Opinie

Ga per studie na in welke mate verengelsing zinvol is

Onderzoek effecten van Engels onderwijs op toegankelijkheid, kwaliteit en effectiviteit van de studie.

Beeld anp

Martin van Exter stelt dat het bètaonderwijs gebaat is bij het Engels als voertaal. Hij meent dat het de kansen van de student op de arbeidsmarkt ten goede zou komen en ook het onderwijs zelf.

Het is inderdaad juist dat Engels de lingua franca is van de wetenschap. Maar studenten maken momenteel al geleidelijk kennis met het Engels in de bachelor, zoals in de studieboeken, en met internationale docenten. Bovendien zijn vrijwel alle masters al Engels, vooral in het bètaonderwijs: er wordt al genoeg in het Engels gedacht en gesproken. Een Engelse bachelor zou dus niet veel toevoegen.

Meer Engels is ook niet per se beter. Dat brengt me op de tweede nuance: Van Exter stelt dat Engels onderwijs de studenten beter voorbereidt op de arbeidsmarkt, maar dat is zeer de vraag. Anders dan zijn stuk suggereert, belandt maar een zeer klein percentage in het (internationaal georiënteerde) onderzoek, terwijl juist een heel groot gedeelte van de studenten bij hun latere baan af en toe wel Engels nodig zal hebben, maar toch voornamelijk in het Nederlands zal communiceren. Niet iedereen gaat namelijk bij een Engelse multinational werken. Dan is het erg belangrijk dat het vakjargon ook in de moedertaal beheerst wordt. Hier blijkt dat een geleidelijke overgang in de hoeveelheid Engels onderwijs van begin bachelor tot eind master voordeliger is voor de studenten. Zo leren ze én Nederlands én Engels.

Als laatste nuance reageer ik graag op het punt dat het taalniveau (van het Engels) een probleem zou zijn van het primair en voortgezet onderwijs. Het is onverantwoord om als universiteit zo isolationistisch te denken en er maar 'even' van uit te gaan dat studenten wel zelf Engels leren, als ze net zijn begonnen. Studenten zijn nou eenmaal geen computers die even van voertaal veranderd kunnen worden.

Martijn Janse, student natuurkunde aan de Universiteit Leiden

Het is daarom van essentieel belang dat het hele onderwijsveld met elkaar in gesprek gaat om, als die verengelsing doorzet, de overstap zo soepel mogelijk te maken. Daar moet de universiteit óók moeite voor doen. Een te abrupte overstap van Nederlands op de middelbare school naar Engels op de universiteit draagt absoluut niet bij aan het begrip van de leerstof, waar het eigenlijk om zou moeten gaan.

Het probleem in deze discussie is bovendien veel groter. Het onderwijssysteem lijdt onder perverse financiële prikkels: internationale studenten (internationals) leveren meer geld op en brengen de universiteiten hoger op de o zo heilige ranglijstjes. We moeten kritisch kijken naar en eerlijk zijn over deze prikkels en oppassen dat we geen Harvard van de Lage Landen willen worden, waar amper nog studenten uit eigen land worden toegelaten en alleen de concurrentiepositie tegenover andere universiteiten ertoe doet. Als iets het Nederlandse universitaire onderwijs siert, dan is het toegankelijkheid en gelijkheid in niveau.

Als internationals per se willen komen, kunnen ze prima de masters volgen: die zijn toch al Engels en daar is vaak wel ruimte, in tegenstelling tot de bachelors. Zo creëren we een win-winsituatie: we trekken talent aan uit het buitenland via de master en kunnen dat vasthouden in Nederland voor bijvoorbeeld onderzoek, terwijl de Nederlandse studenten toegankelijk en gelijk onderwijs genieten en klaargestoomd worden voor de nationale en internationale arbeidsmarkt.

Juist de universiteit zou moeten beseffen dat de discussie niet zwart-wit is: het is geen kwestie van óf helemaal geen Engels óf helemaal wel. We moeten niet klakkeloos besluiten nemen, maar rustig onderzoek doen naar de effecten op de toegankelijkheid, kwaliteit en effectiviteit van het onderwijs. Kortom: ga per studie na hoe internationaal haar toekomstige arbeidsmarkt is, breng in kaart welke vorm van verengelsing eventueel optimaal is en onderzoek de effecten op prestaties van studenten en docenten. En neem daarna pas besluiten.

Ten slotte is het van groot belang dat dit proces zorgvuldig wordt doorlopen en met zo veel mogelijk belanghebbenden wordt besproken: van decaan en stafleden tot opleidingscommissie, van onderwijsexperts tot Jan Student en van voorbereidend onderwijs tot arbeidsmarkt. Betrek dus iedereen erbij, want onderwijs zou bruggen moeten slaan en niet eigen eilandjes creëren.

De discussie rond de verengelsing van het (universitaire) onderwijs verdient in mijn ogen beter dan een koppige en principiële, zwart-witte discussie tussen globalisten enerzijds en taalpuristen anderzijds. I have spoken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden