Opinie Forum voor democratie

Forum voor Democratie verdient een eerlijke kans

Dat Forum een fors deel van de samenleving aanspreekt, is reden genoeg de partij serieus te nemen, menen Joost Smits en Frank van Dalen, beiden verbonden aan de stichting Politieke Academie.

Thierry Baudet in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Met de monsterzeges van Forum voor Democratie in de provincies en daarmee Eerste Kamer is de partij een macht om rekening mee te houden. Het uitsluiten of negeren van de partij is om tal van redenen de slechts denkbare keuze. Wie, afgaande op een povere uitslag van slechts twee zetels tijdens de laatste Tweede Kamerverkiezingen, dacht dat het nu wel zou loslopen heeft de onderliggende trends gemist. In 2017 publiceerde Politieke Academie in NRC Handelsblad al een analyse waaruit bleek dat Forum een macht zou worden om rekening mee te houden.

In het politieke landschap kwam Forum in 2017 op de flank van de VVD terecht met lijntjes naar CDA, 50Plus, PVV en SP. Stuk voor stuk visvijvers voor de nieuwe partij. Het was tevens een plek waar een groot gat te vinden was voor wie naar het driedimensionale politieke landschap kijkt in plaats van het klassieke horizontale links-rechts spectrum.

Hoe het politieke landschap nu is gemuteerd zal spoedig helder worden als de data-analyses zijn gemaakt en de onderliggende trends van deze verkiezingen zijn bloot gelegd.

Ieder gebied in Nederland behoort tot een van de vijf urbane gebieden. Van binnenstedelijk tot landelijk gebied. In 2017 was duidelijk dat Forum als nieuwkomer een unieke prestatie had geleverd door in alle urbane gebieden een gelijke steun te verwerven. Daarmee was de basis van Forum solide en was helder dat met Forum rekening diende te worden gehouden.

GroenLinks heeft een groot succes geboekt. Maar dat kan niet verhullen dat op de drie hoofdthema’s van Forum (klimaat, migratie en Europa) de kritische houding in de Eerste Kamer is toegenomen. Het cluster van GroenLinks, D66, PvdA, PvdD en ChristenUnie is gestegen van 27 naar 29, terwijl het populistische cluster van PVV, SP, 50Plus en Forum stijgt van 20 naar 23 zetels. Deze drie zetels van een kritisch-populistisch cluster overtreffen de winst van twee zetels van het progressief-optimistische cluster. Het kabinet heeft steun binnen het progressieve cluster met D66 en ChristenUnie en in het rechtse cluster waar VVD en CDA zitten, maar niet in het populistische cluster. Rutte als evenwichtskunstenaar doet er dan ook goed aan juist daar steun te verwerven voor toekomstig kabinetsbeleid om recht te doen aan de uitslag.

De opmars van Forum wordt hier en daar vergeleken met de winst van de LPF in 2001 en de PVV. Maar er is een groot verschil. Hoewel maar met twee zetels in de Tweede Kamer, heeft Forum op provinciaal niveau een monsterzege geboekt, wordt het de grootste partij in de Eerste Kamer en zal het ongetwijfeld over een paar maanden een flink aantal zetels in het Europees Parlement weten te bemachtigen. Dan is Forum slechts één landelijke verkiezing verwijderd van zijn streven een partij te worden die haar stempel dwingend op de samenleving weet te drukken.

Of niet. In 2010 verloor Leefbaar Rotterdam met 0,34 procent de gemeenteraadsverkiezingen van de PvdA. De uitsluiting die haar ten deel viel, werd een tocht door de woestijn die eindigde met een Leefbaar Rotterdam dat in de twee opeenvolgende verkiezingen de grootste werd. Het uitsluiten van Forum en niet serieus nemen van haar agenda heeft ook dat risico. Niet Forum als grootste partij, maar het monddood maken van al zijn kiezers is de angst die gevoeld moet worden.

Voor hen die hopen dat de partij zich door de enorme groei in combinatie met mismanagement in het ravijn zal storten is er weinig hoop. Forum draait als een geoliede machine, heeft meer leden dan de grootste partij van Nederland en voert niet alleen op sociale media campagne, maar ook door volle zalen te trekken in het hele land. Bouwen aan de partij en samenstellen van twaalf provinciale lijsten en een lijst voor de Eerste Kamer gingen zonder al te veel gedoe. En dat is een verdienste. Niet in de laatste plaats doordat Thierry Baudet wel de politiek leider is, maar snapt dat ook hij zijn beperkingen heeft en zich intern laat corrigeren.

Forum van Democratie heeft een verhaal dat, zoals de uitslag van deze verkiezingen heeft laten zien, een fors deel van de Nederlandse samenleving aanspreekt. Dat is reden genoeg om Forum serieus te nemen, een plek in provinciale besturen te laten innemen en te betrekken in compromisvorming bij kabinetsbeleid in het parlement.

Joost Smits en Frank van Dalen zijn verbonden aan de stichting Politieke Academie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.