Commentaararnout brouwers

EU moet niet bang zijn om leiders die een morele ondergrens over gaan economisch pijn te doen

null Beeld

De gevolgen van het neerdalen van een gordijn van repressie over Europa zijn te groot om te negeren.

De Belarussische autoriteiten hebben met het blokkeren van tut.by, de enige grote nieuwssite die nog berichtte over de onderdrukking in het land, zich volgens opponenten bezondigd aan ‘de grootste repressie van onafhankelijke media van de afgelopen 15-20 jaar, iets wat het regime nooit eerder waagde te doen’. Maar nu wel.

Dat is geen toeval. Afgelopen jaar verrasten Belarussen hun dictator door maandenlang massaal te protesteren tegen frauduleuze verkiezingen en staatsgeweld. Het vreedzame, creatieve en taaie protest – dat maandenlang de brute repressie trotseerde – was een belangrijk signaal. Hetzelfde geldt voor het effectieve tegengeluid dat Aleksej Navalny organiseerde in Rusland, waar de oppositie ook al jaren was uitgebannen.

Dat Belarus en Rusland alweer decennia geregeerd worden door ondemocratische leiders gericht op het monopoliseren en uitbuiten van de politieke en economische ruimte, is blijkbaar niet het laatste woord uit deze landen. Er wonen ook mensen – met moderne mensenwensen.

De verschillen tussen beide landen zijn talrijk, maar één parallel is zeer zorgelijk: beide regimes kennen nauwelijks rode lijnen meer als het gaat om het onderdrukken van ­afwijkende meningen. In Rusland kun je jaren celstraf ­krijgen voor een retweet, in Belarus kan het rood-witte ­patroon (de kleuren van de oppositie) van je gordijnen, of je sokken, je in de gevangenis doen belanden.

Wat kunnen westerse landen doen? Weinig, als je de ­Europese reacties tot nu toe beziet. Een vernederend bezoek aan Moskou, een Duitse president die een pijpleiding met Rusland verkoopt met een beroep op de Tweede ­Wereldoorlog, het uitblijven van een Europese reactie op een Russische moordcampagne in Tsjechië – voorbeelden van politieke zelfverminking te over.

Leidende Europese staten, Duitsland voorop, zijn nog niet bereid conclusies te trekken over het gordijn van repressie dat over delen van Europa valt. Hun poging Europese zwakte en verdeeldheid als realisme te verkopen is potsierlijk. China en Rusland pogen democratieën te verzwakken en tweespalt te creëren tussen democratische landen. Wij moeten niet bang zijn een morele ondergrens te trekken en de economische pijn voor leiders die er overheen gaan te verhogen. Democratie is geen bijzaak, maar hoofdzaak. Hoe veelzeggend dat Europeanen uit onvrije landen ons daaraan moeten herinneren.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden