Euro zonder economisch bestuur onhoudbaar

Oprechtheid zou politici sieren

Corien Wortmann-Kool,Dirk Gotink


Driekwart van de Nederlandse export blijft binnen de Europese interne markt. Als export en logistiek land is Europa dus onze eerste en grootste klant. Sinds kort zijn niet alleen onze diensten in trek in de EU, begrotingsdiscipline en spaarzaamheid blijken ook van waarde buiten Nederland. Sinds de crisis is het pijnlijk duidelijk geworden dat een gemeenschappelijke munt niet houdbaar is zonder controle op de overheidsfinanciën van lidstaten, denk aan Griekenland en dat de gemeenschappelijke markt te capricieus is zonder vergaande economische coördinatie, zie Ierland. Dat heeft enorme consequenties voor onze opstelling tegenover Europa. Het is namelijk onhoudbaar geworden vóór de Euro te zijn en tegelijkertijd tegen het gemeenschappelijk economisch bestuur van de EU.

Juiste vorm
Bij het vinden van de juiste vorm van economisch bestuur voor de Unie is de stabeleidsfilosofie van noordelijke landen, de nettobetalers, leidend. Wij exporteren bij iedere Europese top een stukje van onze ideeën over houdbaarheid van begroting en economisch bestuur naar de rest van Europa. Het kabinet Biesheuvel was er in 1971 al van overtuigd dat een gemeenschappelijk munt niet zou werken zonder vergaande samenwerking op economisch beleid. We hebben deze weeffout daarna niet kunnen voorkomen. Op 24 en 25 maart zullen 27 regeringsleiders het eens worden over wat niet lukte met 6 regeringen 40 jaar geleden: de grote lijnen voor het economisch bestuur van Europa.

Lidstaten onder elkaar hebben bewezen dat de valkuil van de politieke willekeur dramatische gevolgen kan hebben. Ondanks veelvuldige waarschuwingen van de Europese Commissie en het Europees Parlement lukte het de lidstaten niet de financiële en schuldencrisis te voorkomen. We hadden de afspraken, maar niet de automatismen, waardoor afspraken niets waard bleken te zijn. Daarom moet het primaat van de handhaving van de regels meer worden overgedragen aan de Europese Commissie, die wordt gecontroleerd door de Raad van Ministers en het Europees Parlement.

Buitenspel
Daarmee staat de Tweede Kamer niet buitenspel. Deze blijft verantwoordelijk voor het beleid van de Nederlandse regering en op de terreinen waar het alleen het de kamer is die kan beslissen, bijvoorbeeld voor garantstellingen voor het hulppakket aan Griekenland. Maar, zoals de Staatssecretaris voor Europese Zaken Ben Knapen het kernachtig verwoordt, "inderdaad, als we meer samen doen, zullen we minder soeverein zijn. Maar we krijgen er zeggenschap en invloed voor terug die we als soeverein landje anders nooit meer zullen hebben." Door de gemeenschappelijke markt en de Euro heeft Nederland zeggenschap en invloed gekregen in de wereld die we anders nooit hadden gehad.

Driesprong
Hoe gaat dat economisch bestuur van Europa er dan uitzien? Dat komt neer op de driesprong: voorkomen dat landen in problemen komen (preventie), dwingen dat ze uit de problemen komen (correctie) en als stok achter de deur stevige boetes als sanctie. Aan de preventieve kant moeten 'economische onderzoeksmissies' worden opgezet die bij probleemlanden voorstellen kunnen doen ter plaatse. Vergelijk het met verkiezingswaarnemers die afreizen om te garanderen dat aan de minimumeisen van de vrije en eerlijke verkiezingen wordt voldaan. Bij 'economische onderzoeksmissies' moet worden gekeken of aan de eisen van het gemeenschappelijk economische bestuur van Europa wordt voldaan.

Dat betekent dat de Europese Commissie lidstaten kan aanspreken op bijvoorbeeld houdbaarheid van pensioenstelsels, de verhouding loonstijging/productiviteitsstijging of oneerlijke belastingconcurrentie. Daar moeten we niet bang voor zijn, het is immers in het belang van alle Nederlanders dat wij meehelpen aan de stabiliteit van de Euro en straks niet hoeven op te draaien voor onverantwoorde beslissingen bij ons of elders in Europa.

Politiek opportunisme die zich tegen deze afspraken keren moet eerlijk zijn. Als men geen economisch bestuur van de EU kan aanvaarden, dan is de volgende Euro of banken crisis een kwestie van tijd. Nederlanders zullen dan weer de dupe worden van gebrek aan politieke daadkracht en visie. Zonder economisch bestuur in Europa staat de Euro op los zand. Het één kan niet meer zonder het ander.

In Frankrijk heeft de dochter van Le Pen, Marine, een reizende ster in de Franse politiek, daarom voorgesteld om uit de Euro te stappen. De gevolgen neemt zij voor lief: 20 procent koopkrachtverlies, 20 procent waardedaling van onze pensioenen en spaartegoeden. Deze oprechtheid zou sommige politici in Nederland sieren.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden