Gastcolumn Ilias Mahtab

Gastcolumn: Bondskanslier Merkel, laat Europa weer geloven in haar kunnen

De contouren van Wir Schaffen das heeft Angela Merkel al geschetst, schrijft gastcolumnist Ilias Mahtab in een open brief aan de Bondskanselier. Hij roept haar op tot nog eenmaal een ‘misdaad van compassie en mededogen’.

Bondskanselier Angela Merkel. Beeld Reuters

Geachte dr. Merkel, geachte Bondskanselier,

Daar het einde van uw ambtstijd in zicht komt, wil ik u namens alle kinderen in de Europese vluchtelingenkampen urgeren niet terug te deinzen voor vervoering en grote woorden, en in een epiloog een signaal van menselijkheid af te geven.

Ik richt me tot u omdat u meer bent dan de Bondskanselier van onze Duitse buren. Niet alleen kinderen uit Thüringen of Hessen behoren tot uw onderdanen, maar iedereen die in Europa woont.

In Europa kan niemand hetzelfde morele leiderschap opeisen. U beteugelde de eurocrisis, de Russische expansiedrift en het populisme. Op de bijeenkomst van de jongerenvleugel van de Duitse christen-democraten nodigde u vastberaden de Duitse jeugd uit om zich niet opnieuw in groepen te laten verdelen. Van migranten en de Duitsers. Van het Oosten en het Westen.

Ondanks dat u steeds vaker omgeven wordt door mannelijke reactionaire leiders, blijft u de onbetwiste voorvrouw van Europa en het morele kompas van de wereld. Strenge heren regeren niet lang, en Merkeln werd een begrip.

Rechtvaardig was u als de Europese Bondskanselier toen u zei Wir schaffen das. Streng was u als realpolitika tijdens het sluiten van vluchtelingendeals. Oorlogsvluchtelingen die aankomen op de Griekse eilanden worden geruild voor één andere Syrische vluchteling die in Turkije verblijft.

Naast de beruchte Turkije-deal kent u vast de minder bekende Afghanistan-deal. In 2016 sloot de Europese regering een deal met de Afghaanse regering, die nauwelijks gezag en draagvlak heeft in het door oorlog verscheurde land, om 80 duizend Afghaanse vluchtelingen terug te sturen.

Iraans apartheidsregime

De Europese realpolitik biedt uitkomst voor de Syrische vluchtelingen, niet voor oorlogsvluchtelingen uit Afghanistan, Irak of Jemen. Deze week was ik op bezoek bij die Europese realiteit op het eiland Lesbos, waar bijna 10 duizend voornamelijk Afghaanse oorlogsvluchtelingen vastzitten in het vluchtelingenkamp Moria, terwijl er plek is voor 3 duizend mensen.

In het parkje naast de talloze eetgelegenheden trof ik een alleenstaande moeder spelend met haar zoontje. Tot vijf kon hij tellen, de vijfjarige Ilias. We waren naamgenoten. Met de vingers van zijn moeder als zijn telraam en waarschijnlijk zijn enige speelgoed.

Zijn moeder vertelde over de oorlog in Afghanistan waar je als sjiiet en etnische minderheid je leven niet zeker bent. Zeker nu de Verenigde Staten een deal hebben gesloten met de fundamentalistische Taliban. Ze vertelde over het Iraanse apartheidsregime waar zelfs bij de bakker een aparte rij is voor Afghaanse vluchtelingen, en in bepaalde parken honden wel maar Afghanen niet toegestaan zijn. Over de steekpartijen, verkrachtingen en misbruik in het vluchtelingenkamp Moria.

Europese hel

Tijdens de terugvlucht naar Amsterdam zat ik naast een oververmoeide Brit. Het bleek de indrukwekkende dwarsdenker en BBC-documentairemaker Rob Lawrie te zijn. In 2016 werd Lawrie verdacht van mensensmokkel omdat hij een vier jaar oud Afghaans meisje ‘Bru’ uit het modderkamp ‘The Jungle’ in Calais mee naar Engeland wilde nemen. Hij was geen crimineel, oordeelde de rechter. Het was een misdaad van compassie en mededogen.

Scrollend door de foto’s op onze telefoons deelden we ons levensverhaal. Hij liet me een foto zien van een pasgeboren baby in de armen van haar elfjarige zus. De omstandigheden op het Griekse eiland zijn dusdanig dat de kinderen in het kamp zich van het leven proberen te beroven, verzuchte Lawrie.

Kinderen die de wil om te leven verliezen. Als Gods geschenk leven is, dan hebben wij een hel geschapen in Europa. De Griekse regering en de Europese instituties wijzen naar elkaar, de Griekse bevolking voelt zich in de steek gelaten en het land kampt met een nationale depressie.

Sie schaffen das auch

Deze brief aan u is niet de zoveelste irrationele en holistische oproep om de Europese poort wagenwijd open te zetten voor ieder op zoek naar een beter bestaan. Zelf woon ik ruim twintig jaar in Nederland, ben zo Europees als braadworst en bonbons en ik onderschat niet het heersende sentiment onder een deel van de Europese bevolking.

Geboren aan andere kant van de muur in Oost-Duitsland, als kleinkind van een Poolse migrant en domineesdochter, bent u de personificatie van de Europese eenwording en de Europese droom. Het ideaal waarin eenieder die bereid is om hard te werken, de top kan bereiken. Ondanks je achtergrond, status of portemonnee. Als geen andere leider kent u het getekende Oost-Duitsland en de veerkracht en werkvermogen die het vrije leven met zich meebrengt. ‘Wir haben so vieles geschafft’, zei u over de Duitse wederopstanding, om trots te vervolgen met de slagzin ‘Wir schaffen das’.

In uw buurland Nederland presteren vluchtelingenkinderen uit Afghanistan, Irak en Iran het beste op school – nog beter dan de autochtone klasgenoten. En is het percentage met een afgeronde opleiding in het hoger onderwijs hoger dan onder autochtone studenten. Sie schaffen das auch!

Dit zijn kinderen met potentie, ze spreken meerdere talen en zijn bereid om hard te werken. We leven in tijden van globalisering en vergrijzing en de Europese kenniseconomie moet concurreren met landen als China. Deze kinderen gevangen zetten of terugsturen naar levensgevaarlijke landen is letterlijk das Kind mit dem Bade ausschütten.

Voordat u stopt als de Europese Bondskanselier, bega nog eenmaal een misdaad van compassie en mededogen. De contouren van het vergezicht Wir schaffen das heeft u al geschetst – laat Europa weer geloven in haar kunnen. Europa is een baken van mensenrechten, humaniteit en verlichting en ik verzoek u om de kinderen die dromen van Europese vrijheid ongemoeid te laten en niet te beletten om bij ons te komen.

Mit vorzüglicher Hochachtung,

Ilias

Ilias Mahtab is adviseur sociaal domein en publicist en deze maand gastcolumnist op Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden