Column

Gaf columniste een 'pak rammel'-advies?

De ombudsvrouw behandelt vragen, klachten en opmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en journalistieke aanpak.

Hoewel de vierde druk van Waarom? Daarom! van cabaretier Roué Verveer al in de winkel ligt, kwam het boek deze week ineens volop in de schijnwerpers te staan naar aanleiding van een artikel van Sheila Sitalsing in het Volkskrant Magazine. Net als in zijn conferences zet Verveer in zijn boek de Surinaamse 'je doet wat ik zeg'-ouders (streng, veeleisend) tegenover de Nederlandse 'wil je broccoli of spinazie?'-ouders (onderhandelen, geen grenzen stellen). 'Columnist Sheila Sitalsing (Surinaams, Caribisch, in elk geval niet-Nederlands), moeder van twee, las een boek over de voordelen van Surinaams opvoeden en kan het er alleen maar hartgrondig mee eens zijn', aldus het intro van het artikel met de kop: 'Ik ga je rammelen'.

Het was alsof het boek op slag een paar kilo aan gewicht won nu Sitalsing - een van de prominentste columnisten van de Volkskrant, om de dag op pagina 2 - haar zegen aan de Surinaamse opvoeding gaf. De toon was luchtig en geestig, maar ze leek ook een statement te willen maken: 'Je kind is je vriendje niet.' Ze vatte de Surinaamse opvoedstijl als volgt samen: 'Als ouder omstandig in discussie gaan met je kind, vragen wat het zelf vindt: dat doe je niet. Als kind terugpraten, zaken openlijk in twijfel trekken, tegenspreken: dat doe je ook niet.' Oké, de tik met het houten liniaal is inmiddels op Surinaamse scholen verboden, maar dreigen met geweld niet ('Als je niet gaat zitten, ga ik je slaan!').

Behoorlijk wat lezers hebben het stuk opgevat als een pleidooi voor een autoritaire opvoeding waarin best een tik mag worden uitgedeeld. Het leidde tot een hoop verontwaardigde brieven en opiniestukken. Er werd gewezen op de keerzijde van een opvoeding 'op basis van angst' en op de oververtegenwoordiging van Surinaamse jongeren in bepaalde statistieken (criminaliteit, schooluitval, tienerzwangerschap). 'De resultaten zijn inderdaad indrukwekkend', zo merkte een briefschrijver cynisch op. 'Al meer dan drie decennia heeft jong en oud daar precies door wie er de Baas is.'

Open zenuw

Opvoeden, en in het bijzonder straffen, raakt een open zenuw - zo veel maakte het artikel over het strafbankje van tv-supernanny Jo Frost in april al duidelijk. Het is vooral voer voor de opiniepagina's, ware het niet dat een aantal lezers vraagtekens zette bij de journalistieke aanpak. Ouders, zo mailde een onderzoeker, kunnen het stuk opvatten als een excuus voor kindermishandeling. Mag een journalist suggereren dat fysiek geweld en streng straffen niet zo erg zijn, terwijl wetenschappelijk onderzoek het tegenovergestelde uitwijst?

Ja, dat mag. Sitalsing werd geïntroduceerd als columnist en columnisten zijn aan minder journalistieke regels gebonden dan 'gewone' journalisten. Zij mogen overdrijven, generaliseren, provoceren. Daarnaast staat het stuk in het magazine, dat vaker persoonlijke en pamflettistische stukken brengt zonder professoren. Hier werd zij opgevoerd als 'moeder'. Op veel andere plekken in de krant mag de lezer - ook van een columnist - een doorwrochter stuk verwachten. Eerder schreef Sitalsing het essay 'Bevrijd ons van het wantrouwen' in Vonk. Dat was persoonlijk en gefundeerd met feiten.

'Ik heb het artikel geschreven in de formule van het magazine', vertelt Sitalsing. 'Lichtvoetig en glossyachtig.' Ze heeft zich hogelijk verbaasd over alle reacties. Het stuk is naar haar idee veel te serieus opgevat. Ze had absoluut niet de intentie een statement te maken of de knuppel in het hoenderhok te gooien. 'Ik heb heel weinig met opvoeding, het interesseert me maar matig.'

Context en knipoog

Het idee kwam dan ook niet van haarzelf. Het magazine verzocht haar in lijn van Verveers boek een grappig, persoonlijk verhaal te maken over de Surinaamse opvoedcultuur afgezet tegen de Nederlandse. Naast haar columns in de Volkskrant schrijft Sitalsing voor andere opdrachtgevers. Ze zag het als een aardige freelanceopdracht. 'Ik heb het niet geschreven als pagina 2-columnist. Van lezers mag je enige contextgevoeligheid verwachten. Ze weten dat er in het magazine geen wetenschappelijk doorwrochte verhalen staan.'

Degenen die het stuk digitaal via sociale media of Blendle lazen, misten die context en wellicht ook de knipoog. Dat ook trouwe Volkskrantlezers dachten dat het Sitalsing menens was, is evenmin vreemd. Zij nemen haar columns serieus, dus nemen ze haar stuk over opvoeden serieus - ook al is de toon komisch en staat het in het magazine. Waarom zou ze er anders over schrijven?

Bovendien werd het stuk op de voorpagina aangekondigd met de tekst: 'Een pak rammel is zo erg niet, neem een voorbeeld aan de Surinaamse stijl van opvoeden, schrijft Sheila Sitalsing'. Daarmee gaf de redactie niet alleen extra gewicht aan het stuk (dit moet u lezen!), de boodschap klopt ook niet. Nergens betoogt zij dat ze voorstander is van slaan. Met die bril begon menigeen wel te lezen. Sommigen meenden in Sitalsing en Verveer protagonisten van lijfstraffen te zien. Verveer zag zich zelfs genoodzaakt daarvan afstand te nemen in talkshow Jinek. Hij slaat zijn kinderen niet, zei hij.

Spraakmakend opvoedadvies

Het verhaal is te gretig gepromoot als een spraakmakend opvoedadvies. Maar een pleidooi voor 'rammelen' was het niet. En het afzetten tegen slappe ouders die een verwende achterbankgeneratie creëren, is oude wijn in nieuwe zakken. 'Net als de stijlfiguur van de 'toegeeflijke ouders' is ook het geloof dat kinderen vol zijn van zichzelf en stuurloos zijn al tientallen zo niet honderden jaren oud - ondanks de veronderstelling van critici dat het nu erger is dan ooit tevoren', aldus een prominente Amerikaanse onderzoeker reeds in 2010 in The Washington Post. Volgens hem zijn de polemieken over de 'generatie Ik' onderling inwisselbaar, maar is nauwelijks bekend hoeveel ouders toegeeflijk of bestraffend opvoeden.

Klopt dit wel?

De Volkskrantrubriek 'Klopt dit wel?' onderzocht of elke klas een mishandeld kind telt.

Lees hier de uitgebreide analyse en het oordeel.

Wel is bekend dat in elke schoolklas gemiddeld een mishandeld kind zit - de Kinderombudsman spreekt van een epidemie. Dinsdag bleek in deze krant hoe verwoestend de gevolgen daarvan zijn in een reportage over ervaringsdeskundigen die hierover vertellen op basisscholen.

Onzorgvuldig om een vooraanstaande columniste op de voorpagina een 'pak rammel'-advies toe te dichten, ook al was dat ironisch bedoeld. 'Dat moet gerectificeerd', vindt Sitalsing. Bij dezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden