Opinie ‘Gatekeepers’

Foute types kun je rustig interviewen

Volgens critici had Géza Hegedüs, ex-lijsttrekker van de PVV Rotterdam, geen platform moeten krijgen in de Volkskrant. Maar volwassen, zelfdenkende krantenlezers hoeven we niet tegen zichzelf in bescherming te nemen, betoogt socioloog Eric C. Hendriks.

Ex-lijsttrekker van de PVV Rotterdam Géza Hegedüs. Beeld Jiri Buller

De afgelopen dagen waren alle beroepsmoralisten en deugpronkers van Nederland nog lawaaieriger dan normaal. Ze zijn verontwaardigd over het Volkskrant-interview met Géza Hegedüs, de Hongaarse Nederlander die bij de gemeenteraadsverkiezingen een dag lang lijsttrekker was voor de PVV in Rotterdam, maar direct terug moest treden toen bleek dat hij in uitgesproken racistische kringen graag over het blanke ras verhaalt. In zijn Volkskrant-interview van vorige week pleit hij voor etnische homogeniteit. Ja, dat is inderdaad een problematisch standpunt. Ik ga ervan uit dat de lezer dat wel begrijpt.

Maar een legertje zelfbenoemde volkshoeders stoof opiniepagina’s en sociale media op om hun bezorgdheid te etaleren: denk toch eens aan de ontvankelijke ziel van de Nederlandse krantenlezer. Die Hegedüs had potjandrie geen ‘platform’ mogen krijgen, en de interviewers hadden hem op zijn minst ‘harder aan moeten pakken’. Chef redacteur Xander van Uffelen meldde zich op Twitter, om zich te weren tegen de aantijging dat hij en zijn team het morele fundament van onze samenleving hebben ondergraven.

Nou ik vond het een prima interview: nu zien we eens hoe die man, om wie zo veel te doen is geweest, er zelf in staat. En de vragen van Volkskrant-journalisten Rik Kuiper en Annieke Kranenberg waren messcherp. Vooral pijnlijk werd het toen ze hem wezen op een tegenstrijdigheid. Hij was voor etnische homogeniteit, maar hij zei ook dat hij zichzelf niet als een etnische Nederlander zag. Welnu, zou hij dan volgens zijn eigen principe niet terug moeten keren naar Hongarije? Wat loopt hij ons land nog te diversificeren? Daar had hij geen weerwoord op. Te pakken. Hegedüs stond voor lul. Daar hoefde de krant niets aan toe te voegen.

Maar toch zijn allerlei bezorgde publicisten en academici bang dat het interview een wervende invloed heeft. Een bevoogdende, zeg-nee-tegen-racisme-bijsluiter zou ontberen. En de vragen hadden aanvallender gemoeten. Of eigenlijk had zo’n monster in een donker hoekje, zonder media-aandacht, weg moeten rotten. Dat was de stelling van historicus Merijn Oudenampsen in NRC Handelsblad. Hij hekelt het gemakzuchtige’ en ‘verouderde’ idee dat lezers volwassen genoeg zijn om zelf te kunnen oordelen over extreme ideeën’. Extremisme is immers niet ‘voor iedereen onmiddellijk als zodanig herkenbaar’.

Maar de meest luidruchtig bezorgde criticus is UvA-politicoloog Sarah de Lange, die over radicaal rechts schrijft. Ze stortte op Twitter een lading tips uit over de Volkskrant en plaatste een checklist, die de redactie houvast moet geven als aanvullende gedragscode. Ze verklaart: ‘Om de discussie bij de Volkskrant te stimuleren heb ik een aantal vragen geformuleerd die hopelijk het debat op de redactie over de manier van berichtgeving over extreem-rechts en andere ondemocratische stromingen kan faciliteren. Vanuit haar wetenschappelijke en morele expertise kan ze journalisten helpen om beter hun werk te doen en kritischer over zichzelf na te denken. Er volgt een lijst aan vragen die de redacteuren zich van dr. De Lange in het vervolg moeten stellen vóórdat ze zo’n interview afnemen en afdrukken. Eén van de vragen: ‘Is hier alleen ruimte voor in de nieuwssectie, of ook in andere secties? Ze hadden het interview van haar vast achterin moeten wegmoffelen. Maar dat het überhaupt is afgenomen, is op zichzelf al problematisch. Zie deze vraag: ‘Bij welke opvattingen en gedragingen ligt de grens voor de redactie? De suggestie is dat de redactie zich buiten het betamelijke heeft bewogen. Toch nog een tegenvraagje aan dr. De Lange: bij welke aanmatigingen en betuttelingen ligt voor u de grens?

De Volkskrant anticipeerde bij het interview met Hegedüs terecht op volwassen, zelfdenkende krantenlezers, die niet in bescherming hoeven te worden genomen, een eigen oordeel kunnen vellen en géén behoefte hebben aan moralistische gatekeepers.

Eric C. Hendriks is socioloog en werkt als onderzoeker aan de Universiteit van Bonn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.