OpinieBelastingen

EU moet via belastingen vuist maken tegen Trump

Europa moet zich verenigen tegen de VS om digitale bedrijven fiscaal in het gareel te krijgen. 

Melania Trump en Brigitte Macron kijken toe terwijl president Trump en president Macron deelnemen aan een boomplantceremonie. Beeld AP

Het begon zo mooi. Trump en Macron die gezamenlijk een ‘vriendschapsboom’ plantten bij het Witte Huis en dineerden in de Eiffeltoren met dure wijn. Trump wist het zeker: Macron is ‘a great guy’. Een paar jaar later ziet de wereld er anders uit. Trump zet Macron al een half jaar onder druk om zijn Franse belasting op digitale diensten (lees: Facebook en Google) terug te draaien. Als dreigement gebruikt Trump een importtarief van 100 procent op Franse wijn. De vriendschapsboom is helaas al gestorven.

Risico op escalatie

De trans-Atlantische relatie verloopt steeds moeizamer, en nieuwe conflicten tussen Europa en Amerika lijken niet te vermijden. Na ruzies over het Parijs-akkoord, het nucleaire akkoord met Iran en de terugtrekking van troepen uit Syrië, is het volgende hoofdstuk in de trans-Atlantische ruzie misschien wel het meest complexe, met het risico op escalatie.

Na jaren van belastingontwijking door digitale bedrijven willen landen als Frankrijk, Italië, Oostenrijk en Tsjechië digitale diensten als advertentie- en dataverkoop belasten. Trump springt echter in de bres voor de Amerikaanse techreuzen. Hij dreigt met hoge importtarieven op onder andere Franse wijn en handtassen. Vervolgens zijn Italië en Oostenrijk aan de beurt.

Alleen als we ons als Europa niet uit elkaar laten spelen, kunnen we Trump op andere gedachten brengen en een complete botsing voorkomen.

Winstbelasting

Hoe kan het dat belastingen − toch niet het meest sexy onderwerp − opeens centraal staan in Europees-Amerikaanse betrekkingen? Dat heeft alles te maken met internationale onderhandelingen over een essentiële herziening van de winstbelasting. Het huidige systeem, dat stamt uit het begin van de 20ste eeuw, veronderstelt dat bedrijven de meeste winst maken in hun thuisland en daar dus ook winstbelasting afdragen. Om dubbele belastingafdracht te voorkomen, hebben veel landen afgesproken om winsten van buitenlandse dochterbedrijven alleen te belasten in het thuisland van het moederbedrijf. Zo werden internationale investeringen aangemoedigd en nam globalisering toe.

Diezelfde globalisering heeft er nu toe geleid dat dit belastingsysteem ernstig is verouderd. In plaats van winsten te boeken in het thuisland worden ze overgeheveld naar landen met extreem lage belastingtarieven, zoals Panama, Bermuda en Ierland. De bedrijven registreren in deze landen hun intellectueel eigendom (Starbucks) of zetten daar hun dataservers op (Facebook). Via doorsluislanden als Nederland verschepen ze winsten naar deze landen onder het mom van betalingen voor het gebruik van merknamen of data. De Oraganisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) schat dat overheden op deze manier jaarlijks 240 miljard dollar aan belasting mislopen.

De organisatie heeft al een oplossing klaarliggen: ten eerste moeten winsten niet worden belast op de plek waar een bedrijf is gevestigd, maar daar waar het bedrijf actief is (waar gebruikers en klanten zijn); ten tweede moeten landen een minimum belastingtarief overeenkomen, zodat er een einde komt aan de druk op overheden om die tarieven te verlagen in de hoop op meer buitenlandse investeringen.

Trucjes

Grote hervormingen kennen naast veel winnaars ook altijd verliezers. Vooral digitale bedrijven maken gebruik van de belastingtrucjes. Om dit oneerlijke voordeel in te perken, hebben onder andere Frankrijk en Italië een belasting op digitale diensten opgezet. Als de internationale onderhandelingen slagen, trekken ze deze belasting weer in. Zo blijft de druk om internationaal tot een akkoord te komen. Die druk is nodig. Het is het Europese voorstel geweest dat Amerika tot de nieuwe onderhandelingen heeft gedwongen. Daarom heeft de PvdA ook in Nederland een voorstel gepresenteerd om een belasting op Facebooks advertenties in te stellen.

Trump vindt dit niets en dreigt met harde tegenmaatregelen. Dat kan Europa niet laten gebeuren. Het is ons recht om bedrijven te belasten die nu niet bijdragen aan onze samenleving. Alleen als blok kunnen we dit recht verdedigen. De EU-landen moeten zich inzetten voor een ambitieus internationaal akkoord. Lukt dit niet? Dan moeten we snel met onze eigen, liefst EU-brede maatregelen komen. Alleen op deze manier kunnen we bedrijven eerlijk laten bijdragen aan de voorzieningen waar ze ook van profiteren. Alleen op deze manier blijven we pestkoppen zoals Trump de baas.

Paul Tang is econoom en europarlementariër voor de PvdA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden