ColumnDanka Stuijver

Ga tot de werkmieren en word wijs, politici en bestuurders – zij kunnen niet meer

null Beeld
Danka Stuijver

Kent u het verhaal van de mier? Ze was een hardwerkend en tevreden beestje. Haar baas, een leeuw, verbaasde zich over haar productiviteit. Hij dacht dat als hij haar onder toezicht zou plaatsen, ze nóg harder zou werken. Die toezichthouder werd een kakkerlak. Hij plaatste een prikklok om het komen en gaan van de mier te registreren. Er kwam een spin om dat allemaal te documenteren. De leeuw was tevreden over de rapporten van de kakkerlak en vroeg hem de productie van de mier weer te geven in een grafiek.

De kakkerlak schafte een computer aan. Een vlieg beheerde de ict. Een krekel werd aangesteld om het werk van de mier te optimaliseren en het budget te controleren. De mier, intussen wanhopig van de bergen administratie en de vergaderingen die haar tijd opslorpten, begon steeds meer te zuchten en te mopperen. De krekel overtuigde zijn baas, de leeuw, van de noodzaak om onderzoek te doen naar de werksfeer. De leeuw vond dat een goed idee, vooral omdat hij ook zag dat de productiviteit van de mier was afgenomen.

Uilenaudit

Op advies van de krekel wierf de leeuw een uil aan, vermaard als eersteklasraadgever, om een audit uit te voeren naar de werksfeer en een oplossing voor te stellen. De uil liep drie maanden rond op kantoor, stelde een vuistdik rapport op met als besluit: er is te veel vast personeel in deze onderneming. Raad eens wie de leeuw als eerste ontsloeg? De mier, omdat zij blijk gaf van een tekort aan motivatie en een houding die tot conflicten leidde.

De fabel van de mier en de leeuw is naast een voorbeeld van ‘bullshitmanagement’ ook een feest van herkenning voor werknemers in een publiek domein zoals de gezondheidszorg. Het illustreert hoe werkplezier en productiviteit worden vermorzeld in een stelsel gebaseerd op wantrouwen en ‘control and command’. Vele zorgverleners kunnen zich dagelijks identificeren met dat kleine, gepiepelde miertje, met het belangrijke verschil dat zij, vanwege de personeelstekorten, meestal niet worden ontslagen, maar vaker verzuimen of de zorgorganisatie met stille trom verlaten.

Want terwijl leeuwen brullen, krekels tsjirpen en kakkerlakken sissen, maakt een mier van nature geen kabaal. Zij werkt hard en stil. Vanuit bevlogenheid en gedrevenheid. Tot op een bepaald moment de grens is bereikt. En dat is nú, zo blijkt uit de vele brandbrieven en manifesten die de afgelopen dagen zijn rondgestuurd vanuit alle hoeken van de gezondheidszorg.

Zorgkaartenhuis

Niet geschreven om te ‘mieren’ of het conflict op te zoeken, maar om te alarmeren. Want het zijn de mieren die het gewicht van het instortende zorgkaartenhuis op zich voelen drukken. Zij zien hoe de gezondheidszorg steeds magerder is geworden op een ­‘dieet’ van efficiëntie en doelmatigheid.

In de ggz staan 100 duizend mensen op de wachtlijst voor een behandeling. Er bestaat zelfs een wachtlijst voor de wachtlijst. In de thuiszorg worden ondanks wachtlijsten organisaties gesloten door personeelstekorten en moet één verzorgende in een ochtend negentien cliënten bezoeken waardoor ouderen tot het middaguur in bed wachten.

Op de spoedeisende hulp (SEH) blijven patiënten maar binnenstromen. Wachtkamers puilen uit. Ambulances rijden in cirkeltjes op zoek naar een vrije haven. Het probleem is de doorstroom: verpleegafdelingen liggen vol. Veel patiënten kunnen niet naar huis (geen thuiszorg beschikbaar) of naar een verpleeg-huis of revalidatiecentrum (ook vol). Op het moment dat er geen enkele uitwijkmogelijkheid is voor ambulances krijgt een SEH de opdracht ‘dan maar patiënten in de gang te leggen’, wat mij doet denken aan mijn tijd als arts in een derdewereldland.

Huisarts verzuipt

En uit al die overbelaste zorgdomeinen klinkt: ‘Bel de huisarts maar’. Terwijl ook die overbelast en onderbemand zijn, en niet kunnen toveren. Een groep met de veelzeggende naam ‘Help de huisarts verzuipt’ stelde een manifest op met verzoeken aan politiek en zorgverzekeraars om de acute crisis waarin de huisartsenzorg verkeert, af te wenden. De vraag is waarheen, nu het water iedereen aan de lippen staat.

Ik vraag mij af: wat gebeurt er eigenlijk met alle waarschuwingssignalen van mieren? Maken ze indruk nu het er zoveel zijn of zijn ze daardoor juist aan inflatie onderhevig? Ik hoop het eerste en vrees voor het laatste. Dus bij deze een oproep aan politici, zorgbestuurders en beleidsmakers: ga tot de ­mieren, zie hun wegen en word in godsnaam snel wijs.

Danka Stuijver is huisarts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden