Commentaar Migratie

Europese leiders moeten hun blinde paniek laten varen en hart- en realiteitszin tonen

De angst voor vreemdelingen en het verlies van identiteit wint het van de rede en medemenselijkheid.

Migranten in het opvangcentrum van Moria op Lesbos. Beeld AP

Het aantal illegale migranten dat Europa dit jaar bereikte is blijven steken op 113 duizend, een forse afname ten opzichte van eerdere jaren en al helemaal in vergelijking tot de miljoen Syriërs die in 2015 op bootjes naar Griekenland vluchtten. Toch is Europa er ondanks deze controleerbare getallen ook dit jaar niet in geslaagd om een adequaat antwoord te formuleren op het fenomeen migratie.

Integendeel. De verdeeldheid in Europa is verder toegenomen. Structurele oplossingen om migratie te controleren zijn verder weg dan ooit. Door het politieke onvermogen om grip op de situatie te krijgen worden xenofobie en bestaansonzekerheid aangewakkerd. In deze selffulfilling prophecy brokkelt het maatschappelijk draagvlak voor migratie en vluchtelingenopvang alleen maar verder af.

Nieuw dieptepunt

Migranten die van zee zijn gered, zijn niet langer welkom in Italiaanse havens dankzij het nieuwe rechts-nationalistische beleid van Lega-leider Matteo Salvini. In België viel de regering over het migratiepact dat eerder deze maand in Marrakech werd ondertekend.

De weerstand over het pact, door rechtse politici met succes gemobiliseerd, vormde een nieuw dieptepunt in het Europese migratiedebat. Het verdrag schept geen juridische verplichtingen, maar was bedoeld om basale mensenrechten veilig te stellen. Na de crisis van 2015 wilde de VN voorkomen dat mensen op de vlucht voor oorlog en armoede onderweg verdrinken, verkracht worden, in opvangkampen doodvriezen of worden uitgebuit.

De angst voor vreemdelingen lijkt het te winnen van de rede en medemenselijkheid, zo mag uit de reacties worden geconcludeerd. De tijd dat over Europa een golf van empathie trok, toen in 2015 het Syrische jongetje Alan aanspoelde op een Turks strand, ligt achter ons. Vluchtelingen en migranten zijn dusdanig ‘verontmenselijkt’ in het verharde politieke debat dat zelfs een minimum aan menswaardige behandeling hun niet meer is gegund.

Toekomstbestendige oplossingen

In dit verharde klimaat worden nog steeds duizenden migranten aan hun lot overgelaten in ondermaatse kampen op de Griekse eilanden. Vrouwen worden er dagelijks verkracht, jonge mannen en zelfs kinderen plegen er zelfmoord of beschadigen zichzelf uit wanhoop. Mensen hebben geen enkel zicht op een oplossing, de politieke wil om ze te bevrijden uit deze uitzichtloosheid is verdwenen.

Het defensieve Europese migratiebeleid richt zich alleen nog op tegenhouden en terugduwen, desnoods met hulp van dubieuze regimes. En met succes. In Italië kwamen dit jaar nog maar 23 duizend migranten uit Libië aan, tegen 118.000 vorig jaar. De helft van de migranten steekt nu over vanuit Marokko, een nieuwe smokkelroute die kon ontstaan in het ongecontroleerde waterbed op zee.

Juist nu blijkt dat het afschrikkingsbeleid werkt, zou Europa de moed moeten vatten om toekomstbestendige oplossingen te zoeken. Met veilige en legale routes valt migratie te reguleren en mensensmokkel te stoppen. Migratie is nu eenmaal een gegeven gezien de grote welvaartsverschillen en de klimaatproblemen in de wereld en is bovendien nodig gezien de tekorten op de arbeidsmarkt.

Het is tijd dat aan de inhumane en chaotische toestanden op Europees grondgebied een einde komen. Europese leiders moeten hun blinde paniek nu eens laten varen en zowel hart als realiteitszin tonen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden