Commentaar Migratiebeleid

Europese lidstaten moeten hun belangen parkeren om een duurzaam migratiebeleid te kunnen ontwikkelen

De EU moet nu echt solidariteit tonen, anders dreigt een einde aan ‘Schengen’

Migranten in de Mediterraanse Zee zoeken hulp van de Italiaanse kustwacht. Beeld AP

De Europese Unie is deze week opnieuw hard geconfronteerd met het ontbreken van een sluitend migratie- en asielsysteem. Eerst besloot de nieuwe rechts-populistische regering van Italië een statement te maken door het reddingsschip Aquarius met 629 migranten aan boord te weigeren. Donderdag werd de Duitse bondskanselier Angela Merkel met de rug tegen de muur gezet door coalitiegenoot CSU, die wil dat de grens wordt dichtgegooid voor asielzoekers die al elders zijn geregistreerd.

Beide kwesties gaan over solidariteit. De Italianen hebben er begrijpelijkerwijs genoeg van dat zij alleen opdraaien voor de opvang van migranten, louter vanwege hun geografische ligging. De buurlanden hebben de grenzen dichtgegooid, vrijwel geen enkele lidstaat heeft zijn belofte ingelost om asielzoekers van Italië of Griekenland over te nemen. Het dreigement van de CSU om het verdrag van Dublin naar de letter van de wet uit te voeren – asielzoekers terugsturen naar het land waar ze het eerst Europa zijn binnengekomen – legt een dubbele belasting op de landen aan de Middellandse Zee, zonder dat hier iets tegenover staat.

Het is duidelijk dat deze situatie niet lang houdbaar is. Als ‘Dublin’ niet wordt ingebed in een eerlijk en solidair migratiebeleid, zullen Griekenland en Italië ophouden migranten te registreren. Landen zijn dan genoodzaakt grenscontroles in te voeren, waarmee het einde van het verdrag van Schengen een feit is en het fundament onder de Europese eenheid is weggeslagen.

Dit doemscenario heeft de EU over zichzelf afgeroepen omdat zij na de vluchtelingencrisis in 2015 niet in staat is gebleken adequaat te reageren. Na jaren van verlamming en verdeeldheid is er nog steeds geen eenduidig asielbeleid, en zijn lidstaten nog steeds huiverig om soevereiniteit weg te geven in ruil voor effectieve Europese grenscontroles.

Op de EU-migratietop eind deze maand hebben de lidstaten wellicht de laatste kans om over hun eigen schaduw heen te springen. In het belang van het voortbestaan van de Europese eenheid zullen lidstaten nationale belangen moeten parkeren om een duurzaam migratiebeleid te ontwikkelen. Het is zinloos om hierbij nog langer in te zetten op gedwongen verdeling van vluchtelingen – de weerstand in Oost-Europa is te groot. Gemeenschappelijk doel moet zijn een eind te maken aan de ongecontroleerde migratie over de Middellandse Zee, die al duizenden mensen het leven heeft gekost, smokkelaars miljarden aan inkomsten heeft opgeleverd en de EU tot op het bot heeft verdeeld.

Illegale migratie kan alleen worden beëindigd als de EU realiteitszin toont en erin slaagt een eenduidig en solidair migratiebeleid te voeren. Alleen dan kan Dublin in praktijk worden gebracht. En alleen dan kunnen goede afspraken worden gemaakt met landen van herkomst om afgewezen asielzoekers terug te nemen.

In ruil voor mogelijkheden voor legale arbeidsmigratie, zullen landen bereid zijn mee te werken aan het tegenhouden van migranten. Tien jaar eerder werd zo ook de illegale migratie vanuit Senegal naar de Canarische Eilanden met succes beëindigd. Als Europa goede afspraken zou weten te maken met landen van herkomst, hoeft ze bovendien niet langer migranten terug te duwen naar de hel van ‘doorvoerland’ Libië.

Zoals eerder de euro in het belang van het voortbestaan van de Europese Unie moest worden gered, is het nu zaak een einde te maken aan de chaotische taferelen op de Middellandse Zee. Als dat in Brussel niet wil doordringen, zal een aantal landen met spoed het voortouw moeten nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden