MediaIn Frankrijk

Fransen kunnen trots zijn op hun Jeanne Calment, de vrouw die door God was vergeten

Waarover hebben de media in Frankrijk het? Over de oudste mens ooit, die ondanks beschuldigingen van Russische wetenschappers wel degelijk de oudste mens ooit blijkt te zijn.

Twee meisjes kussen Jeanne Calment in 1995, ze is dan 120 jaar oud. Beeld REUTERS
Twee meisjes kussen Jeanne Calment in 1995, ze is dan 120 jaar oud.Beeld REUTERS

Toen Jeanne Calment werd geboren moest de Eiffeltoren nog worden gebouwd. Als jonge tiener stond ze in een stoffenwinkel in haar geboortestad Arles oog in oog met ene Vincent van Gogh. De schilder liet geen beste indruk bij haar achter. ‘Hij was zo lelijk als een luis, en hij stonk’, zou ze later over hem zeggen.

In 1997 overleed Calment op 122-jarige leeftijd. Daarmee staat ze nog altijd te boek als de oudste mens ooit. In de jaren voor haar dood groeide ze uit tot een beroemde Française. Artsen, wetenschappers en journalisten kwamen met uiteenlopende verklaringen voor de buitengewoon hoge leeftijd van de Arlésienne, die naar eigen zeggen niet vies was van een glaasje port, tot vijf jaar voor haar dood rookte en naar verluidt minstens een kilo chocola per week at.

‘God is me vergeten’, zei Calment zelf geregeld. De meeste onderzoekers hielden het op een combinatie van weinig stress – Calment kwam uit een gegoede familie, hoefde niet te werken en besteedde veel tijd aan hobby’s als rolschaatsen en pianospelen – en gunstige genen.

Dat de kwestie-Calment de Franse gemoederen ruim twintig jaar na haar dood nog bezighoudt, heeft te maken met een Russische publicatie die leest als een politiethriller. In december 2018 betoogden gerontoloog Valeri Novosselov en wiskundige Nikolaï Zak dat de vrouw die in 1997 in een verzorgingstehuis in Arles overleed niet Jeanne Calment was, maar haar dochter Yvonne. De echte Jeanne Calment was volgens de Russen al in 1934 gestorven. Haar dochter zou haar identiteit hebben overgenomen om geen erfbelasting te hoeven betalen. De onderzoekers baseerden zich onder meer op een kopie van een identiteitskaart uit de jaren dertig. De lengte en kleur van de ogen die daarop stonden vermeld, zouden niet overeenkomen met foto’s die later van Calment zijn gemaakt. Volgens Zak zou het ook statistisch onmogelijk zijn dat een in 1875 geboren mens 122 jaar lang heeft geleefd – meer dan drie jaar langer dan de op-een-na-oudste mens ooit.

In Frankrijk werd die verdachtmaking gezien als een affront. De Fransen zijn trots op recordhouders van eigen bodem, en helemaal op hun doyenne de l’humanité, zoals de Franse eretitel voor de oudste mens ter wereld luidt. Dus toen deze maand in het Journal of Gerontology een Frans-Zwitsers onderzoek verscheen waarin de Russische these ‘een complottheorie’ werd genoemd, vierden de media dat als een zege van de gerechtigheid. ‘Russische aanval op leeftijd Jeanne Calment verijdeld’, kopte Le Causeur.

In een plaatselijk krantenarchief troffen de onderzoekers een bericht aan over de begrafenis van Yvonne, waar ‘een opvallend grote menigte’ op was afgekomen. Als het daadwerkelijk Jeanne was – en niet Yvonne – die toen werd begraven, zou dat ‘de medeplichtigheid van tientallen personen’ impliceren. Uit meerdere bronnen blijkt ook dat Yvonne leed aan een ernstige longziekte. Dat maakt het nagenoeg onmogelijk dat zij tot 1997 zou hebben geleefd. Bovendien is een leeftijd van 122 jaar hoogst zeldzaam, maar niet statistisch onmogelijk. De auteurs spreken de ‘gegronde verwachting’ uit dat er de komende jaren wederom iemand 122 zal worden, of zelfs iets ouder. Tot het zover is kunnen de Fransen trots zijn op hun Jeanne Calment, de vrouw die door God was vergeten.

Daan Kool is correspondent in Parijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden