Column Ibtihal Jadib

Gaat de kracht van religie als verbinder, inspirator en heler niet teloor als mensen te fanatiek worden?

Beeld Valentina Vos

Als ik thuis de televisie aanzet, is dat doorgaans voor Sesamstraat of kinderzender Zappelin, die mijn dag redden met het hypnotiseren van mijn kinderen. Daardoor kan ik nuttige dingen doen als koken, opruimen of het leven opgeven en vegeteren op de bank. Ik heb geen benul van wat er op televisie is, maar volgens mij mis ik niets, want áls ik dan eens langs de zenders struin, zie ik steevast de bruidsjurken van TLC langskomen, de arm van Dr. Poll in een barende koe verdwijnen en een rollende bal op een veld waar een verzameling curieus geknipte mannen schuimbekkend achteraan holt. Niet heel enerverend allemaal. Des te groter was mijn vreugde toen ik de afgelopen weken in een nieuwe serie kon duiken van het wonderschone Kijken in de ziel. Ditmaal ging het over religie, een onderwerp dat altijd actueel is en waarover we al duizenden jaren niet uitgepraat raken.

Er trok een bont gezelschap voorbij van priesters, imams, rabbijnen, boeddhisten en andere figuren die ik niet direct kon thuisbrengen. Dat was het eerste wat mij opviel: hoe weinig ik weet van het christendom. De 'topclubs' katholiek en protestant waren mij uiteraard bekend, maar dat zowel een baptist als een bevindelijk gereformeerde tot dezelfde religie behoren, wist ik niet. Via Google vond ik tientallen christelijke stromingen waarvan ik de naam nog nooit had gehoord. Ook de islam kent zo veel afsplitsingen, dat ik door de bomen het bos niet meer zie. Toch wonderlijk, gezien de op het oog zo simpele religieuze boodschap: 'wees goed'. Wellicht dat het vervullen van die kraakheldere opdracht de mensheid zo slecht vergaat, omdat we ons eindeloos van elkaar blijven afsplitsen.

Ik luisterde ademloos naar imam Van Bommel, die met een inspirerende combinatie van mildheid en scherpte sprak over hoe we naar elkaar moeten kijken - en hoe de islam tekortschiet in een adequate reactie op het terrorisme. Predikant Kruijff raakte me door het tonen van haar eigen verdriet om het verlies van haar vader. Rabbijn Van Praag vond ik een buitengewoon prettige en wijze vrouw, bij wie het begeleiden van de mens voorop stond. Ze herinnerde mij aan een joodse vriendin van mijn moeder die vroeger regelmatig bij ons thuis kwam en mijn moeder hielp in een moeilijke periode. Ik weet nog hoe ze altijd sprak van 'wij' als ze het had over joden en moslims, we hadden immers zo veel met elkaar gemeen. Als ik bij haar thuis kwam, hoefde ik niet op te letten bij het eten aangezien koosjer en halal broer en zus zijn.

Kijken in de ziel toonde ook feilloos het lelijke gezicht van religie. Ik verbaasde me over de stelligheid van sommige geestelijken als het erom ging wie op het rechte pad zit, en vooral wie niet. De katholieke zuster die zo liefdevol leek, bleek ook meedogenloos: vrouwen zouden bij een levensbedreigende zwangerschap nooit mogen kiezen voor abortus. En de baptistenpredikant zei doodleuk dat niet psychiaters, maar hij de kennis heeft om mensen met psychische stoornissen te behandelen: hij had immers al vele boze geesten uitgedreven. Ik hoop niet dat kerkgangers hem blind volgen.

Gaat de kracht van religie als verbinder, inspirator en heler niet teloor als mensen te zeer overtuigd raken van hun eigen gelijk? Te fanatiek worden? Als religie als doel heeft ons betere mensen te maken, kunnen we ons dan niet beter richten op wat ons bindt en minder op de zaken waarin we verschillen. Voor alles zijn we mens, pas daarna komen er een heleboel bijzaken.

ibtihal.jadib@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden