Rondvraag

Frustreren gereformeerde gynaecologen singles in hun kinderwens?

'Helft ziekenhuizen weigert single ivf', kopte de krant van woensdag. Aanleiding was een onderzoek van Opzij. Klopt het beeld dat streng gereformeerde gynaecologen alleenstaande vrouwen in hun kinderwens frustreren en ze met zwepen de wachtkamers uitjagen?

Erotische lectuur en een potje voor sperma donatie in een donorkamertje van het Medisch Centrum Kinderwens Beeld anp

Elisabeth Griffioen

moeder van een vijfjarige zoon: 'Het bericht dat de helft van de ziekenhuizen ivf weigert aan een alleenstaande vrouw met kinderwens verbaast me. Want als vrouw vraag je niet om ivf. Je hebt een kinderwens. De kwestie is niet hoe die wordt vervuld, maar óf die wordt vervuld. Vervolgens ga je een heel traject in.

'Bij mij is het gelukt, maar niet bij het UMC in Utrecht. Daar was ik in 2009 voor onderzoek. Toen is mij daar nadrukkelijk gezegd dat ze me niet konden helpen met de bevruchting op grond van de eigen beginselen.'

Frank Broekmans

hoogleraar voortplantingsgeneeskunde verbonden aan het UMC: 'In 2009 werd er anders over gedacht. Dat had overigens geen religieuze achtergrond. Het ging over de uitdaging voor moeder en kind en over de vraag of hier sprake is van een strikt medisch probleem.

'Maar het UMC is meegegaan in de maatschappelijke discussie over alleenstaanden en heeft de handschoen opgepakt. Sinds 2011 past de behandeling bij ons in de geprotocoleerde zorg.'

Marjolein Grömminger

verbonden aan Freya, de patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblematiek:
'Is er sprake van weigering op morele gronden? Ik denk dat er legitieme redenen kunnen zijn om single-cliënten niet te helpen en door te verwijzen. Voor donorzaad gelden nou eenmaal andere regels. Ik vind het niet gek dat er extra counseling plaatsvindt en dat er vragen over worden gesteld.

'Ziekenhuizen voeren praktische bezwaren aan waarom singles worden doorverwezen. Bijvoorbeeld dat ze geen spermabank hebben. Ik vraag me of het legitiem is deze argumenten in twijfel te trekken. Je kunt als je donorzaad nodig hebt nou eenmaal niet overal terecht. Maar word je dan meteen gediscrimineerd?

'Ook bij koppels die gebruik maken van donorzaad, omdat de man bijvoorbeeld onvruchtbaar is, wordt gebruik gemaakt van screening. Het is nou eenmaal een hele stap.

'Ik weet dat het in het verleden voor singles een probleem was om door ziekenhuizen met een christelijke inslag geholpen te worden. Maar ik heb het idee dat daar de afgelopen tijd stappen in zijn gezet. Singles worden tegenwoordig niet meer als paria behandeld.'

Ingevroren eicellen bij Medisch Centrum Kinderwens. Beeld anp

Esma Linnemann

schrijft deze week in Opzij over single-moederschap en ivf:
'Ook in het medische circuit stuitte ik op weerstand. Ik wilde mijn opties bespreken en belde het Amsterdamse Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, maar de telefonist blafte me toe dat ik alleen welkom was als ik een partner had. Bij het Lucas Andreas Ziekenhuis, waar mijn nichtje en haar partner eerder dat jaar nog zo fijn waren geholpen, mocht ik wél op consult komen, maar alleen voor een vruchtbaarheidsonderzoek. Wilde ik daadwerkelijk zwanger worden van een donor, dan moest ik toch écht naar een ander ziekenhuis.

'In de wachtkamer bij de gynaecoloog keek ik naar een vrouw tegenover me, die wel een partner had. Hij deed een spelletje op zijn smartphone en ondernam niets om zijn gespannen vrouw gerust te stellen. Toch was hij het gouden ticket naar een vruchtbaarheidsbehandeling in dit ziekenhuis.'

Jan Kremer

hoogleraar gynaecologie verbonden aan het Radboud UMC te Nijmegen is lang hoofd geweest van de ivf-afdeling van het ziekenhuis. Hij was ook voorzitter van de commissie van de gynaecologenvereniging NVOG die in 2009 een protocol heeft opgesteld voor ivf-behandeling.
'Ik geloof niet dat het vaak voorkomt dat één enkele arts ivf weigert omdat hij tegen alleenstaand ouderschap is. Meestal is de pragmatische vraag aan de orde: beschikt een kliniek wel of niet over een donorbank. Sinds de opheffing van de anonimiteit van de donor is zaad schaarser geworden. Lang niet ieder ziekenhuis heeft een donorbank. In Nijmegen worden vrouwen met een kinderwens doorverwezen naar Arnhem, waar ze er wel een hebben.'

'Nee zeggen tegen een zwangerschapswens gebeurt in Nederland alleen in extreme gevallen. Dan moet je denken aan zware psychische problemen bij de aanstaande moeder, als sprake is van kindermishandeling, of de vrouw zwaar depressief is.

'Uitgangspunt is: 'nee' zeggen kan alleen als het belang van het kind in het geding is. Dit neemt niet weg dat artsen kritischer staan tegenover ivf. Maar dit komt omdat donorzaad steeds schaarser wordt, door opheffing van de anonimiteit van de donor.

'Kern van het protocol dat we sinds 2009 hanteren ervan is dat artsen niet meer op individuele basis een ivf-behandeling mogen afwijzen. Hiervoor is altijd overleg met collega's nodig. Alleenstaand ouderschap sec is geen weigeringsgrond.'

Over alleenstaand ouderschap zegt het protocol: 'De negatieve effecten van alleenstaand ouderschap op de lichamelijke en psychische gezondheid van kinderen kunnen grotendeels worden verklaard door andere factoren die samenhangen met het alleenstaand ouderschap, waaronder een slechte socio-economische situatie en langdurige conflictsituaties.'

Gynaecologen dienen die afweging door andere specialisten te laten maken waarbij 'draaglast' en 'draagkracht' als risicofactoren dienen te worden bekeken. Kremer: 'Maar een moreel-ethische weigeringsgrond enkel omdat een vrouw alleenstaand is, is in strijd met het protocol.'



Beeld anp

Khadija Arib

PvdA-Kamerlid, stelt Kamervragen over deze kwestie:
'Prima dat ivf-behandelingen alleen in bepaalde ziekenhuizen gecentreerd worden. Net als bepaalde ziekenhuizen gespecialiseerd zijn in kanker. Maar ik vind het onacceptabel als niet formele-criteria een rol spelen bij het wel of niet behandelen van single moeder of lesbiennes. Je mag natuurlijk eisen stellen aan iemand die je behandelt. Bijvoorbeeld als iemand drank of drugs gebruikt. Maar dat zou dan voor iedereen moeten gelden, ook voor hetero's. Je kunt niet een groep, in dit geval singles, categorisch uitsluiten en ze het recht ontnemen een kind te krijgen. Kinderen kunnen ook gezond en gelukkig opgroeien als zij niet in een 'traditioneel gezin' opgroeien. Geen onderzoek dat het tegendeel bewijst.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden