Commentaar Raoul du Pré

Gaan de regeringspartijen VVD en CDA in paniek achter Baudet aan of houden ze het hoofd koel?

Op de golven van zijn overwinning speelt Baudet een riskant spel met de sentimenten in zijn achterban.

Klaas Dijkhoff (VVD) feliciteert Thierry Baudet (Forum voor Democratie). Beeld ANP

De spectaculaire verkiezingszege voor het Forum voor Democratie zal nog lang nadreunen op het Binnenhof. Al is het maar omdat die z’n schaduw vooruit werpt op de volgende landelijke verkiezingen. Een rechts-populistische partij als grootste van Nederland is opeens een reële optie, nu na CDA en PvdA ook de VVD afkalft als laatste bastion van het bestuurlijke midden.

Zeker is dat alle omstandigheden dit keer in het voordeel van de partij van Thierry Baudet hebben gewerkt. Door de weifelachtige opstelling van de regeringscoalitie in het klimaatdebat, is ruimte ontstaan voor maatschappelijke onzekerheid over de kosten en de gevolgen. De aanslag in Utrecht bracht twee dagen voor de verkiezingen alle gevoeligheden in het immigratie- en integratiedebat weer pijnlijk aan de oppervlakte. En dan heeft het kabinet zich ook nog eens weinig ontvankelijk getoond voor de breed levende opvatting dat de democratie aan modernisering toe is. De overhaaste afschaffing van het referendum was een onbegrijpelijke politieke blunder.

Op alle drie die thema’s slaagde Forum erin het debat naar zich toe te trekken. Daarbij helpt het dat de VVD na negen jaar regeren weinig fut meer toont als ideeënpartij, dat de PVV zich in veertien jaar tijd maar niet van de zijlijn weet los te maken en dat het CDA geen wervende voorman heeft. De kiezers op rechts zoeken hun heil elders.

Er is reden om daar bezorgd over te zijn. Forum spiegelt de kiezers grootse, maar te simpele oplossingen voor als antwoord op ingewikkelde problemen. Drastische belastingverlagingen gaan niet samen met de beloofde mega-investeringen in de zorg, het onderwijs en de veiligheid. Zelfs niet als Nederland zou afzien van klimaatbeleid. En al helemaal niet als Nederland uit de EU stapt. Bovendien plaatst Baudet zich net als de PVV expres buiten de orde, bijvoorbeeld met de eis dat hij pas met het kabinet wil praten als er eerst een paar ministers opstappen. Die buitenspelstrategie maakt het voor de politiek nog ingewikkelder om het land bestuurbaar te houden.

Ronduit verontrustend is Baudets gevaarlijke spel met de sentimenten in zijn achterban; van de smakeloze manier waarop hij de aanslag in Utrecht op het conto schreef van een complete bevolkingsgroep, tot aan zijn xenofobe overwinningsspeech van woensdagavond en zijn opruiende uithaal naar journalisten, universiteiten, kunstenaars en architecten die ‘onze beschaving ondermijnen’. Daar spreekt iemand die ruimte opeist voor zijn mening maar niet kan omgaan met de meningen van anderen. Daarin kan Baudet niet hard genoeg bestreden worden.

Hoe nu verder met het landsbestuur? Politiek Den Haag komt voor grote vragen te staan nu de ‘klimaatrevolte’ waar Sybrand Buma zo bang voor was, zich daadwerkelijk aandient. Gaan de regeringspartijen VVD en CDA in paniek achter Baudet aan en strandt het klimaatbeleid in politieke verstarring? Of houden zij het hoofd koel en realiseren zij zich op tijd dat driekwart van de kiezers niet op Forum of PVV heeft gestemd en heus wel te porren is voor pragmatische maatregelen?

Dat laatste zal alleen gaan als ook de rest van het gematigde middenveld – D66, GroenLinks en PvdA – voorop zich realiseert dat een krachtig politiek antwoord nu niet wordt gevonden in het eigen gelijk, maar in compromisbereidheid, politieke daadkracht en de wil om verstandige beslissingen met overtuiging uit te dragen, juist als een deel van de kiezers sceptisch is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden