CommentaarCarlijne Vos

Europa krijgt zijn gebrek aan vergezichten en solidariteit als een boemerang in het gezicht terug

Vluchtelingen en migranten zijn vergeten door corona.

Een Syrische vrouw zit met haar zoon in een tent terwijl anderen wachten op voedseldistributie voor de grensovergang van Turkije naar Griekenland, in Edirne. Beeld AFP
Een Syrische vrouw zit met haar zoon in een tent terwijl anderen wachten op voedseldistributie voor de grensovergang van Turkije naar Griekenland, in Edirne.Beeld AFP

Terwijl de meeste Europeanen dezer dagen genoeglijk onder de kerstboom zitten, wachten tienduizenden gestrande vluchtelingen in winderige tenten op de Griekse ­eilanden vergeefs op een uitweg uit hun misère. Ze hoopten in Europa compassie en bescherming aan te treffen, maar stuitten in plaats daarvan op een potdichte deur.

De bereidheid in Europa asielzoekers op te nemen is de afgelopen jaren in rap tempo afgenomen, maar ­bereikte deze herfst een dieptepunt toen het opvangkamp Moria op Lesbos in brand vloog en duizenden ­gezinnen op straat belandden. Nederland wilde na veel aandringen van de linkse oppositie niet meer dan honderd kwetsbare asielzoekers opnemen en dan alleen in ruil voor honderd van de vijfhonderd erkende vluchtelingen die Nederland jaarlijks via de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR ‘hervestigt’. In Kenia, Bangladesh of Niger konden honderd vluchtelingen die vaak al jaren op deze felbegeerde plekken voor hervestiging wachtten, hun koffers dus weer uitpakken.

Deze hardvochtige opstelling valt niet te rijmen met het trieste record van 80 miljoen vluchtelingen wereldwijd. Het migratiepact waarvan de Europese Commissie deze herfst de contouren schetste, erkent de noodzaak om bescherming te bieden aan vluchtelingen, maar biedt op korte termijn geen oplossing voor de inhumane omstandigheden waarin vluchtelingen op Europese bodem worden opgevangen.

Door corona wordt de internationale solidariteit verder op de proef gesteld. Rijke landen houden de hand op de knip terwijl arme landen hulp juist meer dan ooit nodig hebben. Veel burgers hebben hun inkomsten verloren als gevolg van de lockdowns, maar kennen geen vangnet zoals wij. Ook zijn zij vaak de ­inkomsten kwijt die geëmigreerde familieleden hun toesturen uit Europa of de VS omdat die daar onder aan de – illegale – arbeidsmarkt ook hun banen verloren.

Ironisch genoeg doet de EU zo het tegenovergestelde van wat zij zich had voorgenomen: namelijk meer investeren in herkomstlanden om te voorkomen dat jongeren een betere toekomst in Europa zoeken. Dezelfde kortzichtigheid valt te bespeuren in het vluchtelingendossier. ‘Opvang in de regio’ betekent in praktijk wegkwijnen in een opvangkamp in Libanon of Burkina Faso met ­dagelijks honger omdat hulporganisaties steeds ­minder geld gedoneerd krijgen. Voor dit jaar hebben alle rijke landen bij elkaar slechts 50 duizend plekken beschikbaar gesteld voor het hervestigen van vluchtelingen via de UNHCR, het laagste aantal in twintig jaar. Geen wonder dat vluchtelingen illegaal blijven doorreizen naar Europa.

Ook op het gebied van corona lijkt het Westen de armste landen in de steek te laten. Van de belofte een vaccin wereldwijd beschikbaar te stellen, lijkt weinig over nu blijkt dat de 14 procent rijkste landen al meer dan de helft van de toekomstige vaccins voor zichzelf heeft gereserveerd. Gevolg is dat de helft van de wereldbevolking zijn hoop nu op Rusland en China heeft gevestigd voor een vaccin, waar deze twee landen economisch en politiek garen bij zullen spinnen.

Het Westen laat zo op steeds meer gebieden gaten vallen waar andere mondiale spelers gretig op inspelen. Zo komt noodhulp steeds vaker uit de islamitische wereld en tonen landen als Saoedi-Arabië, Qatar en Iran zich veel genereuzer in het aanbieden van op­leidingsmogelijkheden aan bijvoorbeeld Afrikaanse jongeren, waardoor die landen aan politieke en religieuze invloed winnen met alle gevolgen van dien.

Het vergrijsde Europa verliest zo in rap tempo aan betekenis, terwijl het door zijn geografische ligging wel geconfronteerd blijft met de gevolgen van armoede: migranten én vluchtelingen zullen immers blijven aankloppen voor een beter bestaan. Europa krijgt zo zijn gebrek aan vergezichten en solidariteit als een boemerang in het gezicht terug.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden