Columnmax pam

Ethische oordelen veranderen bij elke zucht van de wind

Max Pam columnist artikel Beeld -
Max Pam columnist artikelBeeld -
Max Pam

Na een tip reed ik naar een GGD-locatie in Amstelveen, ging in de rij staan en stond een klein uur later weer buiten met een pleistertje van een boosterprik op de arm. Ik gaf door dat de tip werkte, maar de volgende dag was de priklocatie alweer gesloten voor mijn leeftijdscategorie. Ik prees mijn geluk, hoewel de booster harder binnenkwam dan de eerste twee Pfizers. Als het algemeen belang zich niet goed weet te organiseren, kiezen mensen voor hun eigen belang.

Ik legde mij op de bank met de kranten en las in de NRC een warhoofdig essay van Arjen van Veelen met veel verwijzingen naar de klassieke oudheid – anders is het geen essay – waarin hij meldde dat van Max Pam de ongevaccineerden ‘dood mogen’. Nu weet ik wel zeker dat ik zoiets nooit heb geschreven en evenmin heb bedoeld, maar zo’n blaaskakerige en smadelijke opmerking staat toch maar mooi in de krant.

In de aanhef boven het stuk stond uiteraard ‘dat in de discussie over ongevaccineerden de nuance vaak verloren gaat’ en dat zich ‘nu wreekt dat we elkaar jaren geleden al uit het oog zijn verloren’. Kennelijk denkt Van Veelen dat het jaren geleden wat gemeenschapszin betreft allemaal koek en ei was. Misschien zou hij wat minder met zijn neus in Thucydides moeten zitten en wat meer in een vaderlands geschiedenisboekje, want dan had hij bijvoorbeeld kunnen lezen over de polio-epidemie van 1956, die dezelfde soort tegenstellingen heeft opgeroepen. Ik was toen tien jaar en herinner mij nu nog het alarm van mijn ouders om hun kinderen zo snel mogelijk te laten vaccineren.

Daarnaast ben ik nieuwsgierig naar wie eigenlijk met dat ‘we’ wordt bedoeld in ‘we zijn elkaar uit het oog verloren’. Zijn wij dat met z’n allen? De samenleving? Een bepaalde groep? De mensheid? Of wordt een pluralis gebruikt, zoals in de verpleegster-wij van de zuster, die tegen de zieke zegt: ‘Mijnheer Van Drimmelen, en nu gaan we een plas doen’. Daarmee bedoelt de verpleegster in elk geval niet dat zijzelf een plas gaat doen. Of is het de ‘we’ van de politieagent die bij een heterdaadje zegt: ‘Hé, waar zijn wij mee bezig?’.

Zelf heeft Van Veelen inmiddels het licht gezien en probeert hij degenen die ‘we’ uit het oog zijn verloren terug te vinden. Een nobel streven, maar laten we het praktisch houden: we zijn bijvoorbeeld Thierry Baudet uit het oog verloren en hoe krijgen we hem weer terug in het oog? De droom, de daad en de praktische bezwaren. Ik ken toevallig iemand die al maanden op een operatie moet wachten vanwege de optocht der coronapatiënten, van wie er naar verhouding velen niet gevaccineerd zijn. We wensen u veel personeel – in de allereerste plaats – en ook nog veel nuance.

Het is een gouden tijd voor ethici en moralisten. Voeg daar rustig veel filosofen aan toe, want ook die vertellen je tegenwoordig graag hoe je leven moet en aan welke dilemma’s je moet voldoen. Gisteren stonden in de Volkskrant weer drie volle pagina’s met Paul van Tongeren, de Denker des Vaderlands. Toen ik die uit had, vroeg ik mij af: ‘Ja, en nu?’. Ook hij schijnt te vinden dat we niet alleen naar de cijfers moeten kijken. In termen van schuld wil hij evenmin denken, maar hij is wel bereid in de spiegel te kijken.

Naar wat of wie? Naar ons?

Als je het interview met de Denker des Vaderlands leest, zie je dat hij eigenlijk nergens een oplossing voor heeft. Dat verbaast me niets, want per slot is hij een ethicus en ethische oordelen veranderen bij elke zucht van de wind. Zelf houd ik mij liever vast aan de cijfers van de wetenschap. Het was niet het woord van de dominee of de kapelaan dat onze seksuele moraal heeft veranderd, maar de uitvinding van de anticonceptiepil. Zo zal het ongetwijfeld weer gaan. Niet het oordeel van de ethici zal ons leven veranderen, maar de bevindingen van de medewerkers aan de laboratoria van Moderna, Pfizer en elders – hoe hard ethici ook zullen roepen dat we flink in de spiegel moeten kijken en dat wij op zoek moeten gaan naar degenen die we verloren zijn. Als wij ons oude leven terugkrijgen, zal dat te danken zijn aan degenen die steeds met de cijfers in de weer zijn geweest – laten wij duimen dat het hun lukt.

En je zult zien. De ironie zal zijn dat ongevaccineerden straks evenzeer zullen profiteren van de vaccins als gevaccineerden, ongeveer zoals het destijds bij polio is gegaan, toen de ongevaccineerden zich nauwelijks nog zorgen hoefden te maken, omdat om hen heen iedereen wel zo’n prik had aanvaard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden