Rondvraag

'FBI-directeur zou op staande voet ontslagen moeten worden'

Is FBI-directeur James Comey buiten zijn boekje gegaan door aan te kondigen dat er nieuwe e-mails van Clinton zijn gevonden? En in hoeverre kan dit de verkiezingen beïnvloeden?

Beeld afp

Paul Brill, buitenlandcommentator van de Volkskrant

'Of Comey zijn boekje te buiten gaat? Er zijn geen heldere voorschriften, we weten niet wat wel en niet mag. Je kunt daarom niet alle schuld aan hem geven. Ik ben meer wantrouwig over de FBI-medewerkers die kennelijk al weken geleden deze e-mailconnectie op het spoor waren en dat pas een paar dagen geleden hebben gemeld. We weten niet eens wat er in de mails staat en of dat hernieuwd onderzoek rechtvaardigt en of er überhaupt iets aan de hand is.

Comey is Republikein, maar benoemd door Obama, die destijds zijn integriteit heeft geprezen. Ik begrijp waarom hij gehandeld heeft zoals hij deed. Het kan politieke consequenties hebben, maar je kunt in deze fase niet zeggen of hij politiek aan het bedrijven is. Degene die het meest te verwijten valt, is Clinton zelf en haar oneigenlijk gebruik van die privéserver. Het begin van deze affaire ligt bij haar. Daarmee is niet gezegd dat er onthullende dingen uit de e-mails komen.

Clinton moet het hoofd koel houden en niet in paniek raken. Dit is een zogenaamde October surprise, die vaker voorkomt in een verkiezingsjaar. Maar ervaring leert dat die weinig invloed heeft op het kiezersgedrag. Clinton moet aandringen op openheid en zelf zo open mogelijk zijn. Dan zal dit geen beslissende wending in haar campagne zijn.'

Willem Post, Amerikadeskundige en auteur van het pas verschenen boek 'De Spiegel van Amerika'

'De FBI-directeur zou alleen al volgens de regels op staande voet ontslagen moeten worden, alleen kan dat niet want dat zou Obama moeten doen. Dan breekt er een politieke revolte uit want dan zou de president de kant van Clinton kiezen en dan wordt de FBI gepolitiseerd door de president.

De FBI-directeur kreeg te horen dat zijn topmedewerkers al een paar weken wisten van deze mails van Anthony Weiner en dat voor zich hebben gehouden. Donderdag is hij daarvan op de hoogte gesteld. Iedereen met een gezond verstand weet dat als je zo'n politiek gevoelig bericht krijgt, je direct contact met je baas moet opnemen. In dit geval de minister van Justitie. Maar in plaats daarvan heeft Comey het naar buiten gebracht, het ziet er naar uit dat hij op eigen houtje heeft gehandeld. Dat is een kwalijke zaak.

Als dit begin oktober in de publiciteit was gekomen, had de Clinton-campagne zich nog kunnen verdedigen. Maar elf dagen van tevoren kan dat haast niet. Door dit naar buiten te brengen, bemoeit de FBI-baas zich direct met de Amerikaanse verkiezingen. Terwijl de richtlijn van het Amerikaanse ministerie van Justitie, waar de FBI politiek onder valt, is dat je de laatste zestig dagen niets mag doen om de uitslag te beïnvloeden. Dit stinkt dus aan alle kanten.

Trump liep voor dit nieuws naar buitenkwam al wat in op Clinton, aangezien het nagelbijtend spannend gaat worden, kan dit de doorslag geven.

Het meest kwalijke vind ik de schade die het de politiek aanricht. Er is al zoveel cynisme ten aanzien van de politiek in Amerika. Dit zijn de minst geliefde presidentskandidaten ooit. Als een van de twee wint, is de helft van Amerika boos. Dat cynisme wordt nu enorm gevoed. Ik heb alle presidentscampagnes bestudeerd, dit is de meest smerige campagne uit de geschiedenis. Dit komt er nu weer bij. Het Congres ligt al onder vuur, Obama, de presidentskandidaten, en nu ook de FBI. Ik houd zo langzamerhand m'n hart vast over de politieke toekomst van Amerika als dit zo doorgaat. De fundamenten onder de Amerikaanse democratie zijn aan het trillen.'

FBI-directeur James Comey. Beeld afp

Ruth Oldenziel, Amerikadeskundige en hoogleraar Amerikaanse-Europese techniekgeschiedenis aan de TU Eindhoven

'Het is opmerkelijk want de FBI is een ambtelijke organisatie en doet normaalgesproken geen mededelingen over haar onderzoeken. Het gaat hier ook niet om Clinton zelf maar om een medewerkster van Clinton. De FBI moet in principe een politiek onafhankelijke organisatie zijn. Wat het hoofd van de FBI, James Comey, ook doet, zijn baan of carrière staat op het spel. Als hij niets doet, krijgt hij achteraf van de Republikeinen te horen dat hij het in de doofpot stopt. Doet hij het wel, zoals hij nu heeft gedaan, wordt hij door de Democraten in de hoek gedreven. Niettemin is het onverstandig wat hij heeft gedaan, juist omdat het zo controversieel is.

Hoe Clinton nu moet reageren? Ze kan met iets explosiefs over Trump komen. Ze kan vragen of Comey voor de verkiezingen met details komt, dat doet ze nu. Ze kan proberen er geen aandacht aan te besteden in de hoop dat het met alle andere schandalen van Trump verdwijnt. Ze zou het ook een verkiezingselement kunnen laten zijn door te zeggen dat het weer een typische politieke aankondiging is.

Mensen die hier gevoelig voor zijn die zitten al in het Trump-kamp. Dus ik vraag me af of het effect heeft. Ik ga ervanuit dat Clinton tot president wordt gekozen maar waar het echt om gaat spannen is of ze de Senaat achter zich krijgt, dat is bepalend voor de bestuurbaarheid van het land.'

Timothy Prescott, werkte in het analytics-team van de Obamacampagne:

'Op dit moment zijn er maar weinig mensen die niet weten op wie ze gaan stemmen. Het zal dan ook wel meevallen hoeveel mensen door deze laatste informatie van de FBI van mening zullen veranderen over welke kandidaat ze steunen. Geloofde je door de berichtgeving rondom Clinton's emails niet in haar kandidatuur, dan deed je dat voor deze laatste FBI aankondiging al niet.

'De mogelijke impact op de opkomst onder Democraten is wel reden tot zorg voor team-Clinton. Geeft dit Democraten reden om thuis te blijven? Het gebrek aan enthousiasme voor Clintons kandidatuur is al langer een bekend probleem. Team-Clinton is dan ook al een jaar bezig om te zorgen dat Democratische achterban naar de stembus gaat. Wat dat betreft doet de Clinton-campagne er goed aan zich niet te laten afleiden door de waan van het moment maar zich te blijven focussen op GOTV, oftewel get out the vote. Met de start van het vroegstemmen in de afgelopen weken zat de campagne al in deze get out the vote-modus, dus nu daar vooral op doorpakken. When the going gets tough, the tough get going!

Rob de Wijk, directeur van het Haags Centrum voor Strategische Studies en hoogleraar internationale betrekkingen

'Comey zal altijd het verwijt krijgen dat hij politiek aan het bedrijven is. Hij staat voor de afweging om het wel naar buiten te brengen en daarmee Clinton te benadelen of om het niet te doen maar dat kan haar ook benadelen als ze gekozen wordt. Als ze na de verkiezingen beschuldigd zou worden, kan Trump als hij verliest een politiek punt maken en dreigen met een afzettingsprocedure. Dan zijn we nog verder van huis. Eigenlijk kun je zoiets nooit goed doen. Of Comey daadwerkelijk buiten zijn boekje is gegaan, kan alleen een jurist beoordelen.

Ik denk niet dat de FBI zich heeft laten leiden door politieke overwegingen omdat het zo niet werkt in de Verenigde Staten. Bovendien is het onwaarschijnlijk dat zij voor Trump is. Als ik kijk naar de argumentatie van Comey is die niet politiek gemotiveerd. Hij wil alleen niet het verwijt krijgen dat hij om die redenen pas na de verkiezingen over de mails heeft verteld.

Clinton kan nu niets anders dan lijdzaam afwachten. Als ik haar was, zou ik als argument gebruiken dat dit politiek gemotiveerd is en dat er niets nieuws instaat. Ik zou de hele discussie downplayen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden