Europopulisme is vooral uitdaging voor sociaaldemocraten

Overschat het rechtspopulisme niet, maar onderschat het linkspopulisme evenmin.

Het vooruitzicht op een rechtspopulistische president in de persoon van Norbert Hofer (FPÖ) mobiliseerde de Oostenrijkers om voor de derde keer naar de stembus te gaan. Beeld afp

Oostenrijk en de rest van Europa halen opgelucht adem. Het vooruitzicht op een rechtspopulistische president in de persoon van Norbert Hofer (FPÖ) mobiliseerde de Oostenrijkers om voor de derde keer naar de stembus te gaan. Zo won de Groene kandidaat Alexander Van der Bellen niet zozeer op zijn eigen merites, als wel als de anti-Hofer.

Dat de Oostenrijkers Hofer hebben afgewezen, betekent dat zij lessen hebben getrokken uit de Brexit en de verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten: Populismus? Nein Danke. De FPÖ blijft de grootste partij. Haar agenda, met name ten aanzien van de Überfremdung door migranten, zal de gevestigde partijen blijven opjagen.

De nederlaag van de technocratische sociaaldemocraat Matteo Renzi in Italië betekent een nieuw succes voor de linkse populisten in Zuid-Europa. Net als in Griekenland, Spanje en Portugal hebben de Italiaanse kiezers genoeg van de bezuinigingspolitiek die hun door de gehate trojka (de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds) wordt voorgeschreven.

Renzi beloofde de Italianen bij zijn aantreden in 2014 dat het allemaal goed zou komen met de Italiaanse concurrentiepositie in Europa. Het zijn loze beloften gebleken; de werkloosheid is zo hoog opgelopen, dat jongeren wordt geadviseerd hun heil buiten Italië te zoeken.

Net als Syriza in Griekenland en Podemos in Spanje, bepaalt de Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo in Italië de politieke agenda. Die is niet tegen migranten of vluchtelingen gericht, maar tegen de overheersing van Noord-Europa in de eurozone.

De agressie richt zich op de boze vijanden van buiten, de trojka, maar meer nog tegen de sociaaldemocratische 'meelopers', die worden gezien als handlangers van het verfoeide 'neoliberalisme'. Het linkspopulisme is dan ook vooral een uitdaging voor sociaaldemocraten in heel Europa. Zij zullen zichzelf opnieuw moeten uitvinden om nog relevant te zijn in het verkiezingsjaar 2017.

Populisten zijn beter in het agenderen van vraagstukken dan in het oplossen ervan. De Oostenrijkers beseffen dat, de Italianen zijn nog niet zover.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.