CommentaarPeter Giesen

Europa moet, ook uit eigenbelang, een eerlijker handel met Tunesië en andere Afrikaanse landen bevorderen

Werknemers snoeien olijfbomen in Tunesië. Beeld Sven Torfinn
Werknemers snoeien olijfbomen in Tunesië.Beeld Sven Torfinn

Tunesische olijfolie behoort tot de beste ter wereld. Toch kunnen Tunesische boeren hun producten maar mondjesmaat naar de Europese Unie exporteren, waarbij het grootste deel van de winst ook nog eens bij veelal Spaanse tussenhandelaren terecht komt, zo liet een reportage in de Volkskrant zien. Pogingen om exportquota te verruimen stuiten op Europees verzet, geleid door Italiaanse olijfboeren.

Europa moet een een eerlijker handel met Tunesië en andere Afrikaanse landen bevorderen. Niet alleen uit oogpunt van rechtvaardigheid, maar ook uit eigenbelang. Zolang een land als Tunesië achterop blijft, zal Europa aan zijn zuidgrenzen te maken hebben met politieke instabiliteit, een toestroom van irreguliere migranten en terroristische aanslagen.

Uiteraard is dit probleem niet eenvoudig op te lossen. Het is niet zo dat Brussel aan een paar knoppen kan draaien waardoor het verschil in welvaart tussen Europa en Afrika snel afneemt, de stimulans voor migratie wordt weggenomen, krijgsheren en corrupte politici het veld ruimen en het jihadisme onschadelijk wordt gemaakt. Zo worden de belangen van de Tunesische boeren niet alleen geschaad door Europees protectionisme, maar ook door corruptie en slecht bestuur in eigen land.

Veranderingen in het Europese landbouwbeleid liggen politiek uiterst gevoelig. Toch is Europa te veel gericht op kortetermijnbelangen, in dit geval de protectie van Italiaanse olijfboeren. Dat gaat ten koste van het veel grotere langetermijnbelang, stabiliteit aan de Europese zuidgrenzen.

Zolang jonge Tunesiërs geen perspectief zien, zullen zij massaal in bootjes naar Europa stappen, daarmee bijdragen aan een ongecontroleerde migratiestroom die de politieke stabiliteit van Europa bedreigt. Een tweede Tunesisch probleem dat Europa direct raakt is het jihadisme. Tunesië leverde de meeste buitenlandse strijders aan de jihad in Syrië, Irak en Libië. Hoewel de radicale islam niet louter uit armoede kan worden verklaard, speelt een gebrek aan economisch perspectief zeker een rol.

Tunesische jihadi’s vormen een bedreiging voor Europa en zijn bevolking. In 2015 werden tientallen Europese toeristen gedood bij terreuraanslagen aan de Tunesische kust. In oktober 2020 werden in Nice drie mensen gedood door een jonge Tunesiër die niet lang daarvoor per boot naar Europa was gekomen.

De Europese Unie zou de migratie naar Europa kunnen afremmen door Tunesië meer te helpen bij zijn ontwikkeling en afspraken te maken over legale migratie. Veel Europese landen willen geen migratie, maar zeker in Zuid-Europa wordt veel werk in de landbouw gedaan door illegale migranten, zonder enige rechtsbescherming en vaak onder erbarmelijke omstandigheden. Een verruiming van de mogelijkheden voor legale (seizoens-) arbeid zou aan deze hypocrisie een einde maken en jonge Tunesiërs meer kansen geven.

Na de aanslagen van 2015 kreeg Tunesië in 2016 van de EU een tijdelijke verruiming van de exportquota voor olijfolie, om de gevolgen van de instorting van het toerisme enigszins te verzachten. Vijf jaar later is Tunesië nog altijd een zeer kwetsbaar land, dat met vallen en opstaan een democratie probeert op te bouwen, waar andere landen na de Arabische Lente zijn vervallen in dictatuur of burgeroorlog. Zo’n land verdient structurele steun van de Europese Unie. Een nuttige eerste stap zou zijn het herstel van de ruimere exportquota die in 2016 golden. Het is wel het minste wat de EU kan doen voor dit geplaagde land.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden