Interview

Euthanasiedebat is nu veel te oppervlakkig

'Ik vind dat er  in een samenleving die euthanasie toestaat, ook ruimte moet blijven voor lastige mensen', schrijft journalist Gerbert van Loenen in zijn pas verschenen boek Lof der Onvolmaaktheid.

Gerbert van Loenen Beeld GL

Je kunt euthanasie krijgen als je dat in een uitzichtloze situatie zelf wilt. Wat is daar tegen?
'In verreweg de meeste gevallen gaat het goed. Maar er is wel verschil van mening over tot hoever de euthanasiepraktijk moet gaan. In het debat wordt steeds hetzelfde stramien gevolgd. Meestal wordt één ernstige casus opgevoerd. Het is natuurlijk legitiem om een concreet voorbeeld te noemen, het gaat tenslotte over mensen, maar je moet het ook breder trekken. Je moet ook de vraag durven stellen of we, in het belang van een ander, een kind bijvoorbeeld, kunnen beslissen dat het beter is om zijn leven te beëindigen. Dat is een bevoogdend besluit. Dat is heel iets anders dan zelfbeschikking, daar moet je in elk geval een goed debat over voeren. Zo ver komen we in Nederland niet. We voeren het debat te oppervlakkig.'

Euthanasie mag toch alleen bij iemand die over zichzelf kan beschikken?
'De laatste jaren komt levensbeëindiging ook voor bij mensen die lijden aan dementie, ook in een voortgeschreden stadium. De wet staat dat toe als die persoon een wilsbeschikking heeft opgesteld toen hij nog niet dement was. Dat is in enkele gevallen goedgekeurd door de toetsingscommissie euthanasie. Ik vind dat een moeilijke kwestie. Wie moet je respecteren: de persoon die vroeger die wilsbeschikking heeft opgesteld of de huidige demente persoon die van die wilsbeschikking geen weet meer heeft?'

Wat vindt u?
'Uiteindelijk kom je uit bij ons mensbeeld. Wij gaan ervan uit dat mensen rationele en consistente wezens zijn die nu al kunnen bepalen wat ze in de toekomst willen. Volgende week komt de NVVE met de oproep een wilsbeschikking op te stellen waarin je vastlegt wat je wilt als je dement wordt of, na een ongeluk, wilsonbekwaam. Maar kun je nu al bepalen wat je in zo'n situatie wilt? Ik ben zelf niet zo rationeel. Ik ervaar mijn leven soms als een verwarrende stroom ervaringen en ik betrap mezelf vaak op tegenstrijdigheden. Ik wil soms het een en dan weer het ander. Gaan we in het euthanasiedebat niet uit van een volstrekt fictief mensbeeld?'

Uw boek heet Lof der onvolmaaktheid?
'Ik wil in het debat ook de verbondenheid met anderen betrekken. Straks wordt het wellicht mogelijk mensen te helpen bij hun levensbeëindiging niet omdat ze ziek zijn, maar omdat ze hun leven voltooid achten. Wat gebeurt er dan met mensen die hun omgeving al jaren tot last zijn vanwege een psychische stoornis? Dan kan er druk vanuit de omgeving ontstaan: 'Joh, er is een alternatief tegenwoordig.' Ik vind dat er ook ruimte moet blijven voor lastige mensen, voor het onvolmaakte.
'We moeten ons ook meer bewust worden van onze beheerszucht en controledwang. In deze tijd willen mensen hun hele leven in de hand hebben. Daarin moeten we niet doorslaan. Je moet ook kunnen accepteren wat je overkomt. Geluk is ook mogelijk door je neer te leggen bij je tegenslag. Door je eraan over te geven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden