Ander commentaar Notre-Dame

Franse kranten over de verwoestende brand: ‘De Notre-Dame is onze spiegel’

Het afgrijzen en de weemoed over de brand in de Notre-Dame zijn groot bij Franse journalisten. De kathedraal ‘dat zijn wij’.

Een schilder op de Pont de l'Archevêché portretteert de Notre-Dame, waarschijnlijk jaren zeventig. Beeld Gamma-Rapho via Getty Images/ Jean-Marc Charles

BBC

Henri Astier, een Franse journalist van de BBC, legt uit waarom de Notre-Dame zo speciaal is voor de Fransen:

‘Geen enkel monument kenmerkt Frankrijk zo sterk als de Notre-Dame. Haar grootste concurrent, de Eiffeltoren, is krap een eeuw oud. De Notre-Dame torent boven Parijs uit sinds de 13de eeuw. Ze heeft de titel geleverd voor een van ’s lands meesterwerken. Victor Hugo’s De klokkenluider van de Notre-Dame kennen de Fransen eenvoudig als Notre-Dame de Paris.

‘Het is onmogelijk te overdrijven hoe schokkend het is zo’n langdurige verpersoonlijking van ons land te zien branden. De inwoners staan niet bekend om hun zonnige humeur, maar als ze langs de kaden van de Seine wandelen, hebben de meesten een gevoel van opwinding bij de aanblik van de majestueuze kolos van de Notre- Dame. Het is een van de weinige uitzichten die Parijzenaars doen beseffen hoe fijn het is dat ze hier wonen. (...)

‘Velen die toekeken hoe het gebouw door vlammen werd verzwolgen, waren in tranen. Hun verdriet wordt gedeeld door gelovigen en ongelovigen evenzeer in een natie waar religie al lang geleden heeft afgedaan als verbindende kracht.’

Le Monde

Anne-Marie Thiesse, directeur van het Franse onderzoeksinstituut CNRS vertelt in een interview met Le Monde hoe de schrijver Victor Hugo met de Notre-Dame een nationaal gevoel kweekte.

‘In Notre-Dame de Paris, gepubliceerd in 1831, schiep Victor Hugo een volk van Parijs dat bestaat uit personen uit allerlei sociale milieus, studenten, gegoede burgers en zij aan de zelfkant, zoals Esmeralda en Quasimodo, verworpenen die men weer wil opnemen. Hij zegt tegen zijn lezers: ik ga u onderdompelen in een nationale gemeenschap, wij gaan dat levende verleden terugvinden, een gepassioneerd verleden, ons verleden. Het is onze spiegel, het zijn wij. Het is de grote gedachte die met de romantiek is gekomen: het bestaan van een nationale gemeenschap. (...) Wat zo fantastisch is aan die roman, is dat de titelheld de kathedraal is.’

Laurent Joffrin schrijft in Libération: ‘Verschrikkelijke en symbolische uren, een historische gebeurtenis, een huiveringwekkend spektakel voor iedereen met een beetje liefde voor de Franse geschiedenis. Het is het hart van het land dat brandt, onder de ogen van miljoenen en miljoenen mensen op aarde die in het schip van de kathedraal hebben gedwaald, toeristen onder de indruk van de gewijde sfeer en de kapelletjes met talloze mysteries. Brandt Parijs? In overdrachtelijke zin, ja. (...)

‘Dat gebinte in vlammen droeg een heilig dakwerk en de punttoren boven het altaar, maar ook een belangrijk deel van de Franse identiteit.’

Le Figaro

Le Figaro begint het hoofdcommentaar van Étienne de Montety als een treurlied met de kop: ‘Notre-Dame de la Tristesse’.

‘Notre-Dame van Parijs is onlosmakelijk verbonden met de Franse geschiedenis. Wie zal dat ontkennen? Het collectieve geheugen behoudt de herinneringen aan de grote momenten van de natie die voorbijkomen: koninklijke huwelijken, momenten van welsprekendheid, de inwijding van Napoleon I, het Te Deum bij de overwinning van 1945.

‘U hoeft maar te kijken naar de toeristen die zich elke dag verdringen en de gelovigen die elke vrijdag komen bidden bij het relikwie van de doornenkroon van Christus, die Lodewijk de Heilige aan de Fransen gaf. Aan de voet van het gebouw bewondert men het genie van de steenhouwers en de bouwers; binnen bidt men bij de sublieme glas-in-loodramen, als voorproefje van het hemelse licht. ’

La Croix

In het katholieke dagblad La Croix schrijft Guillaume Goubert in een hoofdcommentaar over de liefde van ongelovigen voor de kathedraal.

‘Wonderlijk land, dat van ons, diep ontkerkelijkt, ontchristelijkt en dat, plotseling, zijn hart voelt samentrekken bij de aanblik van een kerk in vlammen.

‘De kathedraal van Parijs neemt zeker een bijzondere plaats in het collectieve geheugen, in Frankrijk, in Europa en in de wereld.

‘Het is ONZE Vrouwe’, twitterde de woordvoerder van de regering, Sibeth Ndiaye. Deze catastrofe werpt ons terug op de kern van wie we zijn. Niet dat iedereen het zich bewust zou zijn, maar dat boegbeeld van steen en hout geeft aan dat we geworteld zijn in een geschiedenis waarin het christelijke geloof een doorslaggevende rol speelde.

‘Dat tijdperk is voorbij maar het ideaal blijft: een kerk symboliseert altijd de ontmoeting tussen de hemel en de aarde. Men kan er wat om verwedden: Notre-Dame de Paris zal uit haar as herrijzen. Een heel volk zal eraan meewerken. Een heel volk zal de heropening van haar poorten vieren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.