ColumnLoes Reijmer

Femicide is niet iets wat pechvogels nu eenmaal overkomt

Op Facebook kijken twee meisjes glimmend in de camera. Strikjes in de haren, dezelfde trui aan, duidelijk zusjes. ‘Donatie voor de meiden!’, staat erbij, want het is een foto uit andere tijden. Niet zo lang geleden misschien, maar plotsklaps toch een leven geleden.

Maandag is hun moeder vermoord. Buurtgenoten zijn een online inzamelingsactie begonnen voor de meisjes, zodat er wat spaargeld is voor later. In Arnhem vindt zaterdagavond een stille tocht plaats, van het wijkcentrum naar de flat waar de 35-jarige vrouw met haar dochters woonde.

De tranen, de bloemen, het waarom – allemaal zullen ze er weer zijn. Misschien doet het journaal er wel verslag van, en wij thuis op de bank kunnen dan weer uit onmacht met algemeenheden strooien.

‘Erg hè?’

‘Vreselijk. Wat lopen er toch gekken rond.’

‘Nou.’

Het zou gaan om ‘een conflict in de relationele sfeer’, meldt de NOS-site, want keurige media houden het graag afstandelijk. Feit is dat de vrouw een paar dagen voor haar dood op Facebook schreef dat ze werd bedreigd, dat hij haar ‘goed bang heeft gemaakt’ en dat ‘de wouten’ alles zouden noteren. Regionale media melden dat de twee een affaire hadden en zij zwanger is geraakt. ‘Hij wil me vermoorden omdat zijn vrouw het niet mag weten’, zou ze aan een bekende hebben geappt.

Het voelt sensationeel om het allemaal op te schrijven, veel te privé vooral. Maar die details leggen wel een patroon bloot, een patroon dat verscholen blijft achter dat cleane, veilige ‘conflict in de relationele sfeer’, de vergaarbak aan ruzies tussen bekenden. Een term die bovendien veel te eufemistisch klinkt, want hebben we niet allemaal weleens een conflict in de relationele sfeer over het buitenzetten van de groencontainer? 

Een man probeert een vrouw te controleren door te dreigen met geweld – dat is het patroon. En uiteindelijk zet hij het ultieme middel in om haar te laten zwijgen. Daarmee eindigt het drama niet, want meisjes die opgroeien in een gewelddadig gezin hebben een verhoogde kans om later zelf slachtoffer te worden van partnergeweld, jongens om dader te worden.

In Arnhem werd vorige maand een 31-jarige vrouw doodgeschoten door haar vriend. In juni werd in De Meern een vrouw doodgeschoten door haar ex. En dan zijn er nog de talloze overlevers. De 21-jarige vrouw die deze week door haar vriend werd neergeschoten in Middelburg. En eerder de vrouw die naakt en bebloed uit een stacaravan op een camping in Steenwijk vluchtte, de vrouw uit Oosterbeek die werd ontvoerd, de vrouw uit Den Haag die zwaargewond bij de buren aanklopte, een spoor van bloed achterlatend. 

Beetje eentonig? Dat is precies het punt.

Het zijn geen incidenten, maar constanten. Vrouwen rennen ’s avonds niet alleen door het park en beloven te appen als ze veilig thuis zijn na een avondje uit. Maar waar lopen ze nog altijd het meeste gevaar? Thuis. Een op de vijf Nederlandse vrouwen is weleens mishandeld door een (ex-)geliefde. 

In 2018 kwamen 43 vrouwen om door moord of doodslag, 33 daarvan werden gedood door hun partner of ex. Dat is ruim driekwart, een stijging ten opzichte van de jaren ervoor, waarin het percentage vaak rond de 50 procent lag. Ik wilde weten of deze zorgwekkende ontwikkeling zich heeft doorgezet, maar de politie blijkt geen recentere cijfers te hebben. Er wordt alleen geregistreerd op moord of doodslag, niet of het partnergeweld betreft. Voor meer duidelijkheid moeten de dossiers worden uitgeplozen, iets wat kennelijk nu niet gebeurt. 

Wereldwijd gaan vrouwen de straat op om femicide, vrouwenmoord, apart erkend te krijgen als misdrijf. In Nederland neigen we er nog altijd naar dit type geweld vooral als een incident te zien, een privékwestie, iets wat pechvogels nu eenmaal overkomt. En dus is er dit weekend weer een stille tocht, terwijl we het eigenlijk uit zouden moeten schreeuwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden