Frans Timmermans is een eurocraat van het arrogantste soort

Weg met het Verdrag van Lissabon!

Frans Timmermans is een eurocraat van het arrogantste soort. De staatssecretaris van Europese Zaken was ooit mede-auteur van de Europese Grondwet van 2005 en heeft eigenlijk nooit kunnen verkroppen dat niet alle Europeanen onmiddellijk de schoonheid van deze constitutie wisten te waarderen.

En nu is volgens Timmermans Ierland de grote spelbreker. De Ieren wezen per referendum het Verdrag van Lissabon af. Dat verdrag is een warrig document dat niettemin een wezenlijke overdracht van soevereiniteit van de nationale staat richting Brussel behelst. De overeenkomsten tussen de gesneefde Europese Grondwet en het Verdrag van Lissabon zijn in dit opzicht groot.

Ierland

In Buitenhof van afgelopen zondag 22 juni zei Timmermans het zo: ‘Er is er maar één die goed moet nadenken en dat is Ierland. De rest hoeft niet meer na te denken. De rest weet dat ze met dit verdrag verder willen. En ik heb sterk de overtuiging dat als de rest van Europa laat zien: “wij vinden dit verdrag goed voor Europa en goed voor onze landen” en de rest van de lidstaten ratificeren (sic) dat verdrag tegen het einde van dit jaar, dat men zich dan in Ierland nog eens achter de oren zal krabben: “wat gek dat die 26 landen verder willen en waarom wij eigenlijk niet'?”’

Timmermans kan niet tegen z’n verlies. Om te beginnen zijn de spelregels duidelijk: een Europees verdrag moet geratificeerd worden door alle lidstaten. Dat betekent dus dat het Verdrag van Lissabon de prullenbak in moet. De Europese Unie is immers een intergouvernementele organisatie, geen federatie. Of Timmermans dat nu leuk vindt of niet, de Verenigde Staten van Europa zullen er nooit komen.

Slagvaardigheid

Dat de Europese Unie vleugellam zou worden zonder Verdrag van Lissabon, is onzin. Met de slagvaardigheid van Brussel valt het best mee. Onze Neelie Kroes schiet het ene na het andere kartel aan flarden. Met het Verdrag van Nice, in tweede instantie goedgekeurd door de Ieren (die dus wel degelijk voor argumenten vanuit Brussel vatbaar zijn), valt nog wel een paar jaar te werken – ook met 27 lidstaten.

In de tweede plaats is het een valse voorstelling van zaken om te menen dat de Ieren niet goed hebben nagedacht. Zij zagen in dat er nauwelijks verschil was tussen de Grondwet van 2005 en ‘Lissabon’.

Subsidiariteit en democratie

Afgezien van het feit dat kleinere landen als Ierland erop achteruit gaan, en bijvoorbeeld niet meer automatisch een lid in de Europese Commissie hebben, biedt het Verdrag van Lissabon geen adequaat antwoord op de twee belangrijkste vraagstukken van de Europese Unie. Die vraagstukken zijn: het teruggeven van bevoegdheden van Brussel aan de nationale overheden (de subsidiariteit) en het democratisch tekort.

Pas wanneer de eurocraten werkelijk ernst maken met het het verminderen van de regelzucht van Brussel, het saneren van het geld verslindende landbouwbeleid en het democratiseren van de besluitvorming, zullen zij de 500 miljoen inwoners van de Europese Unie voor zich kunnen winnen.

Eurocraten als Timmermans hebben de les van 2005 niet begrepen als zij menen dat inspraak van de bevolking alleen geoorloofd is als het antwoord ja is. Toch is dat de kern van de het ratificatieproces van ‘Lissabon’: wie tegen is, mag niet meepraten.

Referenda

Ierland is het enige land dat zijn bevolking het recht gaf zich per referendum uit te spreken. Er waren niet minder dan elf lidstaten die over de Grondwet een referendum hebben gehouden of bereid waren te houden. Tien daarvan hebben hun bevolking niet in de gelegenheid gesteld zich uit te spreken over het Verdrag van Lissabon. Nicolas Sarkozy was daar eerlijk over: hij verklaarde tijdens de verkiezingscampagne voor het Franse presidentschap dat hij geen tweede referendum zou houden.

In Nederland beloofde de PvdA dat er een tweede referendum zou komen, maar in de kabinetsformatie werd de zaak uitbesteed aan de Raad van State. Die draaide zich in allerlei bochten om premier Balkenende ter wille te zijn. Balkenende had namelijk de Europese regeringsleiders bezworen dat zij akkoord moesten gaan met de Nederlandse eisen, om een tweede referendum, met een grote kans op een tweede nee, te voorkomen.

De bewering van Timmermans, dat ‘26 landen zeggen: wij willen met dit verdrag verder’, is dan ook misleidend. Het zijn op zijn hoogst 26 parlementen. Overigens moet nog blijken of de 26 lidstaten aan het eind van dit jaar het Verdrag hebben getekend.

Geen Plan B

Timmermans’ uitspraak dat deze 26 lidstaten ‘niet meer hoeven na te denken’ getuigt van een enorme kortzichtigheid. Gegeven het vetorecht dat elke lidstaat heeft bij het vaststellen van een Europees verdrag, is het wel heel merkwaardig dat er geen Plan B bestond. De kans dat een Europees verdrag wordt afgewezen wordt groter, naarmate het aantal lidstaten toeneemt. Bij het Verdrag van Maastricht van 1992 was een Plan B nodig om in tweede instantie de Denen over de streep te trekken. In 2001 blokkeerden de Ieren de eerste versie van het Verdrag van Nice en in 2005 waren het de Fransen en de Nederlanders die de trekker overhaalden.

Wat de basis is van Timmermans’ optimisme dat de Ieren over een half jaar alsnog tegen een ongewijzigd Verdrag van Lissabon ja zullen zeggen, is een raadsel. Een tweede referendum wordt alleen een succes als de Ieren overtuigd zijn dat aan hun bezwaren is tegemoet gekomen.

De Europese Unie zit met een groot legitimiteitsprobleem. Dat wordt niet opgelost met het doordrukken van het Verdrag van Lissabon, maar door de nationale soevereiniteit van de lidstaten echt serieus te nemen. Timmermans en zijn collega’ moeten maar eens een lijst opstellen met alle Brusselse regels en subsidies die kunnen worden afgeschaft. Op voor Plan Minder B!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden