ColumnPeter de Waard

Gaat een koel hoofd wel samen met een warm hart?

Sinds Pim Fortuyn de paarse idealen opblies is het adagium van de Nederlandse journalistiek ‘minder staat en meer straat’. Dorre statistieken en beleidsvoornemens moeten door de media worden vertaald naar de gewone burger. Als de rente omlaag gaat, zijn de klagende spaarders het menselijk gezicht. Als die omhoog gaat ongeruste hypotheekgevers. De winnaars hoor je zelden.

Als er morgen 1 miljoen vluchtelingen uit een kamp in Calais opstomen richting Nederland, zal, zo mag worden vermoed, het Eén Vandaag Opiniepanel roepen dat 80 procent van de Nederlanders een trumpiaans hekwerk wil plaatsen langs de Nederlands-Belgische grens.

Maar als vervolgens indringend een enkel gezin wordt geportretteerd dat bij Hazeldonk crepeert, zal 80 procent van de Nederlanders eisen dat het hek opengaat.

Het zijn twee verschillende werelden. Volgens de statistieken hebben mkb’ers in 2020 gefloreerd, want nooit gingen, geholpen door overheidssteun, zo weinig zaken failliet.

Maar in de media staan alleen maar mkb’ers die continu roepen dat het water zo niet over dan toch aan de lippen staat. Hardwerkende Nederlanders – dat zijn de Nederlanders waar alle politieke partijen en de VVD in het bijzonder voor opkomen – ergeren zich aan ‘bijstandstrekkers’, terwijl zoveel werk in het land blijft liggen of door immigranten moeten worden gedaan. En als iemand met bijstand ook nog een keer luxe op vakantie gaat, is zelfs de typografie van De Telegraaf niet toereikend om alle verontwaardiging in een enkele kop samen te vatten.

Maar als hardwerkende Nederlanders horen dat een bijstandsgerechtigde die de touwtjes amper aan elkaar kan knopen, 7.000 euro moet terugbetalen omdat ze boodschappen heeft gekregen van haar moeder, is de overheid een ‘monsterlijke machine’, zoals Lilian Marijnissen het typeerde.

Sindsdien duiken, net als bij de toeslagenaffaire, overal gedupeerden op. In Tilburg moest een uitkeringsgerechtigde die een tweedehands Harley-Davidson bleek te bezitten, 14 duizend euro aan de gemeente terugbetalen, omdat de waarde van de motor het maximaal toegestane eigen vermogen overschreed. Een andere vrouw was op de uitkering gekort omdat ze mee-at met haar moeder, waarover ze de mantelzorg had.

Inmiddels wil de Tweede Kamer ‘maatwerk voor schrijnende gevallen’, hoewel een definitie van schrijnend niet bestaat. ‘Mag de moeder ook een flesje wijn van 3 euro bij de noodzakelijke levensbehoeften stoppen? En een fles champagne?

Wie schrijnend van niet-schrijnend wil onderscheiden, moet op iedere bijstandsgerechtigde een controleur zetten, hetgeen 430 duizend ambtenaren extra vergt.

De hoofdredacteur van de Volkskrant heeft zijn eigen variant op staat en straat: ‘een koel hoofd en een warm hart’. Maar met de opstandige boeren en de geïsoleerde verpleeghuisbewoners kwam hij zelf in een worsteling terecht.

Helaas is het vaak een contradictio in terminis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden