Column Esther Gerritsen

Excuses aan vrouwen die na de oorlog werden mishandeld, daar is iedereen het toch wel mee eens? Boy, was I wrong

De stichting Werkgroep Herkenning vraagt de Nederlandse overheid om excuses te maken aan de vrouwen die na de oorlog werden mishandeld omdat ze tijdens de oorlog een relatie met een Duitser hadden. Iedereen kent de beelden van de kaalgeschoren vrouwen en de beangstigende menigte eromheen. De jongste van die vrouwen was 16 jaar oud.

Ze werden vernederd, verkracht, vastgezet, zelfs door leden van de Binnenlandse Strijdkrachten, die de Nederlandse staat vertegenwoordigden.

De meesten van deze vrouwen leven niet meer, dus als er al excuses komen, komen ze precies te laat. Na een leven van schaamte.

Tegenwoordig wordt Twitter de publieke schandpaal genoemd, waar de mensen zonder elkaar aan te kijken de ander de hel toewensen. Waar carrières gebroken worden, levens verwoest, hoe virtueel het ook moge lijken. Maar wat deze vrouwen moesten doorstaan, was erger dan de middeleeuwse schandpaal. Juist omdat ze niet meer in de middeleeuwen leefden. Blijkbaar was het zo erg wat ze hadden gedaan, dat een middeleeuwse behandeling gepast was. Wat doet het met een mens, een jonge vrouw, om door je medemens zo vernederd te worden, om te zien dat dit door andere mensen wordt toegejuicht, dat dit de ander plezier verschaft?

Ik dacht zelf, zeer naïef, dat de excuses ook te laat kwamen omdat het gevaarloze excuses zijn, omdat iedereen het er wel mee eens zou zijn. Boy, was I wrong.

Het tv-programma Hart van Nederland legde de bijna 2.000 deelnemers van hun Wat vindt Nederland-panel de vraag voor of de Nederlandse regering wel of geen excuses moet aanbieden aan deze vrouwen. Slechts een kleine meerderheid (45 procent) vindt van wel, tegenover 41 procent die een excuus niet op zijn plaats vindt. Van de mensen die tegen zijn, geeft 46 procent als reden dat de meisjes en vrouwen heulden met de vijand en daarom niet op excuses hoeven rekenen. 28 procent vindt het weliswaar schandalig wat de vrouwen is overkomen, maar vindt ook dat het aanbieden van excuses door de staat te ver gaat. De middeleeuwen zijn nooit ver weg.

De Noorse premier Erna Stolberg deed het wel, excuses aanbieden namens de regering, omdat de Noorse staat zich destijds ‘niet heeft gehouden aan het grondrecht dat niemand mag worden gestraft zonder rechterlijk oordeel’. Dit in het kader van het 70-jarig bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, van de VN. Het gaf de stichting Werkgroep Herkenning kennelijk moed om van de Nederlandse regering hetzelfde te vragen. Eerder vonden ze zelf de tijd er nog niet rijp voor, ‘gezien de gevoeligheid van het onderwerp’. 

Zij voelden wellicht allang aan hoe het panel ‘Wat vindt Nederland’ doorgaans oordeelt.

Is deze harde houding een uiting van ongemak, van een land dat 73 jaar na het einde van de oorlog, nog steeds bezig is de roofkunst uit de musea te traceren, om deze terug te kunnen geven aan de Joodse families? Of is het ‘gewoon’ meedogenloos?

Dat in de koppen van alle kranten ‘moffenmeiden’ staat, het bekende scheldwoord, alhoewel tussen aanhalingstekens, en dat niemand daarover valt, zegt misschien wel genoeg. Je kan er net zo goed boven zetten: ‘Moet de regering die ‘vuile verraders’ excuses maken?’ Wat vindt Nederland?

Ook weekblad Elsevier gaf hun lezers de ruimte om te reageren op hun stelling van de dag: ‘Nederland moet excuses maken aan moffenmeiden...’ Hier het scheldwoord zonder aanhalingstekens. De reacties zijn in meerderheid meedogenloos. En wat het scheldwoord betreft, wijst een van de reageerders er fijntjes op dat deze vrouwen destijds geen moffenmeiden, maar moffenhoeren werden genoemd. Pijnlijk genoeg is het misschien beter dat deze vrouwen ‘Wat vindt Nederland in 2018’ niet meer hoeven mee te maken.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden