Opinie Europese veiligheid

Europees leger met eigen kernwapen is topprioriteit

Europa scharrelt als een vette en volgegeten kalkoen dom pikkend rond op het wereldtoneel.

De onthulling van de eerste operationele F35 aan de Nederlandse luchtmacht, 30 januari 2019 in Fort Worth, Texas. Beeld AP

Vorige week kwam de eerste F-35 naar ­Nederland. Daarmee rees de vraag of die kernwapens mag vervoeren. De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) adviseerde de regering in positieve zin, maar D66-leider Jetten sprak zich er meteen tegen uit. Merkwaardig, omdat hij wel erkende dat de wereld met Poetin, Erdogan en Trump een stuk onveiliger is geworden. Nu zal Jetten als politicus ook wel eens een krant lezen en dus weten dat Trump zich doodergert aan de ­geringe bereidheid van de Europese Navo-leden om meer geld voor hun veiligheid uit te trekken, dat hij binnenskamers al zei zich uit de Navo te willen terugtrekken en dat The New York Times-journalist Ross Douthat in de Volkskrant van 2 februari erop wees dat althans dit keer Trumps afwegingen volstrekt rationeel zijn.

Inderdaad, waarom zouden 300 miljoen Amerikanen 500 miljoen stinkend rijke Europeanen moeten verdedigen tegen 140 miljoen straatarme Russen – met alle kosten die daarbij horen plus de kans betrokken te ­raken in een kernoorlog? Dat is eenvoudigweg niet uit te leggen.

De Navo is zowel een zegen als een vloek geweest. Een zegen omdat zij Europa zekerheid en veiligheid bood onder de Amerikaanse atoomparaplu. We moeten de Amerikanen daar eeuwig dankbaar voor zijn: zij stelden zich daarmee in het diepst van de Koude Oorlog bloot aan een heel reëel risico en zonder hun bereidheid dat risico te lopen had het er voor Europa beroerd uitgezien.

Maar het was ook een vloek, omdat het Europa politiek imbeciliseerde. ‘To be or not to be, that is the question’, zei Hamlet. Zulke existentiële vragen hoefde men zich in Europa niet meer te stellen. Die had men aan Washington uitbesteed. Denk aan de Cuba-­crisis in 1962. Wat was Europa toen? Een volstrekte irrelevantie. Zo was het nog met de Oekraïne-crisis. ‘Fuck the European Union’, was de inderdaad niet zo aardige, maar wel geheel correcte inschatting van de rol die de EU hier zou kunnen spelen van Victoria Nuland, de toenmalige onderminister voor Buitenlandse Zaken van de VS. Door de Amerikaanse atoom-­paraplu werd Europa de politieke zandbak van de wereld, waar men zich alleen met zijn eigen besognes bezighield en dat ook heel graag zo wilde houden.

Zo veranderde Europa in een militair en buitenlandpolitiek Wolkenkuckucksheim waar men geen weet meer heeft van de harde, Machiavellistische politieke realiteit die sinds de ­dagen van de farao’s nu eenmaal de omgang tussen de volkeren bepaalt. Denk aan de Duitse minister van ­Defensie, Ursula Von der Leyen, die onlangs meedeelde dat het Duitse ­leger er voor vredesmissies is, en niet om het land te verdedigen. De toestand waarin het Duitse leger zich ­onder haar bezielende leiding bevindt, laat zich raden. Haar baas is in dit verband trouwens niet veel beter. Of denk aan de onnozele dames ­Catherine Ashton en Federica Mogherini, aan wie men het buitenlands beleid van de EU toevertrouwde – daarmee al meteen het signaal afgevend dat men op dat vlak in het ­geheel geen ambities heeft. Vandaar dat Europa nu als een vette en volgegeten kalkoen dom pikkend op het wereldtoneel rondscharrelt, waar arm en rijk in de wereld begerige ogen opwerpen en – zoals dat met kalkoenen gaat – zonder dat die nog door iemand gerespecteerd of gevreesd wordt. En, ja, dan sta je als kalkoen op het menu van die anderen. Wie niet gerespecteerd en gevreesd wordt, heeft noch politieke existentie, noch toekomst. Het zou niet zo mogen zijn, maar zo is het wel.

Het is hoog tijd dat Europese politici zich de oude 17de-eeuwse wijsheid herinneren dat de vorsten hun volken regeren, maar het staatsbelang de vorsten. Trumps afkeer van de Navo is vanuit dat perspectief terecht en begrijpelijk. De kosten en de risico’s van het bondgenootschap wegen niet op tegen de baten ervan. Wat heeft hij aan bondgenoten die niet echt in die kosten willen delen en die het vuile werk van het vliegen met kernwapens aan de Amerikanen over willen laten, omdat zij daar zelf morele bezwaren tegen hebben? De hypocrisie.

Tegelijk moeten die Europese politici met die oude 17de-eeuwse wijsheid in het achterhoofd ook hun politieke prioriteitenlijstje eens gaan herzien. Economie is mooi, maar veiligheid is belangrijker. Daarmee staat of valt werkelijk alles. Politici als Jetten – en die zijn, helaas, verre in de meerderheid in Europa – zijn als iemand die naarstig bezig is met zijn moestuintje, maar tegelijkertijd wagenwijd het hek laat openstaan waardoor de stier van de buurman naar binnen kan komen om van zijn tuintje een ­onherstelbare ravage te maken.

Niet de gevolgen van de Brexit, niet het Europese asielbeleid, niet de vraag van al of niet meer economische integratie, of wat dan ook, maar een Europees leger met een eigen ­geloofwaardig kernwapen staat nu, met stip, bovenaan de agenda. Zodat ook wij met een gerust gemoed uit de Navo kunnen stappen. Dat is op dit moment inderdaad een kwestie van ‘to be or not to be’.

Frank Ankersmit is historicus. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.