maakt. Een podium waarop je dus bijna niet anders kunt doen dan afgeven op het rechtspopulisme. Afgeven op linkspopulisme doen ze namelijk al in Antwerpen.

In Nederland is dat niet veel anders. Misschien is het hier nog wel scherper gesteld, want we zijn veel directer en de opinies schuren wat meer. Uiteraard komt van wrijving glans, werd me laatst nog verteld, maar op social media shinen we niet zo. Daar zijn we net zo genuanceerd als de voorkant van een trein. 

Opiniërend gif

Zodra je op Twitter of Facebook, zelfs LinkedIn, wat aan het wegscrollen bent en dat dagelijkse portie opiniërend gif in de oogkassen gegoten krijgt, zie je in reactie op reactie op reactie, van zo’n beetje elk mug een kudde olifanten gemaakt worden. Het wordt heel snel heel vervelend, op de man af. Identiteitspolitiek ten top waardoor de mening verdwijnt, zei ik eerder al eens, waar dan vervolgens ook weer op kan worden afgegeven. Een soort hyper- of meta-identiteitspolitiek, ad infinitum. 

Sorry, dat was heel veel Latijn in één zin, maar dat past goed in mijn salonfähig, links-intellectuele, zelfverheerlijkende blaatbubbel van 13.100 Twittervolgers. Geintje. Dat was wishful thinking. Het zijn er eigenlijk 131. Allesbehalve een influence-status dus.

Hoe dan ook, volgens die gehypte documentaire The Social Dilemma zitten we minstens 4 uur per dag comfortabel in onze narcistische online blaatbubbels. Een comfort waardoor we onszelf sneller op ons gemak voelen om ongezouten meningen te delen, waaraan de grote social media tech-bedrijven bakken met geld verdienen. 

Dat soort winstgevend bite-size ‘debat’ is vluchtig, ondoordacht en polariserend, waarmee we riskeren te vervallen heksenjachten, als ik Sander Schimmelpennincks prikkelende stelling moet geloven. Een stelling waar ik mijzelf dan wel weer in kan vinden, en weer op door wil politiseren. Maar waarom? Omdat ik het een fijn podium vind waarop ik, bij wijze van spreken, performance art breng van semi-progressief, academisch, maar niet al te zot links.

Voor mijn webaanwezigheid, trek ik graag een politiek kostuum aan waardoor ik mijzelf pseudo-engageer en een bepaald personage en idee uitbeeld. Ik doe aan online cosplay in politieke zin. Indien u niet weet wat cosplay is, het komt van het Japanse ‘kosupure’ en omvat rollenspellen waarbij je eventjes een stripfiguur of ander soort sci-fi karakter kan zijn, zoals Spiderman, Darth Vader of Donald Trump. Op grote internationale conventies, Comic-Cons genoemd, ontmoet je dan elkaar om samen lekker ‘geeky’ te doen. Geheel frank en vrij, losstaand van een nationale of culturele context.

Ideologische fantasy

Politieke cosplay op het web is dan het bedrijven van politieke science fiction en vormgeven aan ideologische fantasy, a-nationaal en cultuurloos. Geen gekke gedachte, nu links en rechts nog maar losjes gegrondvest zijn in religie, etniciteit, inkomen, geaardheid, of wat voor soort socio-culturele demografische karakteristiek dan ook (gelukkig). En a-nationaal omdat zowel links als rechts elkaars equivalenten over de grens opzoeken. 

In het online politieke cosplayer-zijn gaat zodanig veel tijd en energie zitten, dat ik snel vastzit in dat ideologisch los zand. Eenmaal eruit, vermoeid en afgepeigerd, doe ik m’n kostuum af om wat op adem te komen, maar heb ik geen puf om eens rustig te reflecteren op waar die politieke cosplay nu überhaupt om draait. Want eigenlijk moeten we elkaar niet haten, maar het spel. Yep, don’t hate the player, hate the game.

*Geeuw*

Maar goed. Ik moet snel bijkomen, want morgen is er weer een nieuwe dag vol zinloos gehaat en geblaat. En dus tijd voor een nieuw politiek cosplay-pak! Ik denk dat ik voor de hip-hypocriete look ga. Dus trek ik m’n business casual ‘Gewoon-je-bekhouden’ broek aan, éénmalig ontwerp van Mark Rutte, met daarop een kek camouflerend ‘Ik-doe-toch-wel-weer-mee’ jasje, re-design van Famke Louise. Lekker tegendraads. Daarmee val ik wel op.

Yarin Eski is universitair docent Bestuurskunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij is gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie in september.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden