Opinie Bulgarije

Europa sluit de ogen voor Bulgaarse wantoestanden

De Europese Commissie gaat laks om met Bulgarije. Wie beschermt de Europese waarden, vraagt Joeri Buhrer Tavanier zich af. 

De grenspolitie in Elhovo, een plaats in Bulgarije, 30 kilometer van de grens met Turkije, bekijkt bewakingsbeelden van de grens, die migratie moeten helpen tegengaan. Beeld Daniel Rosenthal

Nadat Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker had gezegd dat de Europese Raad ‘een enorme historische fout’ had gemaakt door geen EU-toetredingsonderhandelingen te openen met Albanië en Noord-Macedonië, dreigt hij nu zelf een historische fout te maken. Op 22 oktober liet zijn Commissie weten te willen stoppen met het ‘Mechanisme voor samenwerking en toetsing’ in Bulgarije.

Deze toetsingsprocedure werd eind 2006 ingesteld, vlak voor de toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de Europese Unie. De Commissie en de lidstaten erkenden toen in wezen dat zij twee landen toelieten die daar eigenlijk niet klaar voor ­waren. Beide landen kenden geen onafhankelijke rechtspraak en corruptie was wijdverbreid. Daarom moesten deze tekort­komingen worden aangepakt. In drie jaar zou men orde op zaken stellen. Het werden er dertien, totdat de Commissie besloot ermee te stoppen in het geval van Bulgarije. Helaas niet omdat er goede resultaten zijn geboekt.

Roemenië wel berispt

De beslissing die de Europese Commissie nam, doet vermoeden dat ze partijdig is bij het zoeken naar een uitweg. Ze heeft de ogen gesloten voor de grootste misstanden in Bulgarije. Tegelijkertijd schildert ze Roemenië af als problematisch en dreigt met sancties.

De werkelijkheid is gecompliceerder. Waar Roemenië honderden ambtenaren en politici heeft veroordeeld voor corruptie, is er in Bulgarije vrijwel niemand veroordeeld. Waar in Roemenië een onafhankelijke officier van justitie eigen corruptie-onderzoek deed, heeft Bulgarije alleen op papier structuren bedacht. Zonder resultaten. Sterker nog, de mensen die het onderzoek uitvoerden, werden zelf van corruptie verdacht. Vaak werden zij weggepromoveerd.

Thans wordt in Sofia een nieuwe procureur-generaal gekozen. Er is één kandidaat voor de functie. Hij valt kritische ngo’s, media en politieke oppositie verbaal aan, maar wordt intussen verdacht van banden met de grootste oligarch van het land. In Sofia zijn meerdere protesten geweest met honderden deelnemers, maar dat lijkt de Europese Commissie niet te deren. Zonder toezicht van Europa zullen kritische stemmen nóg harder worden aangepakt. Voor de gevolgen hiervan is de Commissie net zo verantwoordelijk als Bulgarije zelf.

Toegegeven, Roemenië heeft de laatste jaren een flink aantal stappen achteruit gezet. In Bulgarije is geen sprake van achteruitgang, omdat nooit reële stappen vóóruit zijn gezet. De meeste Bulgaarse media, in handen van dezelfde oligarch die de nieuwe procureur-generaal steunt, maken hervormingsgezinde rechters en politici zwart, noemen ngo’s ‘spionnen’ en beschrijven Nederland, als kritische lidstaat die serieuze hervormingen eist, als ‘land van homo’s en drugsgebruikers’.

Amerikaanse spion

Toen ik, werkzaam in Sofia voor de Commissie, ‘verdacht’ werd van het schrijven van te kritische rapporten aan mijn bazen in Brussel, noemden media mij een Amerikaanse spion. Ik werd op straat gevolgd en als ik met kritische rechters sprak, werden wij stiekem gefotografeerd en kwam het in de krant. Ik werd bedreigd en er werd gerommeld met mijn auto. ­Alleen de EU-lidstaten reageerden hierop en steunden mij publiekelijk. Het probleem is niet dat mij dit overkwam, maar dat dit met iedereen gebeurt die Bulgarije wil hervormen.

De Europese Commissie lijkt Bulgarije nu carte blanche te geven om zo door te gaan. Ze beloont het land omdat het de grenzen dicht houdt voor migranten (met dank aan Turkije) en mogelijk omdat de premier van dezelfde politieke partij is als de voorzitter van de Commissie. De Europese Volkspartij bekritiseert eigen leden alleen als ze het echt te bont maken.

De laatste hoop rust nu bij het ­Europees Parlement en de Europese Raad. De Commissie heeft in haar rapport gezegd dat het, voordat een beslissing wordt genomen, gaat luisteren naar hun mening. Het is nu aan Europarlementariërs en regeringsleiders om een positie in te nemen. De Raad besloot eerder met Albanië en Noord-Macedonië te wachten, onder andere vanwege gebrek aan vorderingen met justitiële hervormingen. Nu gaat het om een lidstaat die nooit aan de voorwaarden heeft voldaan. Ik hoop dat het, net als toen in Sofia in mijn eigen geval, de lidstaten zijn die hun verantwoordelijkheid nemen en de Europese waarden beschermen.

Joeri Buhrer Tavanier was ruim tien jaar de adviseur van de Europese Commissie op het Mechanisme voor samenwerking en toetsing in Bulgarije. Hij is nu verantwoordelijk voor integriteitprogramma’s bij het Nederlands Helsinki Comité.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden