Opinie

Foto toont geen hard bewijs voor executies

In de Volkskrant van 16 oktober wordt melding gemaakt van foto's die in het Verzetsmuseum Zuid-Holland zijn opgedoken van de Koloniale oorlog 1945-1949 in voormalig Nederlands-Indië.

Zes lichamen van Indonesiërs. De mannen zijn neergeschoten, hun ontklede onderlichamen zijn met stro bedekt. Beeld .
Zes lichamen van Indonesiërs. De mannen zijn neergeschoten, hun ontklede onderlichamen zijn met stro bedekt.Beeld .

Een schokkende foto van zes levenloze lichamen van Indonesiërs leidde tot de kop: 'Nieuw bewijs van executies in Indië'. Terecht wordt in het artikel opgemerkt dat het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) de authenticiteit van de opnames bevestigt. Dat wil zeggen, dat de opnames destijds inderdaad in Indonesië zijn gemaakt, en in welke omgeving en periode.

Maar de afgedrukte foto (feitelijk een dia) biedt geen onomstotelijk bewijs dat het hier een executie betreft en al helemaal niet wie de uitvoerders zijn en wat de toedracht is. Hoewel het er inderdaad op lijkt dat de mannen zijn geëxecuteerd, moet ook het sneuvelen in de strijd niet worden uitgesloten.

Onderzoek

Onderzoek in de afgelopen maanden naar de in Gouda gevonden foto's resulteert in de conclusie dat het opnamen betreft van acties van het 5e KNIL-bataljon ten tijde van de Bersiap-periode (1945-1946).

Dit bataljon vocht in de regio Bandung op West-Java. Deze in de haast geformeerde eenheid bestond voornamelijk uit Ambonezen en werd door de Indonesiërs badinerend 'Anjing Nica', ook wel 'onreine honden' genoemd.

Hun opdracht was in samenwerking met de op Java ingezette Britse troepen Bandung te zuiveren van 'terroristen'. In het voorjaar van 1946 sloten de eerste gearriveerde Nederlandse oorlogsvrijwilligers zich bij de eenheid aan.

Op een andere, niet-gepubliceerde foto uit de gevonden collectie is dan ook een Nederlandse oorlogsvrijwilliger te zien met gevangengenomen Indonesische strijders.

Gevangenen hebben zich voor verhoor moeten uitkleden. Beeld .
Gevangenen hebben zich voor verhoor moeten uitkleden.Beeld .

Gruwelijkheden

Wat deze foto - en andere opnames die de laatste jaren boven water komen - zonder meer laat zien is dat er in de dekolonisatieperiode in Indonesië in de jaren 1945-1949 tussen de strijdende partijen een harde, gewelddadige oorlog werd gevoerd. Gruwelijkheden vonden over en weer plaats en waren aan de orde van de dag.

Uit recent onderzoek door NIOD-onderzoekers René Kok en Erik Somers in samenwerking met fotohistoricus Louis Zweers in vooral archieven en privéalbums van Nederlandse militairen, blijkt eens te meer dat er sprake was van buitensporig geweld. De foto's hiervan duiken op in archieven en privé-collecties. Ook de getoonde foto in de Volkskrant getuigt hiervan.

De resultaten van het onderzoek zullen vanaf 26 november te zien zijn in een tentoonstelling in het Verzetsmuseum in Amsterdam: De Koloniale Oorlog 1945-1949. Gewenst en ongewenst beeld en in het gelijknamige boek dat die dag dan zal worden gepresenteerd..

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden