OpinieMigratiecrisis

EU is verlamd geraakt door migratiecrisis

De compassie voor vluchtelingen ligt in Europa bij de aanvang van 2020 op een dieptepunt, schrijft Carlijne Vos in het hoofdredactioneel commentaar.

Immigranten worden door de Duitse politie begeleid naar een registratie centrum bij de Oostenrijkse-Duitse grens in Wegscheid bij Passau, Duitsland.Beeld REUTERS

Meer dan 170 migranten probeerden in de laatste decemberweek Groot-Brittannië te bereiken via het ijskoude water van Het Kanaal. De Spaanse kustwacht onderschepte op Eerste Kerstdag nog tweehonderd migranten die vanuit Marokko probeerden over te steken. Minder gelukkig waren de zes migranten die dezelfde maand doodvroren aan de Grieks-Turkse landsgrens, de zeven die het leven lieten op het Vanmeer, onderweg vanuit Iran naar Turkije of de 57 West-Afrikanen die op weg naar de Canarische ­eilanden verdronken voor de kust van Mauritanië.

In 2019 stierven wereldwijd 3.170 migranten op weg naar een betere toekomst, bijna de helft daarvan op de Middellandse Zee. Deze tragische doden zijn aan het eind van de jaren tien van deze eeuw niet meer dan een anoniem nummer geworden, vooral voor rechtse politici en hun aanhang die in deze aantallen bevestigd zien dat het Europese afschrikbeleid werkt. In 2015 lag het aantal doden op de Middellandse Zee met 4.054 nog fors hoger, toen een miljoen vluchtelingen, vanuit vooral Syrië, Europa bereikten. In 2019 bereikten nog ‘slechts’ 123.911 migranten op illegale wijze ‘Fort Europa’, waarmee de sterfkans relatief veel hoger is komen te liggen.

Het mededogen voor het lot van migranten en vluchtelingen is op een dieptepunt beland. Er is nauwelijks meer aandacht voor het leed van de tienduizenden migranten die wegkwijnen op de Griekse eilanden of elders in de winterkou aan Europese grenzen. Op sociale media klinkt gejuich wanneer migrantenbootjes vergaan en demagogen in heel Europa jutten burgers succesvol op tegen ‘gelukszoekers’ en andersgelovigen die er op uit zouden zijn ‘onze christelijke cultuur’ te vernietigen en ‘onze’ banen, uitkeringen, vrouwen en huizen in te pikken.

In Italië kreeg de rechts-radicale minister Salvini het voor het zeggen en sloot de havens voor reddingsschepen met migranten in de vergeefse hoop op meer solidariteit van de andere EU-lidstaten. Voor de beveiliging van de zeegrenzen maakte de EU zich afhankelijk van Libië en Turkije waar autoritaire of wankele regimes ervoor zorgen dat er voortdurend nieuwe vluchtelingenstromen dreigen.

De EU is volledig verlamd geraakt door de migratiecrisis. Ratio is vervangen door electorale angst waardoor een effectief, zinvol en humaan migratiebeleid anno 2020 verder weg is dan ooit. Hierdoor blijft illegale migratie een oncontroleerbaar fenomeen dat in het waterbed van de Middellandse Zee links of rechts zal blijven opduiken zolang de grondoorzaken van ­migratie blijven bestaan: oorlog, armoede en klimaatverandering.

Europa, kortom, zal dit nieuwe decennium echt het heft in eigen hand moeten nemen en moeten zorgen voor een realistisch migratiebeleid en effectieve grenscontroles. Bij het uitblijven van oplossingen dreigt de EU verder uit elkaar te worden gespeeld en neemt vreemdelingenhaat verder toe. Bij het ontwikkelen van een visie op migratie moet ook meer realiteitszin worden getoond. Opvang in de regio is niet altijd en overal een optie. Bovendien groeien aan de overkant van de Middellandse Zee miljoenen jongeren op in ­landen zonder economisch perspectief.

Zolang de EU geen veilige en legale routes creëert voor erkende oorlogsvluchtelingen maar ook voor – tijdelijke – arbeidsmigranten, waaraan in het vergrijzende Europa volop behoefte is, zullen mensen hun heil blijven zoeken bij mensensmokkelaars. De EU zal zo nooit de regie terugkrijgen om te bepalen wie hier welkom is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden