ColumnBert Wagendorp

Gaan we met de Britten ‘een beter Europa bouwen’, zoals Garton Ash verwacht? Ik geloof er niets van

Timothy Garton Ash, hoogleraar Europese studies in Oxford, heeft ons een brief geschreven. Hij stond donderdag in The Guardian. ‘Dear European friends’, stond erboven. Het was een smeekbrief. Garton Ash schreef: ‘Alles wat we van u nodig hebben, vrienden, is een heldere, eenvoudige, positieve boodschap zonder mitsen en maren: We willen dat jullie blijven!’ Je ligt in scheiding met je arrogante ex, er is mot over van alles, je wordt uitgemaakt voor rotte vis; en dan is er opeens die brief. Ik was na lezing flink in de war. Wat moest ik antwoorden?

Garton Ash is niet de eerste de beste. Hij stond al eens in de top-100 van invloedrijkste personen ter wereld van Time en hij wordt alom gewaardeerd om zijn heldere geopolitieke analyses. Er zijn vermoedelijk weinig mensen die zoveel weten van de ontwikkelingen in het moderne Europa als hij. Garton Ash vindt het heel erg dat zijn land de EU gaat verlaten, hij is voorstander van een sterke Unie met Groot-Brittannië als lid. Hij leeft nu al tweeënhalf jaar in een nachtmerrie vol waanzin, en nu schrijft hij ons een brief, in een allerlaatste poging de catastrofe te voorkomen.

Nu is het wel zo dat de Britten de EU niet zijn uitgezet, of dat Brussel ooit ook maar de geringste hint heeft gegeven dat een scheiding voor iedereen het beste was. Ze hebben daar geheel uit vrije wil een referendum georganiseerd en omdat een meerderheid van de Britten voor de Brexit stemde, moest die Brexit er komen.

Er is de laatste maanden veel haat door de Kanaaltunnel gestroomd richting het continent. Er ging met de boot uit Hoek van Holland ook weleens wat weerzin terug, bijvoorbeeld wanneer Jacob Rees-Mogg op tv was, de bekakte public school-bully die veel te weinig met de zweep heeft gehad. Maar de afkeer was toch vooral een Britse jegens Europa, niet andersom.

En nu komt Garton Ash met het verzoek om een liefdesverklaring. Als wij Europeanen de Britten maar dringend verzoeken te blijven, komt er misschien een tweede referendum, denkt hij. Volgens Garton Ash is er onder de Lagerhuisleden een groeiende groep die dat wil. Hoe een verzoek van onze kant kan bijdragen aan een tweede referendum zie ik niet meteen -  ik hoor Boris Johnson al uitleggen dat de bemoeizucht van de Europeanen geen grenzen kent en zie de koppen in de rioolpers al: nu eisen ze ook al dat we blijven!

Hoe vaak is het trouwens al niet herhaald in Brussel en alle Europese hoofdsteden: ‘Blijf toch!’

Maar Garton Ash wil het nog één keer horen: ‘Als u met Britse collega’s hebt gewerkt, aan een Britse universiteit hebt gestudeerd, hebt genoten van bepaalde aspecten van de Britse sport en cultuur of Britse vrienden hebt; als de Britten ooit iets hebben gedaan wat uw hart heeft beroerd, geef ons dan uw solidariteit en steun. Door Groot-Brittannië te helpen, helpt u ook Europa.’ Ik heb met Britse collega’s gewerkt, ik ben gek op Julian Barnes, Engelse humor en marmite, Arsenal is mijn favoriete voetbalclub en Garton Ash heeft met zijn brief mijn hart beroerd.

Toch twijfel ik hevig aan zijn laatste zin. Decennialang hebben de Britten dwarsgelegen in Europa, hebben ze obstructie gepleegd en alles in het werk gesteld om de EU van binnenuit te verzwakken. Helpen we dan Europa door ze toch maar weer binnen te halen? Gaan we met de Britten ‘een beter Europa bouwen’, zoals Garton Ash verwacht? Ik geloof er niets van.

Ik heb oprecht te doen met wanhopige Britse pro-Europeanen als Garton Ash en miljoenen anderen, vooral jongeren. Die zijn slachtoffer van populistische elitaire mafkezen met waanideeën en het opgehitste volk. Maar ja, de referendumdemocratie.

Misschien maakten de afgelopen chaotische dertig maanden sinds het Brexit-referendum deel uit van een geheime Remain-campagne  - niets is onmogelijk in het perfide Albion. Stiekem verheug ik me ook wel weer op een tweede referendum en de dramatische en tevens hilarische taferelen die daaruit zullen voortvloeien.

Misschien moeten de Schotten EU-lid blijven - kunnen alle anti-brexiteers naar Edingburgh verhuizen en de Engelsen in splendid isolation in hun vet gaarkoken.

Dear Timothy, dank voor je brief. Ik vrees dat het te laat is. Maar we blijven vrienden!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden