Europa exporteert zijn stagnatie met veel succes

De sterke dollar brengt de VS weinig zegeningen: Europa exporteert zijn problemen met veel succes.

Oudere Spanjaarden op een bankje in Villacanas, Spanje. Beeld Getty Images

We zijn uit en te na gewaarschuwd dat de Amerikaanse centrale bank (Fed) in haar pogingen de economie te verbeteren de dollar aan het 'corrumperen' is. Dat archaïsche woord is al tamelijk veelzeggend over de mensen die dit soort waarschuwingen afgeven. Het is een verwijzing naar de oude praktijk om puur gouden en zilveren munten te vervangen door 'gecorrumpeerde' munten waarin het goud- of zilvergehalte was aangetast door goedkoper spul. Boodschap aan de goudkevers en Ayn Rand-discipelen die de Republikeinse partij domineren: zo werkt modern geld niet. Maar hoe dan ook, de critici van de Fed blijven erop hameren dat makkelijkgeldmaatregelen de dollar zullen doen instorten.

Diepere betekenis

Maar de realiteit blijft maar weigeren mee te werken. In plaats van te kelderen en te corrumperen, vliegt de dollar door het dak. (Sorry.) Het afgelopen jaar is de munt gemiddeld 20procent gestegen tegenover andere grote munten; tegenover de euro zelfs 27 procent. Hoera voor de sterke dollar!

Of niet. Want de sterke dollar is slecht voor Amerika. Het directe effect is dat het ons lang uitgestelde economisch herstel verzwakt door ons handelstekort te vergroten. De diepere betekenis van de stijging van de dollar is dat we minder geïsoleerd zijn van overzeese problemen dan velen dachten. Je moet vooral de sterke dollar/zwakke euro-combinatie zien als de manier waarop Europa zijn problemen exporteert naar de rest van wereld, inclusief de VS.

Paul Krugman is econoom en columnist van The New York Times. Beeld AFP

Curve

Wat achtergrond: de Amerikaanse groei is de laatste tijd verbeterd, met een banenaanbod dat sinds de Clinton-jaren niet zo snel groeide. Maar de economie laat nog veel te wensen over, zoals de afwezigheid van veel bewijs voor stijgende lonen en de historisch gezien belachelijk lage winsten die investeerders tegemoet kunnen zien (met zelfs langlopende obligaties maar net boven de 2 procent).

Maar valutamarkten beoordelen landen altijd op een curve. De VS zijn niet booming, maar zien er geweldig uit vergeleken met Europa, waar het heden er slecht uitziet en de toekomst nog slechter. Zelfs voordat de Griekse crisis explodeerde, begon Europa eruit te zien als Japan, maar dan zonder de sociale cohesie: binnen de eurozone krimpt de beroepsbevolking, investeringen zijn laag en een groot deel van de regio flirt met deflatie. Markten hebben daarop gereageerd door de rente naar historisch lage waarden te drukken. Veel Europese obligaties hebben nu een negatieve rente. Daardoor stroomt er toch geld in Amerikaanse richting, ondanks het lage rendement daar, en zakt de euro en stijgt de dollar.

Wie profiteert hiervan? Europa. Een zwakke euro maakt Europese industrie concurrerender, een steun in de rug voor zowel exporteurs als voor bedrijven die met importen concurreren - waardoor het effect van de eurodepressie wordt verminderd. Wie verliest? Wij, Amerikanen, omdat we minder concurrerend worden, niet alleen in Europese markten maar ook in landen waar we met Europese producten concurreren. Amerika heeft een bescheiden opleving van de maakindustrie beleefd de afgelopen jaren, maar deze komt voortijdig ten einde als de dollar lang zo sterk blijft.

Europese zwakte

Per saldo exporteert Europa dus zijn stagnatie naar de rest van de wereld. Dit is geen gemeen complot of een valutaoorlog. Het is gewoon hoe de dingen werken in een mondiale economie met zeer mobiel kapitaal en door de markt bepaalde wisselkoersen.

En de effecten kunnen groot zijn. Als de markten geloven dat de Europese zwakte lang zal aanhouden, kunnen we verwachten dat de euro diep genoeg valt en de dollar hoog genoeg stijgt om het renteverschil bijna helemaal uit te vlakken - wat een sterk verminderde Amerikaanse groei zou betekenen.

Mijn zorg is dat ik helemaal niet zeker weet of beleidsmakers de implicaties van een stijgende dollar wel helemaal hebben doordacht. De Fed, die ondanks lage inflatie en stagnerende inkomens nog steeds graag de rente wil verhogen, is volgens mij te optimistisch over de economische kosten. En de recentste verslagen van vergaderingen van de Fed suggereren dat sommige leden van het comité dat over monetair beleid gaat er helemaal niets van begrepen hebben - en blijkbaar geloven dat de instroom van kapitaal de Amerikaanse economie versterkt in plaats van verzwakt.

Oh, en nog een ding: veel bedrijven in de wereld hebben zwaar geleend in dollars, wat betekent dat een stijgende dollar tot een nieuwe serie schuldencrises kan leiden. Precies waar de wereldeconomie op zat te wachten.

Valt er in dit alles een beleidsmoraal te ontwaren? Een ding is dat het voor ons allemaal echt belangrijk is dat Mario Draghi en de zijnen er bij de Europese Centrale Bank in slagen om Europa weg te houden van de deflatie. De euro is hun munteenheid, maar het blijkt ons probleem te zijn. Maar dit is vooral een reden voor de Fed om te strijden tegen de neiging om te doen alsof de crisis voorbij is. Verhoog de rente niet totdat je het wit in de inflatie-ogen ziet!

© The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden