column Bert Wagendorp

Europa verandert in een toeristisch bordeel, straks moeten ze op Schiermonnikoog ook entree heffen

Vanaf woensdag moeten toeristen in Venetië een toegangskaartje van 3 euro kopen. Volgens het gemeentebestuur is dat nodig om de schoonmaakkosten te betalen. De 27 miljoen toeristen die jaarlijks de stad bezoeken laten nogal wat troep achter. Die 3 euro is nog aan de goedkope kant, pretpark de Efteling kost 40 euro p.p.

De magnifieke roman Grand Hotel Europa van Ilja Leonard Pfeijffer behandelt het thema Liefde in Tijden van Massatoerisme. Het boek speelt onder meer in Venetië, een juweel van een stad. Venetië staat voor pretpark Europa, het continent dat volgens Pfeijffer op weg is naar de hulpeloze, impotente status van toeristische trekpleister.

In Venetië wonen tussen de toeristenhorden nog 53 duizend Venetianen, elk jaar worden het er duizend minder. Winkels van slagers en groenteboeren worden er in hoog tempo omgebouwd tot souvenirzaken.

Twee weken geleden schreef correspondent Jarl van der Ploeg een even fraai als gruwelijk verhaal over Dubrovnik in Kroatië, ‘misschien wel de mooiste stad op aarde’. Dat was althans zo, tot de stad werd opgemerkt door de locatiezoekers van een Amerikaanse tv-zender die de sf-serie Het Lied van IJs en Vuur van George Martin wilde verfilmen. Geen goeie titel, vonden ze, Game of Thrones was beter.

Game of Thrones groeide uit tot de succesvolste televisieserie aller tijden en veranderde de naam van de stad: Dubrovnik werd King’s Landing. Daarna brak de hel los: mensen van over de hele wereld wilden het decor van hun favoriete serie zien. Het oude centrum wordt nu jaarlijks bezocht door 1,3 miljoen toeristen. In de binnenstad woont bijna niemand meer. De bewoners zijn vertrokken, verdreven door de plaag van het massatoerisme.

De Engelse fotograaf Martin Parr publiceerde in de jaren negentig van de vorige eeuw het fotoboek Small World, een onderzoek naar toerisme in onze tijd – alweer bijna een andere tijd, want het gaat hard, met de toeristische revolutie. De opmerkelijkste beelden zijn die van nagemaakte Europese toeristische attracties in Japan.

Inmiddels zijn we alweer verder, toeristische hotspots zijn zélf een imitatiewereld geworden. Dubrovnik is geen imitatie-Dubrovnik en Venetië geen namaak-dogenstad, maar authentiek zijn ze ook niet meer. Het zijn droomwerelden in de hoofden van de bezoekers geworden.

Giethoorn, dat ook een rol speelt in Grand Hotel Europa, is het Hollandse Venetië. Chinezen, schattingen variëren van een half tot twee miljoen per jaar, punteren er met z’n tienduizenden door de ooit rustieke kanaaltjes, overvallen Giethoorners die in hun keuken nietsvermoedend aardappelen staan te schillen en maken een selfie.

Het is uitverkoop, Europa verandert in een toeristisch bordeel. Pfeijffer voorspelt dat ze in Venetië ooit entree zullen gaan heffen en nu is het al zover. ‘De uitvaart van Europa’, heet het laatste hoofdstuk; Dubrovnik en Venetië zijn al bijna begraven. Daar zal het niet bij blijven, in Amsterdam moet je ook oppassen niet onder de voet te worden gelopen door het rolkofferleger.

Ik verblijf momenteel met een paar duizend andere toeristen op het in een vakantiepark veranderde kleine prachteiland Schiermonnikoog, waar de 936 inwoners jaarlijks meer dan 300 duizend bezoekers ontvangen. Schiermonnikoog stond in januari opeens in de New York Times als een bestemming die niemand mag missen. Dat vinden binnenkort een miljard Chinezen en Indiërs eveneens en dan zullen ze hier ook entree moeten heffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden