Opinie

Europa-deskundige Adriaan Schout: EU-begroting staat lijnrecht tegenover wens Nederlands Kabinet

Premier Rutte heeft in het machtsspel rond de EU-begroting 'geen andere keuze dan: ik ga hier hard in.'

Wim Bossema
Adriaan Schout, Europa-deskundige van Instituut Clingendael in Den Haag Beeld Peter Hilz / HH
Adriaan Schout, Europa-deskundige van Instituut Clingendael in Den HaagBeeld Peter Hilz / HH

De Europese Unie moet er en flinke duit bij krijgen, vindt een ruime meerderheid in het Europees Parlement. De meerjarenbegroting moet zelfs met 20 procent omhoog. Er is extra geld nodig voor belangrijke zaken als werkgelegenheid scheppen, immigratie beperken en in goede banen leiden en het bevorderen van duurzaamheid, vindt het parlement. Dat gaat lijnrecht in tegen de wens van het Nederlandse kabinet om de uitgaven van de EU te beteugelen. Adriaan Schout van Clingendael ziet een confrontatie aankomen.

Vindt u het voorstel tot verhoging zinnig?

'Nee. Bij het opstellen van een begroting moet je bij elke verhoging bekijken waar het dan minder kan. Dan zit je midden in een machtsspel. Elk land gaat na waarin het nettobetaler en waar netto-ontvanger is. Door alleen maar te verhogen ga je die discussie uit de weg; zo wordt de vraag waar moet worden geschrapt omzeild.

'Dan is er het argument van de 'Europese toegevoegde waarde', het idee dat elke euro die op Europees niveau wordt uitgegeven meer oplevert dan een euro op nationaal niveau. Dat is geen goede redenering: de vraag moet zijn wat is je doel en welk beleidsinstrument hoort daarbij? Veelal hoef je EU-doelen juist niet via de begroting na te streven. De lidstaten spenderen al veel, maar het schort vaak aan samenwerking of lidstaten besteden hun geld niet goed. Dat heb je meer aan regelgeving of betere inspectie.

'Verder zou meer geld nodig zijn voor nieuwe taken. Maar veel van die taken zijn helemaal niet nieuw. De kust van Italië is erg lang en wordt nu als kostenpost gepresenteerd wegens de kustbewaking in verband met de migratie uit Afrika. Maar grensbewaking bestaat al lang, dat is geen nieuwe taak. Die kust is overigens prachtig en een zeer belangrijke inkomstenbron voor Italië. Tegenover veel inkomsten staan ook handhavingskosten.'

Nederland lijkt tamelijk alleen te staan in het verzet tegen verhoging van het EU-budget en bij het argument dat juist minder geld nodig is als Groot-Brittannië is vertrokken. Maakt Rutte een kans te worden gehoord?

'Duitsland heeft al min of meer toegezegd dat het meer zal betalen. Dat is slecht nieuws voor Nederland. In het regeerakkoord staat dat de EU 'geen overdrachtsunie' mag zijn, wat dat betreft krijgt de regering nu wel een duw. Maar Rutte heeft in dit spel geen andere keus dan te zeggen: 'Ik ga hier hard in.'Anders heeft hij geen onderhandelingspositie. Die Nederlandse houding is begrijpelijk.

'Je kunt zeggen die EU-begroting gaat toch omhoog, dus wat is de zin van dwarsliggen, dat begrijp ik. Maar wat is succes? Nederland heeft een slimme stap gezet door met acht landen een groep te vormen. Het Nederlandse standpunt is dat met de Britten uit de EU de begroting kan worden verlaagd of gelijk kan blijven. Het Europees Parlement wil de bijdrage per land verhogen van de huidige 1 procent van het bruto binnenlands product naar 1,3 procent. Ik schat dat het bij de onderhandelingen zal uitkomen op 1,15 procent. Dat is al een stuk realistischer. Maar dan moeten er wel een paar landen tegendrukken.'

Minister-president Mark Rutte Beeld epa
Minister-president Mark RutteBeeld epa

Hebben de parlementariërs die vinden dat de EU meer geld nodig heeft om het beleid uit te voeren dan helemaal geen gelijk?

'In mijn ogen niet. In de strijd voor een hogere begroting wordt steeds aangevoerd dat de EU moet leveren aan de burgers, die in sommige landen enorme klappen hebben gehad (waarvoor die landen veelal zelf verantwoordelijk zijn). Italië zal wel iets van Europa moeten krijgen, maar de discussie gaat ook over een nieuwe geldstroom, dat ruikt naar invoeren van Europese belastingen en die discussie is veel gevaarlijker dan die over de hoogte van de begroting.

'Er wordt steeds geprobeerd deuren op een kier te zetten. Zo wordt er gesproken over 'doelgerichte heffingen' als alternatief voor nationale afdrachten. Maar met vormen van belasting krijgen we een heel andere Unie. Het Europees Parlement mist nu 'the power of the purse', het zelf innen van Europese belasting. Dan wordt het EP een echt parlement en de Commissie een echte regering. Voorstanders van de Europese federalisering willen echte Europese belastingen, dan betrek je de burgers direct bij de EU en heeft het zin om te gaan stemmen. Daar kun je openlijk voor kiezen, maar met doelgerichte heffingen zoals een bankbelasting komen we sluipenderwijs bij Europese belastingen, typisch Europees.'

U vindt de bestaande situatie zo gek nog niet?

'Die 1 procent is eigenlijk behoorlijk eerlijk. Een rijker land betaalt meer dan een armer. Voor Nederland geldt: we zullen wel enige verhoging slikken, maar niet te veel.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden