Lezersbrieven donderdag 8 augustus

Fishels paradoxale aanpak van overgangsklachten is een dure vorm van kwakzalverij

De ingezonden lezersbrieven van donderdag 8 augustus.

Adriana Iliescu (72) en haar vijfjarige dochter Eliza Maria. De Roemeense werd op haar 66ste de oudste moeder ter wereld en record dat zij later kwijtraakte aan de Indiase Rajo Devi, die op haar 70ste moeder werd. Beeld Getty

Brief van de dag: kwakzalver rommelt met de overgang

In de discussie over de behandeling door collega Simon Fishel, waarbij met een kijkoperatie ­eierstokweefsel bij een jonge ­gezonde vrouw wordt weggenomen, wordt voorbijgegaan aan belangrijke principes van de ­geneeskunde. Zo stelt de eed van Hippocrates primum non nocere, oftewel breng geen schade teweeg. Los van het feit dat de ­behandeling van Fishel op geen enkele wijze bewezen effectief is, lijkt hier wel sprake van het aanrichten van schade.

Zo benoemt niemand de risico’s van kijkoperaties. En nog belangrijker: het verwijderen van eierstokweefsel leidt nooit tot een latere overgang, maar eerder vrijwel zeker tot vervroeging van de overgang. De leeftijd waarop de overgang zich manifesteert, wordt bepaald door de hoeveelheid aanwezige eicellen in de eierstok. Hoe minder eierstokweefsel aanwezig, hoe eerder de overgang begint.

Met zijn ingreep wil Fishel overgangsklachten behandelen waarvan het niet eens zeker is dat deze vrouw die gaat krijgen. Bij 30 procent van de vrouwen verloopt de overgang zonder klachten of in een milde vorm. Bovendien kunnen klachten bijna altijd op minder ingrijpende wijze succesvol worden aangepakt. De paradoxale aanpak van Fishel is een dure vorm van primum nocere, oftewel: kwakzalverij.

Nils Lambalkhoogleraar voortplantingsgeneeskunde Amsterdam UMC

Haperende economie

De vraag is of een pruttelende economie het ergste doet vrezen (Ten eerste, 6 augustus). De uitbundige groei van de economie heeft ook veel schaduwkanten als uitputting van de ­planeet, klimaatwijziging en een overspannen arbeidsmarkt. Oude ­financiële- en marktmechanismen werken niet meer. Het is een goed ­moment om na te gaan of duurzame economie, biologische landbouw, minder gezeul met goederen over de planeet en meer aandacht voor de mens achter de dienst of product een alternatief vormen de gejaagdheid en angst van het huidige systeem. Ontwikkeling betekent ook afwikkelen. Het terugvinden van de waarden die bij ons mensen horen. Paniek is dus niet aan de orde; creativiteit en vindingrijkheid des te meer.

Henk Bruning, Amsterdam

Autogordel

Bij het ontwerpen van autogordels is, zoals bij zo veel dingen, niet naar vrouwen gekeken. Bij mij zou de gordel alleen prettig zitten als ik, net als de antieke Amazones, een borst amputeerde. Nu wordt de gordel door mijn borsten in mijn hals gedrukt, na een lange rit heb ik daar zelfs een schaafwond. In de winter pak ik dan een sjaal, in de zomer doe ik de gordel onder mijn arm, maar dat schijnt niet zo veilig te zijn. De garage waar ik de auto nieuw kocht, kon de gordel niet vrouwvriendelijker afstellen. Ik draag de gordel altijd, maar vraag me serieus af of ik bij een botsing niet door dat ding onthoofd zal worden.

Annelies Jacobsen, Dordrecht

Kinderen krijgen

‘Laten we niet meer spreken van kinderen krijgen, je krijgt ze niet, je maakt ze’, beweert Thomas de Boer (O&D, 2 augustus). O ja? Kan Thomas dan even aan die 10 procent van de bevolking die onvrijwillig kinderloos is uitleggen hoe je dat doet, een kind maken? Vaak hebben deze mensen jarenlang het gynaecologische ­circuit afgelopen zonder resultaat. Een taart maak je, een huisdier neem je, maar kinderen krijg je nog altijd. Of niet dus.

Scotty Massar, Schoorl

Natuurbehoud

Elma Drayer looft in haar column van 6 augustus filosoof Bas Haring die stelde dat het best wat minder kan met de natuur, zonder dat wij of ecosystemen daar last van krijgen (Ten eerste, 3 augustus). Volgens Drayer moeten wij blij zijn met mensen als Haring die durven te beweren dat de aarde plat is tegen de gangbare notie in dat hij rond is. Tenminste, van dat kaliber vind ik de opvatting van Haring en Drayer dat ons natuurbehoud ontaardt in mensenhaat. Is het dan niet waar dat onze slimme diersoort mens zo zelfzuchtig en kortzichtig is om onze planeet uit te wonen, door steeds meer ruimte in te nemen en natuur te vernietigen? En dat dit uiteindelijk ook ten koste van onszelf gaat? Zelfs in aanmerking genomen dat veel mensen ecologisch oppervlakkig en onverschillig zijn en al tevreden met wat naamloos groen. Natuurbehoud is voor en door, en niet tegen mensen.

Koos Dansen, Arnhem

Boerkaverbod

Kees de Jong stelt dat het boerka­verbod gehandhaafd moet worden omdat mannen nooit een boerka zouden dragen (O&D, 7 augustus). De onderliggende aanname van het verbod wordt zo pijnlijk duidelijk: de man als lichtend voorbeeld en de vrouw als naïef kind dat gered moet worden. Amnesty International heeft gelijk: vrouwen verbieden zich te bedekken is even verwerpelijk als ze dwingen dit te doen. In beide gevallen wordt de vrouw immers niet voor vol aangezien.

Roelinde Kamst, Groningen

Nazidesign

Het Design Museum in Den Bosch is niet het eerste museum dat aan nazidesign een expositie wijdt (O&D, 6 augustus). Het Wolfsonian Museum in Miami beschikt over een grote ­designcollectie uit het Interbellum. Spektakelstukken: het privérijtuig van Mussolini, een gedecoreerde toegangspoort van een Duits concentratiekamp en dierfiguurtjes van Meissenporselein dat dwangarbeiders maakten. Ook aan nazipropaganda-affiches en boeken wijdde het een expositie. Stichter Mickey Wolfson ziet het als een erezaak juist dit type design niet onderbelicht te laten. Zijn vader werd in 1943 de eerste Joodse burgemeester van Miami.

Chris Reinewald, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden