Column Frank Kalshoven

Frank Kalshoven schrikt van de onnavolgbare logica van Arie Slob in zijn brief aan de Kamer aangaande de mislukking van het lerarenregister

Verpleegkundigen doen het. Advocaten doen het. Artsen ook. Accountants niet te vergeten. Er is een diergeneeskunderegister. Maar het lerarenregister is deze week een zachte dood gestorven, of in elk geval tot nader order uitgesteld. Minister Arie Slob van Onderwijs heeft D66-senator en onderwijsvriend Alexander Rinnooy Kan gevraagd een reanimatiepoging te doen. Hoe kon dit mislukken? En waarom is het erg? Wat is de weg voorwaarts?

Onderwijs is belangrijk vanwege de vorming van kinderen en het verwerven van kennis en vaardigheden; hun schooljaren hebben immense invloed op de rest van hun leven. De kwaliteit van leraren is hierbij een factor van belang, daarom is het cruciaal dat leraren vakinhoudelijk én didactisch en pedagogisch bijblijven, bijleren, bijscholen. Een register dwingt dit af.

Hoe kon het dan mislukken? Is het soms moeilijk te implementeren? Nee, dat is niet zo moeilijk, al is het een gedoetje. Stap 1: vertel alle leraren dat ze zich moeten inschrijven. Als dat niet opschiet zeg je op enig moment dat salaris alleen wordt uitbetaald aan leraren met een registernummer. Stap 2: Stel als eis voor verlenging van de inschrijving dat leraren een x-aantal bijscholingspunten moeten halen. Geen punten? Dan schrappen uit het register, dus ontslag bij publiek gefinancierde onderwijsinstellingen. Stap 3: Zet een systeem op waarin de bijscholingspunten worden geaccrediteerd.

Voor de organisatie van een en ander hoefden ze op OCW alleen even de Oranjebuitensingel over te steken om bij de buren van Volksgezondheid even te vragen hoe je dat doet, zo’n register.

Waarom mislukte het dan? Wie de brief van Arie Slob aan de Kamer leest, schrikt van de onnavolgbare logica.

Een beroepsregister is een instrument om bijscholing af te dwingen bij een beroepsgroep. Bijscholing heeft niet als doel de beroepsgroep te pesten of om toetredingsdrempels tot het beroep op te werpen, maar om de kwaliteit te waarborgen van maatschappelijk cruciale diensten. Dus de logica is: een register (de oorzaak) dwingt bijscholing en professionalisering (het gevolg) af.

Maar wat schrijft Slob? ‘Ik ben echter van mening dat de wet in een andere volgorde en in een ander tempo geïmplementeerd dient te worden dan tot dusver de bedoeling was.’ Slob wil dat er eerst een zelfbewuste beroepsgroep ontstaat die ‘van onderop’ een representatieve beroepsgroepsorganisatie opricht, en dat pas dan een verplicht register wordt ingevoerd.

Dit is de koe bij de staart vatten, in plaats van bij de hoorns – wat garant staat voor een kledderboel. Waar Slob (en de Kamer) wél over gaan is een publiek lerarenregister. Maar waar Slob (en de Kamer) niet over gaan is de oprichting van een representatieve beroepsgroepsorganisatie.

Slob vindt steun voor zijn vlaaienaanpak bij zowel de Raad van State als bij de Onderwijsraad, adviseurs die ook al de mond vol hebben van ‘nauwe betrokkenheid van de beroepsgroep’ en ‘eigenaarschap’ bij de leraren.

Net als Slob zijn deze adviseurs blijkbaar vergeten dat de overheid beleid maakt om (gedrags)verandering af te dwingen of op te leggen – tot nut van het algemeen. Juist omdat het ‘eigenaarschap’ er niet is, en de ‘nauwe betrokkenheid’ ontbreekt – er is jaren tevergeefs aan gesleurd, zoals Slob schrijft – moet de overheid zo’n register invoeren. En ja, dat doet bij (een deel van) de beroepsgroep vast even pijn. Maar dat is nu juist de bedoeling. Een gevolg van die pijn kan zijn dat de beroepsgroep plotseling wel in de benen komt.

Oorzaak en gevolg, misschien kan Alexander Rinnooy Kan dat nog eens uitleggen op OCW.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.