Column Peter de Waard

Gaat ‘de wortel van het financiële kwaad’ Michael Burry opnieuw door de mangel?

In de film The Imitation Game speelt Benedict Cumberbatch de rol van de geniale wiskundige Alan Turing die in Bletchley Park de Enigma code brak.

Het bekortte de Tweede Wereldoorlog met twee jaar en spaarde 14 miljoen levens – zeg anderhalf maal de bevolking van het toenmalige Nederland. Hij mocht vanwege de geheimhouding zijn heldendaad nooit naar buiten brengen. Nadat was uitgekomen dat hij homoseksueel was, werd hij verplicht tot een hormonenbehandeling ‘die hem van de ziekte moest afhelpen’. In 1954 pleegde hij zelfmoord.

Turing had zeker wat nu het syndroom van Asperger wordt genoemd. In de film is hij iemand die ‘de oorlog wil winnen’ en geen boodschap heeft aan het leed van mensen om hem heen.

Tien jaar na de kredietcrisis worden de schijnwerpers gericht op de zondebokken van 2008, zoals Michael Burry, de hoofdpersoon in Michael Lewis’ verfilmde bestseller The Big Short. Ook hij had Asperger.

Hij is neergesabeld als de wortel van het financiële kwaad. Hij zag dat Amerikaanse banken hypotheken verleenden aan huizenbezitters die dat nooit zouden kunnen afbetalen en die ze in pakketten wereldwijd doorverkochten. Hij ging kredietverzekeringen op deze ‘subprimes’ afsluiten. Toen de kredietcrisis uitbrak, explodeerden die in waarde.

In een Tegenlicht-documentaire uit 2015 mocht antropoloog Joris Luyendijk de pijlen op mensen met Asperger richten. De nerds die de onbegrijpelijke derivaten in elkaar sleutelden − door Buffett ooit financiële massavernietigingswapens genoemd − leden volgens hem aan een gebrek aan empathisch vermogen. Toen geldhandelaar Tom Hayes, de beruchte manipulant van libor voor de rechter kwam, werd ook autisme vastgesteld. Het was blijkbaar geen verzachtende omstandigheid, want Hayes kreeg liefst 14 jaar cel. Zijn bovenbazen gingen vrijuit.

Stereotypering is een van de gevaarlijkste dingen. Wie de bankiers op Wall Street en de City – de mannen met de dikke bonussen− kent, ziet in overgrote meerderheid tamelijk extraverte macho’s, geen eenlingen die opgesloten in kantoortjes uit hobby het hele financiële systeem proberen onderuit te halen. Ze lijken eerder op Jordan Belfort, de wolf van Wall Street, dan op Michael Burry of Tom Hayes.

Autisme kan juist in de financiële sector een voordeel zijn. Uit een studie van professor Frank Hartmann van de Erasmus Universiteit blijkt dat mensen met autisme onkreukbaarder zijn dan empathische mensen die zich gemakkelijker door de emoties van anderen laten meeslepen in allerlei samenzweringen. Autisten zijn ideaal voor compliance en accountancy. Juist met hen kunnen oorlogen worden gewonnen.

Zonder Burry en Hayes waren er ook een kredietcrisis en libor-schandaal geweest, maar misschien later en met grotere gevolgen. Zij legden feilloos de manco’s bloot. Tien jaar is echter te kort om verguisde individuen eerherstel te geven met een film.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.