column Bert Wagendorp

Fuck de markt, draai ze de duimschroeven aan

D66-Kamerlid Kees Verhoeven wil de ongebreidelde macht van de grote techbedrijven gaan aanpakken en diende daarom woensdag in de Tweede Kamer een initiatiefnota in. Daarom zat hij ook in het radioprogramma 1 Op 1 tegenover Sven Kockelman, de nationale Grootinquisiteur. Kockelman had er weinig fiducie in: Facebooks en Googles zijn volgens hem veel te groot om zich te laten inperken. ‘Technologisch determinisme’, oordeelde Verhoeven. ‘Denken dat het onmogelijk is, en dan dus maar niks doen.’ Dat was juist gezien: de macht van de grote techbedrijven is zo immens geworden, dat we de fatalistische neiging hebben ons er maar bij neer te leggen, en dat is onverstandig.

Verhoeven wil de Big Five (Apple, Google, Microsoft, Facebook en Amazon), inmiddels de vijf grootste bedrijven ter wereld, met harde hand te lijf. Hij wil daarvoor de mededingingswet gebruiken. Dat is nu nog moeilijk, omdat data – ‘de olie van de 21ste eeuw’ – daar niet onder vallen. Gebeurt dat wel, dan wordt het mogelijk fusies tegen te houden en bedrijven te dwingen zichzelf op te splitsen. Met strengere belastingwetgeving, hogere boetes en zelfs het sluiten van het internet voor de techreuzen hoopt hij die in het gareel te kunnen dwingen.

Het zal nog even duren voor het zover is, we hebben te maken met grootmachten. Kijk je naar de Big Five als een land, dan vormen ze na de VS, China, Japan en Duitsland – maar vóór Groot-Brittannië, Frankrijk en India en vér voor Nederland – de vijfde economische macht ter wereld.

Het is de taak van de politiek die macht in te perken om een ‘tegenmacht’ te organiseren tegen de belasting ontduikende, privacy schendende, desinformerende slavendrijvers. Niet alleen in Nederland worden daartoe aanzetten gegeven. Ook in Duitsland en Frankrijk neemt de roep om tegenmaatregelen toe en in de VS ligt wetgeving op tafel die hetzelfde beoogt. De EU legde Google in 2017 en 2018 al boetes van in totaal 7,7 miljard euro op. De staat Californië, waar vier van de vijf hollebolle gijzen hun hoofdkwartier hebben, komt in 2020 met wetgeving die paal en perk moet stellen aan de onblusbare datahonger van de monopoliemachines en hun privacyschendingen.

Na decennia van naïeve dromen (ook van D66), lijkt de politiek eindelijk te beseffen dat de zaak uit de klauw is gelopen en dat het waanidee van de vrije markt als oplossing voor alle kwalen krachtige correctie behoeft.

Dat blijkt ook uit de strijd die minister Bruins is aangegaan met de farmaceutische industrie over de absurde prijzen voor medicijnen. Volgens de hondsbrutale chanteurs zouden Bruins’ drastische maatregelen ‘het aantal nieuwe medicijnen voor patiënten negatief kunnen beïnvloeden’. Ze vonden dat de minister ‘de markt ondermijnt’. ‘De markt’, die toestaat dat een pil die ooit 28 cent kostte, inmiddels 140 dollar doet. Die obscene markt moet eerst worden ondermijnd en daarna worden opgeblazen.

Gisteren dreigde de directeur van fijnstofbraker Tata Steel dat zijn bedrijf zal moeten sluiten wanneer de overheid een CO2-heffing zou invoeren. Die ondermijnt de markt. Volgens het onderzoeksbureau IVO is de tabaksindustrie bezig met het verzinnen van trucs tegen de maatregelen in het Preventieakkoord die roken moeten tegengaan. Die ondermijnen vermoedelijk ook de markt.

Fuck de markt. Die draait nog de democratie de nek om, mocht dat nodig blijken voor het bedrijfsresultaat. De macht moet terug naar waar hij hoort. Draai ze de duimschroeven aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.