Opinie

'EU-referendum ja, maar durf dan ook de echte vraag te stellen'

Een referendum over de Europese Unie is een goed idee, maar dan moet wel de echte vraag gesteld worden (Wilt u dat Nederland uit de Europese Unie stapt, ja of nee?) in plaats van het verwaterde voorstel van de Groep-Baudet, zo betoogt journalist Bart Schut.

De Britse premier David Cameron.Beeld ap

'Ook wij eisen een referendum!' Ferme taal in de kop van het NRC-artikel. 'Wij' is in dit geval een groep hoogleraren en andere academische (half)goden - de bekendste namen zijn Thierry Baudet, Ewald Engelen en Paul Cliteur. Het geëiste referendum gaat natuurlijk over de Europese Unie. In navolging van het door premier David Cameron aangekondigde voorstel aan het Britse volk voor te leggen of de toekomst van het Verenigd Koninkrijk binnen of buiten de EU ligt.

Helaas, zo ferm als de retoriek van de eurofobe wetenschappers lijkt te klinken, zo laf is hun voorstel in de praktijk. En het blijft niet alleen bij laf, de heren Baudet cum suis blinken ook nog eens uit in die andere essentiële karaktereigenschap van politici (want dat zijn zij met hun oproep de facto geworden): hypocrisie. Waarom?

De groep wil een referendum met als vraag aan de kiezer: 'Wilt u onderdeel worden van een Europese politieke unie, zoals in het voorstel van Barroso en Van Rompuy?' Welnu, deze vraagstelling is laf en misleidend. Zoals minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans al terecht opmerkte, gaat het de heren helemaal niet alleen om het voorkomen van een politieke unie, maar willen zij uit de EU treden.

Dagdromen
Alleen durven zij dit niet toe te geven omdat zij er zelf geenszins van overtuigd zijn dat ze een referendum over die veel principiëlere vraag kunnen winnen. Het is één zaak lekker met de impopulaire Barroso, Van Rompuy en hun Brusselse federale dagdromen af te rekenen, een heel andere is de ultieme consequentie te nemen en de kiezer te vragen of hij van Nederland een langzaam van Europa wegdrijvend eilandje voor de Engelse kust wil maken. Met alle praktische, economische en emotionele gevolgen van dien.

Dus houden de Baudet en zijn consorten angstvallig de kaarten bij de borst en wagen zij het niet de stap te nemen die hun nieuwe held David Cameron wel aandurft: een referendum voorstellen met een veel belangrijkere, veel consequentere en veel principiëlere vraagstelling: 'Wilt u dat Nederland uit de Europese Unie stapt, ja of nee?'

Uit deze angst blijkt ook de hypocrisie van de referendumeisers. 'Als politicus moet je je volk vertrouwen', stemmen de heren wetenschappers in met Cameron. Maar blijkbaar niet zodanig dat je het volk de vraag moet voorleggen waar het echt omdraait. Dan wint de angst te verliezen het van democratische idealen, zover moeten we niet willen gaan bij het bepalen van 'de inrichting en toekomst van de staat zelf', zoveel vertrouwen in het volk hebben we toch maar niet. Komt puntje bij paaltje, blijken onze eurocritici toch meer het adagium van Sovjetleider Leonid Brezhnev aan te hangen: 'Het probleem met vrije verkiezingen is dat je nooit weet wie er gaat winnen.'

Deelvraagjes
Maar, heren wetenschappers, 'you can't have your cake and eat it', zal David Cameron beamen. Of je doet mee met de Europese Unie of je toont genoeg ballen eruit te stappen. We gaan geen referendum organiseren over matig significante deelvraagjes opdat we daarna de details verder met Brussel kunnen uitonderhandelen. Als het echt zo'n belangrijke vraag voor de toekomst van ons land is, laat er dan voor eens en altijd helderheid komen. Of we stappen eruit - en laten we eerlijk zijn heren, dat is toch eigenlijk wat jullie willen? - of we gaan all-in, om maar eens een pokerterm te gebruiken. (Overigens is de eurokritische Volkskrant.nl-columnist en referendumbepleiter Jan Bennink het hierover met mij eens.)

Dus, Baudet en co, kom maar op met jullie referendum! Voor of tegen de EU, de vraag is simpel, durven jullie haar aan? En heren politici van pro-Europese huize, wees niet bang voor dit referendum, integendeel, grijp het aan. Maak nog maar eens duidelijk aan de kiezer waarom Nederlands toekomst in het hart van Europa ligt en niet ver erbuiten zoals in de xenofobe wensdromen van Nigel Farage en Geert Wilders.

Aanval
Het is tijd de aanval te kiezen en niet langer de eurofoben de discussie te laten gijzelen. Wij Nederlanders zijn geen gesloten, xenofoob volk. Wij zijn nog steeds open, pro-Europees en voor zaken doen. We moeten er alleen weer eens aan herinnerd worden waarom. Dit referendum - het echte, principiële, niet het verwaterde voorstel van de Groep-Baudet - kunnen we winnen, moeten we winnen, zullen we winnen.

Vandaar dat ik van harte instem met de laatste alinea in de brief van onze eurokritische wetenschappers in het NRC: 'Daarom richten wij een burgerforum op, met als doel het verzamelen van handtekeningen om een referendum af te dwingen over de toekomst van Nederland in de Europese Unie. We roepen allen die dit lezen op ons initiatief te ondersteunen.'

Met dien verstande dat dit initiatief de echte vraag waarom het draait durft te stellen. Durven jullie dat aan heren?

Bart Schut is journalist in Parijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden