GastcolumnDonatello Piras

Gastcolumn: Aan een mensenleven kan geen bedrag worden gehangen

‘Eigenlijk zijn alle opdrachten tot 1 juni geannuleerd of verschoven.’ Het was dit zinnetje van mijn assistente dat hard binnenkwam. Na jaren van hard werken stond een fiks aantal opdrachten in de agenda, keken we vooruit naar het najaar en nieuwe plannen waren in ontwikkeling. Maar de werkelijkheid heeft ons keihard ingehaald. Inmiddels klinken geluiden van een grens aan alle maatregelen steeds luider vanwege het effect op de economie. Want hoeveel is een mensenleven uiteindelijk waard? Wat mij betreft oneindig veel.

Het is een hard gelag. Ik ben een van de vele zzp’ers wier omzet in een paar dagen tijd van 100 procent naar 0 procent is gegaan. Al die jaren werk en dan dit. Dat valt zwaar en brengt ook onzekerheid met zich mee. Zeker als je geen buffer hebt. Ik ben lang niet de enige. Ik hoor het overal om me heen. Wijnimporteurs, de leuke koffietent om de hoek, het restaurant, de eventmanager, de regisseur, de zanger, de violist en de schoonmaker. En dit is slechts een deel van mijn eigen kennissenkring die direct de gevolgen ondervindt van de coronacrisis.

17 miljoen virologen

Inmiddels klinken ook de eerste geluiden in de media om hier kanttekeningen bij te plaatsen. En dat is logisch. Waar in de eerste dagen iedereen de overheidscommunicatie wezenloos over zich heen liet komen, is inmiddels de fase aangebroken waarin iedereen vanuit zijn eigen expertise de coronacrisis becommentarieert. Nou ja. Niet iedereen. Want vooral op de sociale media staren we massaal naar dezelfde staatjes en sturen we in app-groepen de curve van besmettingen en ic-opnamen door. 

Bij gebrek aan het EK-voetbal veranderen we nu in plaats van in 17 miljoen bondscoaches, in 17 miljoen virologen. We debatteren nu niet over de opstelling maar over de curve en de mogelijke oplossingen. Het is verklaarbaar en wellicht zelfs goed dat dit gebeurt. Voor sommigen werkt het vast therapeutisch - en geef ze eens ongelijk. Je leven staat op z’n kop en je moet wat. Commentaar leveren op de huidige gang van zaken is het minste wat je kunt doen.

Prijs van een mensenleven

Het commentaar gaat veelal over de communicatie van de overheid en de aanpak. Social distancing in plaats van een totale lockdown, doen we wel genoeg? Maar het debat gaat voorzichtig aan ook steeds meer over de prijs van een mensenleven. Hoeveel is een mensenleven waard? De huidige corona-maatregelen treffen de economie keihard, is dat rechtvaardig? Of zouden we moeten minderen met de maatregelen om zo niet alleen onze kwetsbare landgenoten te beschermen maar juist ook onze economie?

Zo betoogden Ira Helsloot en Peter Olsthoorn eerder deze week in deze krant dat we ‘het hoofd koel moeten houden en ziekte en dood in perspectief moeten plaatsen’. In het stuk werden de aantallen rond corona gerelativeerd en de maatregelen in perspectief geplaatst. Want: ‘bij griepepidemieën sterven ook veel mensen waar geen haan naar kraait’. Gesteld werd dat de coronamaatregelen voor een recessie zorgen in ons land. 

Als gevolg van de recessie vermindert de kwaliteit van zorg. Ook dat kost honderdduizenden Nederlandse gezonde levensjaren. Inmiddels weten we van zowel het CPB als diverse economen dat de recessie er sowieso komt. De vraag is: hoe diep gaan we vallen? Kun je een grens stellen aan de maatregelen om de economie te redden, ook al kost dat levens? Helsloot en Olsthoorn vinden van wel. Ik op dit moment nog niet.

Begrotingsdiscipline

Die economische pijn gaan we uiteindelijk allemaal voelen. Banen gaan verloren, bedrijven gaan failliet en ondernemers zien hun levenswerk in rook opgaan. Dat is wrang en oneerlijk. Juist daarom moet de overheid alles doen wat in haar macht ligt, om de pijn te verzachten. Maar ik ben het met voormalig voorzitter van de ECB Mario Draghi eens die in de FT schreef: ‘De juiste rol van de staat is om de eigen begroting te gebruiken om de burgers en de economie te beschermen tegen de schokken waar de private sector niet verantwoordelijk voor is en die de sector ook niet kan absorberen.’ 

Juist hiervoor hebben we een overheid. En dan hebben we in Nederland geluk dat we jarenlang op politici hebben gestemd die vooral een goede begrotingsdiscipline hadden, waardoor we in eerste instantie de harde klappen enigszins kunnen opvangen.

Wat mij betreft gaat de politiek eerst de crisis te lijf. Dat is in eerste instantie een crisis gefocust op de gezondheidszorg waar de politiek zich laat adviseren door de beste virologen en experts. Tegelijkertijd moet de economische klap worden verzacht. De crisis raakt ons allemaal maar vooral ondernemers worden ongenadig hard geraakt. 

Dierbaren en herinneringen

Maar laten we niet de fout maken om de oplossing op korte termijn te zoeken in het verzachten van de maatregelen. De enige reden om die te verzachten moet een medische zijn en geen economische. Hoezeer ik als zelfstandig ondernemer ook wacht op het moment dat de maatregelen minder worden, dit kan alleen als het verantwoord is. Dat betekent dat we onze samenleving beschermen tegen het coronavirus. Juist de meest kwetsbare mensen in onze samenleving zijn dit waard.

We wonen in Nederland en het is een privilege om in dit land te wonen. In een land waar je geen nummer bent in een curve maar een persoon, met dierbaren en herinneringen. Die zijn zo waardevol dat je aan een mensenleven geen maximumbedrag kunt hangen. Omdat het leven altijd wint van de dood, omdat de dood uiteindelijk altijd wint van het leven.

Donatello Piras is dagvoorzitter en communicatiedeskundige. In maart was hij gastcolumnist van volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden